Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στηρίζει το Erasmus+ για την περίοδο 2028-2034 – Τι σημαίνει για τους νέους στην Κύπρο

Ανταπόκριση από Βρυξέλλες 

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε σήμερα υπέρ της έκθεσης για την πρόταση κανονισμού σχετικά με το πρόγραμμα Erasmus+ για την περίοδο 2028–2034, με 454 ψήφους υπέρ, 34 κατά και 93 αποχές.

Ωστόσο, η συζήτηση για το μέλλον του Erasmus+ αφορά πολλά περισσότερα από τις ανταλλαγές φοιτητών. Στο επίκεντρο βρίσκονται η χρηματοδότηση, η ισότιμη πρόσβαση και ο τρόπος με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση επενδύει στη νέα γενιά.

Η συζήτηση αφορά το νέο πρόγραμμα Erasmus+ για την περίοδο 2028–2034, το οποίο θα αντικαταστήσει το σημερινό πλαίσιο και θα ενσωματώσει δραστηριότητες που σήμερα υλοποιούνται μέσω του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης. Η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα συμβάλει στις διαπραγματεύσεις με τις κυβερνήσεις των κρατών μελών για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ.

Τι είναι το Erasmus+ και γιατί έχει σημασία;

Το Erasmus+ στηρίζει την εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση, τις ανταλλαγές νέων, τον αθλητισμό και τη μαθησιακή κινητικότητα. Δίνει τη δυνατότητα σε φοιτητές να σπουδάσουν σε άλλη χώρα, ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και προσφέρει στους νέους ευκαιρίες να αναπτύξουν δεξιότητες, να γνωρίσουν διαφορετικές κουλτούρες και να αποκτήσουν διεθνή εμπειρία.

Το πρόγραμμα δεν αφορά μόνο τους φοιτητές πανεπιστημίων. Περιλαμβάνει επίσης μαθητές, μαθητευόμενους, εκπαιδευτικούς, οργανώσεις νεολαίας και άτομα που συμμετέχουν σε εθελοντικές δράσεις.

Για τους νέους Ευρωπαίους, το Erasmus+ μπορεί να σημαίνει καλύτερες γλωσσικές δεξιότητες, επαγγελματικές διασυνδέσεις και μεγαλύτερη ανεξαρτησία. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτελεί επίσης ένα εργαλείο ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των χωρών και της κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας.

Η συζήτηση, ωστόσο, δεν αφορά μόνο το ύψος του προϋπολογισμού. Αφορά και το κατά πόσο το πρόγραμμα μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες όσων το χρησιμοποιούν.

«Καθώς το πρόγραμμα εξελίσσεται, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι παραμένει προσβάσιμο, εύκολο στη χρήση και προσαρμοσμένο στις ανάγκες των νέων, των φοιτητών, των μαθητών, των εκπαιδευτικών και των οργανισμών σε όλη την Ευρώπη και πέρα από αυτήν», δήλωσε ο εισηγητής της έκθεσης, Μπόγκνταν Ζντρόγεφσκι, Πολωνός ευρωβουλευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ).

Οι δηλώσεις του κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου της Τετάρτης στο Στρασβούργο ανέδειξαν τρία βασικά ερωτήματα: αν το Erasmus+ θα εξασφαλίσει επαρκή χρηματοδότηση, αν οι ευκαιρίες του θα φτάσουν σε περισσότερους ανθρώπους και αν η συμμετοχή θα γίνει πιο απλή για τους νέους και τους οργανισμούς.

Το νέο πρόγραμμα θα συμπέσει με τη συμπλήρωση 40 χρόνων από τη δημιουργία του Erasmus+ το 2027, γεγονός που καθιστά τις διαπραγματεύσεις ιδιαίτερα σημαντικές για ένα από τα πιο γνωστά προγράμματα της ΕΕ.

Γιατί πρέπει να ενδιαφέρει την Κύπρο

Ο Κύπριος ευρωβουλευτής Λουκάς Φουρλάς υποστηρίζει ότι η αύξηση της χρηματοδότησης του Erasmus+ πρέπει να μεταφραστεί σε ουσιαστικές ευκαιρίες για τους νέους στην Κύπρο και όχι απλώς σε περισσότερα χρήματα.

Μιλώντας στο en.philenews, ο κ. Φουρλάς ανέφερε ότι το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) «εδώ και καιρό ζητά τον διπλασιασμό του προϋπολογισμού του προγράμματος, στα 47,4 δισεκατομμύρια ευρώ». Όπως τόνισε, «η αυξημένη χρηματοδότηση πρέπει να δώσει τη δυνατότητα σε περισσότερους νέους από την Κύπρο να σπουδάσουν, να εκπαιδευτούν και να συμμετάσχουν σε προγράμματα εθελοντισμού στο εξωτερικό».

Ο ευρωβουλευτής αναφέρθηκε επίσης στα οικονομικά εμπόδια που αποτρέπουν ορισμένους νέους από τη συμμετοχή, ζητώντας «μεγαλύτερη οικονομική στήριξη για την κάλυψη των αεροπορικών εισιτηρίων, της διαμονής και των καθημερινών εξόδων, ιδιαίτερα για όσους προέρχονται από οικογένειες με χαμηλότερα εισοδήματα». Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της απλούστευσης των διαδικασιών συμμετοχής.

Για την Κύπρο, το ζήτημα δεν περιορίζεται στον αριθμό των φοιτητών που θα μπορέσουν να σπουδάσουν στο εξωτερικό. Ως νησί στην περιφέρεια της ΕΕ, η Κύπρος αντιμετωπίζει πρόσθετες οικονομικές προκλήσεις, καθώς το κόστος των ταξιδιών προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες μπορεί να επιβαρύνει όσους θέλουν να συμμετάσχουν σε διεθνείς ανταλλαγές.

Η καλύτερη στόχευση των επιχορηγήσεων θα μπορούσε, επομένως, να επηρεάσει ουσιαστικά το ποιοι νέοι έχουν πρόσβαση στο Erasmus+.

Το πρόγραμμα μπορεί επίσης να βοηθήσει τα κυπριακά πανεπιστήμια, τα σχολεία και τους φορείς επαγγελματικής κατάρτισης να ενισχύσουν τις συνεργασίες τους με ευρωπαϊκά ιδρύματα. Με αυτόν τον τρόπο, οι νέοι μπορούν να αποκτήσουν νέες εμπειρίες και δεξιότητες που θα βελτιώσουν τις προοπτικές απασχόλησής τους. Παράλληλα, απλούστερες διαδικασίες χρηματοδότησης θα μπορούσαν να διευκολύνουν μικρότερες οργανώσεις νεολαίας να διοργανώνουν ανταλλαγές και να προσεγγίζουν νέους που συχνά μένουν εκτός τέτοιων προγραμμάτων.

Ο κ. Φουρλάς υπογράμμισε επίσης τη σημασία της στήριξης των κυπριακών σχολείων, πανεπιστημίων και οργανώσεων νεολαίας μέσω περισσότερων ευρωπαϊκών συνεργασιών και προγραμμάτων κινητικότητας. Όπως ανέφερε, αυτές οι δράσεις «μπορούν να βοηθήσουν τους νέους να αναπτύξουν δεξιότητες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της σύγχρονης αγοράς εργασίας».

Ωστόσο, ένας μεγαλύτερος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός από μόνος του δεν εγγυάται αυτά τα αποτελέσματα. Το ύψος των επιχορηγήσεων, τα κριτήρια συμμετοχής και η στήριξη όσων αντιμετωπίζουν περισσότερα εμπόδια θα είναι καθοριστικά. Για την Κύπρο, το πραγματικό στοίχημα είναι αν το νέο Erasmus+ θα δώσει πρόσβαση σε περισσότερους νέους και όχι μόνο σε όσους διαθέτουν ήδη τα οικονομικά μέσα και την απαραίτητη υποστήριξη.

Το ζήτημα της χρηματοδότησης: Πόσο φιλόδοξη θέλει να είναι η Ευρώπη;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει προϋπολογισμό ύψους 40,8 δισεκατομμυρίων ευρώ σε τρέχουσες τιμές για το Erasmus+ για την περίοδο 2028–2034, ενσωματώνοντας στο ίδιο πλαίσιο και το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 49% σε σύγκριση με τη συνολική χρηματοδότηση των δύο υφιστάμενων προγραμμάτων.

Η Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έχει ζητήσει ακόμη μεγαλύτερη χρηματοδότηση, προτείνοντας προϋπολογισμό 47,38 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Ένας μεγαλύτερος προϋπολογισμός θα μπορούσε να επιτρέψει στο πρόγραμμα να στηρίξει περισσότερους συμμετέχοντες, εκπαιδευτικά ιδρύματα και οργανώσεις νεολαίας. Ωστόσο, το Erasmus+ αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης διαπραγμάτευσης για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, όπου η εκπαίδευση και η νεολαία διεκδικούν χρηματοδότηση μαζί με άλλες ευρωπαϊκές προτεραιότητες.

Το βασικό ερώτημα για τους ευρωβουλευτές είναι αν η προτεινόμενη αύξηση επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση ή αν η ΕΕ κινδυνεύει να υποσχεθεί περισσότερες ευκαιρίες χωρίς να διαθέσει τους απαραίτητους πόρους για την υλοποίησή τους.

Πέρα από τα χρήματα: Ποιοι θα έχουν πρόσβαση;

Πέρα από τη χρηματοδότηση, καθοριστικό ζήτημα αποτελεί και η προσβασιμότητα. Οι σπουδές ή η κατάρτιση στο εξωτερικό συνεπάγονται έξοδα μετακίνησης, διαμονής και καθημερινής διαβίωσης, τα οποία δεν καλύπτονται πάντα πλήρως από τις επιχορηγήσεις.

Το κόστος αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικό για νέους από οικογένειες με χαμηλότερα εισοδήματα ή από χώρες όπου τα ταξίδια προς άλλες περιοχές της Ευρώπης είναι ακριβότερα.

Η Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έχει ζητήσει η οικονομική στήριξη να λαμβάνει υπόψη τις διαφορές στο κόστος ζωής και στέγασης μεταξύ των χωρών υποδοχής. Έχει επίσης προτείνει στόχο ώστε τουλάχιστον το 20% των συμμετεχόντων σε προγράμματα κινητικότητας να προέρχεται από ομάδες με λιγότερες ευκαιρίες.

Το βασικό ερώτημα είναι αν το Erasmus+ θα συνεχίσει να ωφελεί κυρίως όσους έχουν ήδη τις προϋποθέσεις να αξιοποιήσουν τέτοιες ευκαιρίες ή αν θα καταφέρει να προσεγγίσει περισσότερους νέους που αντιμετωπίζουν οικονομικά, κοινωνικά ή γεωγραφικά εμπόδια.

Ένα πρόγραμμα, δύο αποστολές;

Η προτεινόμενη ενσωμάτωση του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης στο Erasmus+ φέρνει στο προσκήνιο ακόμη ένα σημαντικό ζήτημα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η συνένωση των προγραμμάτων μπορεί να απλοποιήσει το σύστημα χρηματοδότησης της ΕΕ και να βελτιώσει την αποτελεσματικότητά του. Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης έχει τη δική του αποστολή, καθώς στηρίζει δράσεις εθελοντισμού και αλληλεγγύης, συμπεριλαμβανομένου του ανθρωπιστικού εθελοντισμού.

Η Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θέλει να διασφαλίσει ότι αυτές οι ευκαιρίες θα παραμείνουν ορατές και προσβάσιμες μέσα στο ευρύτερο πρόγραμμα.

Η προτεινόμενη κατανομή του προϋπολογισμού αποτυπώνει αυτή την ισορροπία. Σύμφωνα με την έκθεση της επιτροπής, το 74,6% προορίζεται για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, το 15% για τη νεολαία και τον εθελοντισμό και το 4,1% για τον αθλητισμό.