Διαφυλάξτε τα πλεονάσματα

 

Η κυπριακή οικονομία κάθε άλλο παρά έχει εισέλθει σε βιώσιμη πορεία εξομάλυνσης. Προφανώς η κατάσταση είναι απείρως καλύτερη από ότι πριν μερικά χρόνια, ωστόσο, ακόμα εγκυμονούν σημαντικοί κίνδυνοι. Ενδεχομένως ο πλέον απτός να αφορά στο ενδεχόμενο επιστροφής των αποκοπών στο σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων της χώρας. Σύμφωνα με σενάριο που επεξεργάστηκε το υπουργείο Οικονομικών κάτι τέτοιο θα είχε αντίκτυπο ύψους 3 δισ. ευρώ στα δημόσια ταμεία. Προφανώς σε τέτοια περίπτωση θα ήταν αναγκαία η λήξη έκτακτων δημοσιονομικών μέτρων στοχευμένα προς την πλευρά των δαπανών για αντιστάθμιση του κενού που θα δημιουργηθεί.

 

Παραδόξως, ενώ τα επίπεδα ιδιωτικού χρέους στην Κύπρο παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, η ιδιωτική κατανάλωση συνεχίζει την τρελή της πορεία στηρίζοντας ολόκληρο τον οικονομικό κύκλο. Άραγε θα συνεχιστεί η ίδια τάση και τα επόμενα χρόνια; Μήπως η πώληση δανείων από τις τράπεζες σε ιδιωτικές εταιρείες θα αναγκάσει πολλούς να αρχίσουν πλέον να αποπληρώνουν τις οφειλές τους περιορίζοντας το διαθέσιμο εισόδημά τους; Με τα σημερινά δεδομένα και στοιχεία που δημοσιεύονται, η εξίσωση πάσχει. Το χρέος νοικοκυριών και επιχειρήσεων δεν μειώνονται, οι καταθέσεις τους δεν αυξάνονται αλλά η κατανάλωση συνεχίζει να καταγράφει ανοδικούς ρυθμούς. Και δεν οφείλεται στους τουρίστες, των οποίων οι δαπάνες δεν ακολουθούν την αύξηση των αφίξεων. Η μείωση των ιδιωτικής κατανάλωσης θα έχει σημαντικό αντίκτυπο και στους ρυθμούς ανάπτυξης της οικονομίας. Παράλληλα, η ανάπτυξη θα πρέπει να αναμένεται να επηρεαστεί και από τον μειωμένο αντίκτυπο που θα έχει απ’ εδώ και πέρα το πρόγραμμα πολιτογράφησης επενδυτών, το οποίο μετά την επιβολή πολύ αυστηρότερων προνοιών και το σημαντικά αυξημένο χρονικό διάστημα που απαιτείται για εξέταση των αιτήσεων, σίγουρα δεν θα έχει τον ίδιο αντίκτυπο όπως προηγούμενα χρόνια.

 

Την ίδια ώρα, θολό είναι το τοπίο για τα επόμενα χρόνια στον τουρισμό. Μπορεί μέχρι στιγμής για φέτος οι αφίξεις από Αγγλία να παρουσιάζουν αύξηση, ωστόσο, με το Brexit να δημιουργεί τεράστια ανασφάλεια είναι αβέβαιο ποια θα είναι η αντίδραση των Βρετανών. Από τις υπόλοιπες παραδοσιακές αγορές, οι Ρώσοι επιλέγουν ξεκάθαρα Τουρκία, οι Γερμανοί μπορούν να έρθουν μόνο κολυμπώντας ενώ οι Ισραηλίτες που φαίνεται να αυξάνονται μάλλον ένα μεγάλο μέρος του καταλήγει στα κατεχόμενα.
Στις τράπεζες, θέλουμε να πιστεύουμε πως μετά την κατάρρευση του Συνεργατισμού οι εκπλήξεις έχουν ολοκληρωθεί και τα πράγματα βαίνουν προς ομαλοποίηση. Ωστόσο, ποτέ δεν ξέρεις.

 

Πέραν όμως των πραγματικών προκλήσεων στην οικονομία, και τα δημόσια οικονομικά περιλαμβάνουν πολλές προκλήσεις. Ας μην ξεχνάμε πως σήμερα το κράτος χρωστά περίπου 21.5 δισ. ευρώ ποσό που αν όλα εξελιχθούν ομαλά θα μειωθεί στα 20.3 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του έτους. Για την αποπληρωμή αυτού του ποσού, τα επόμενα χρόνια υπάρχουν σημαντικές λήξεις χρέους οι οποίες θα πρέπει να εξυπηρετηθούν. Όσο λιγότερες αποπληρωθούν με εκδόσεις νέου χρέους τόσο θα μειώνεται και το δημόσιο χρέος, τόσο θα υποχωρούν οι αποδόσεις των ομολόγων, τόσο θα αυξάνεται η εμπιστοσύνη προς την κυπριακή οικονομία. Όταν χρωστάς, το πλέον συνετό είναι να χρησιμοποιείς τα πλεονάσματα για να εξυπηρετείς το χρέος σου και μετά, αν έχεις τη δυνατότητα, διαθέτεις κι ένα μέρος τους προς άλλες κατευθύνσεις. Ας μην ξεχνάμε πως αυτό που ορίζουμε ως αναπτυξιακές δαπάνες στην Κύπρο, πόρρω απέχει από την πραγματική έννοια της λέξης. Τα κρατικά έσοδα δεν πρόκειται να συνεχίσουν να αυξάνονται με ρυθμούς άνω του 10% όπως τα τελευταία χρόνια, σε αντίθεση με τα έξοδα πως σίγουρα θα αυξάνονται με ρυθμούς άνω του 5% ετησίως. Ας δημιουργηθεί λοιπόν ένα καλό κομπόδεμα τώρα που υπάρχει η ευχέρεια γιατί συνήθως μετά από ένα κύκλο ανάπτυξης, ακολουθεί ένας κύκλος ύφεσης.

 

Αρχισυντάκτης επιχειρηματικών εκδόσεων «Ο Φιλελεύθερος».