Του Marcus Ashworth
Μπορεί η συμπόνοια να μην είναι το πρώτο πράγμα που νιώθετε όταν σκέφτεστε μια χώρα τόσο πλούσια όσο η Ελβετία, αλλά η συνεχιζόμενη ισχύς του νομίσματός της θα πρέπει να προκαλέσει έστω κάποια κατανόηση. Το φράγκο έχει κερδίσει περισσότερο από 3% έναντι του ευρώ και σχεδόν 2% έναντι του δολαρίου φέτος, καθώς οι επενδυτές συρρέουν στο νόμισμα, βλέποντας το ως καταφύγιο σε δύσκολους καιρούς. Αυτό οδηγεί τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής μπροστά σε ένα δίλημμα: να παραμείνουν άπραγοι και να δουν τις εξαγωγές τους να πλήττονται, ή να προσπαθήσουν να συγκρατήσουν τα κέρδη του νομίσματος ρισκάροντας κατηγορίες περί χειραγώγησής του από ζηλόφθονους εμπορικούς εταίρους; Η επιστροφή σε αρνητικά επιτόκια μπορεί να καταστεί αναπόφευκτη.
Σύμφωνα με το Bloomberg News, ο Karsten Junius, επικεφαλής οικονομολόγος της J. Safra Sarasin, εκτιμά ότι τη Δευτέρα, η Ελβετική Εθνική Τράπεζα τήρησε τη δέσμευσή της 2ας Μαρτίου να παρέμβει και να πουλήσει φράγκα στην ανοιχτή αγορά, εάν το νόμισμά της συνέχιζε να ανατιμάται έναντι του ευρώ. Τα 90 σεντς έναντι του ευρώ φαίνεται να είναι η “κόκκινη γραμμή”. Η ξαφνική αποδυνάμωση του ευρώ από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν αναγκάζει την ελβετική κεντρική τράπεζα να αναλάβει δράση, αλλά η σκληρή εμπειρία της έχει μάθει ότι υπάρχει όριο στο πόσο αποτελεσματική μπορεί να είναι μια παρέμβαση.
Η συνεδρίαση της SNB στις 19 Μαρτίου ενδέχεται να επιβεβαιώσει τις ενέργειες και τις απόψεις της σχετικά με το συνάλλαγμα. Η τελευταία παρέμβασή της πραγματοποιήθηκε το 2022 και το 2023, αλλά αφορούσε την αγορά 155 δισεκατομμυρίων φράγκων, χρησιμοποιώντας μέρος των συναλλαγματικών της αποθεμάτων σε μια προσπάθεια να ενισχύσει το νόμισμα και να μετριάσει τις πληθωριστικές επιπτώσεις της ραγδαίας αύξησης των τιμών της ενέργειας μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Τώρα, ο κίνδυνος που ενέχει η προσπάθεια να υποτιμηθεί το φράγκο προκαλεί την οργή των ΗΠΑ. Δεν πρόκειται για κενή απειλή. Η Ελβετία σοκαρίστηκε όταν βρέθηκε αντιμέτωπη με τιμωρητικούς δασμούς 39% στις εξαγωγές της προς τις ΗΠΑ μετά τους δασμούς της “Ημέρας Απελευθέρωσης”. Το ρεκόρ εμπορικού πλεονάσματος της Ελβετίας προς τις ΗΠΑ για το 2025, ύψους 55 δισεκατομμυρίων φράγκων (47 δισεκατομμύρια δολάρια), εξαιρουμένων των μεταφορών χρυσού, αποτελεί σοβαρό πρόβλημα για την κυβέρνηση Τραμπ. Σχεδόν το ένα πέμπτο των εξαιρετικά κερδοφόρων εξαγωγών της Ελβετίας κατευθύνεται προς τις ΗΠΑ. Χρειάστηκε πολλή προσπάθεια και προσεκτική διπλωματία κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού για να μειωθεί ο δασμολογικός συντελεστής στο 15% που ισχύει για τις άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της δέσμευσης της 29ης Σεπτεμβρίου να αποφευχθούν ρητές προσπάθειες περιορισμού της ισχύος του φράγκου (που θα μπορούσαν να ωθήσουν το δολάριο υψηλότερα) για λόγους που δεν αφορούν την καταπολέμηση του πληθωρισμού. Η διαμάχη “κρατά” από την πρώτη θητεία Τραμπ, κατά την οποία η κυβέρνηση είχε κατηγορήσει την Ελβετία ότι χειραγωγεί το νόμισμά της.
Ακόμη και αν η SNB περιορίσει την προσπάθεια να κατευθύνει τη συναλλαγματική ισοτιμία φράγκου-ευρώ, αναμένεται να έχει αντίκτυπο και στην ισοτιμία φράγκου-δολαρίου. Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα παρακολουθεί στενά κάθε ένδειξη που θα θεωρηθεί ως νομισματική χειραγώγηση και είναι απίθανο να δείξει κατανόηση για την ανάγκη περιορισμού των αρνητικών επιπτώσεων στις εξαγωγές. Η πρόβλεψη για ανάπτυξη 1,2% της ελβετικής οικονομίας φέτος είναι μια επανάληψη του 2025, όταν σημειώθηκε συρρίκνωση 0,5% το δεύτερο τρίμηνο λόγω των επιπτώσεων των αμερικανικών δασμών στις εξαγωγές χημικών και φαρμακευτικών προϊόντων.
Το φράγκο είναι τώρα περίπου 35% ισχυρότερο έναντι του ευρώ από το 1,20 το 2015. Με τις μισές ελβετικές εξαγωγές να ρέουν προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, το τρέχον επίπεδο του νομίσματος αποτελεί σαφώς λόγο ανησυχίας για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. Σύμφωνα με το Bloomberg Intelligence, το ελβετικό φράγκο είναι υπερτιμημένο κατά 10% έναντι του ευρώ και κατά 6% έναντι του δολαρίου.
Εάν η παρέμβαση δεν λειτουργήσει — απέτυχε να ανακόψει την τάση το 2015— η μόνη βιώσιμη επιλογή είναι να “τιμωρηθούν” οι επενδυτές για να τους αποτρέψουν από το να κατακλύσουν την αγορά με φράγκα, χρεώνοντάς τους για το δικαίωμα να κατέχουν το νόμισμα μέσω αρνητικών επιτοκίων. Η Ελβετία πέρασε σχεδόν οκτώ χρόνια, από τον Ιανουάριο του 2015 έως το 2021, με τα χαμηλότερα επιτόκια στον κόσμο στο -0,75%. Μια επανάληψη αυτού του φαινομένου θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στους εγχώριους αποταμιευτές και θα προκαλούσε ανησυχία στον σημαντικό τραπεζικό τομέα της χώρας όσον αφορά στην κερδοφορία του.
Η SNB έχει καταστήσει σαφές ότι πραγματικά δεν θέλει να το κάνει. “Δεν μας αρέσουν τα αρνητικά επιτόκια”, δήλωσε ο πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας Μάρτιν Σλέγκελ τον Δεκέμβριο, προσθέτοντας “φυσικά θα ήμασταν επίσης έτοιμοι να εφαρμόσουμε ξανά αρνητικά επιτόκια εάν χρειαζόταν”. Με τα επίσημα επιτόκια στο μηδέν, υπάρχει μόνο ένας δρόμος για τη νομισματική πολιτική· αλλά η σκληρή αλήθεια είναι ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν έχουν καμία καλή επιλογή για να αντιμετωπίσουν ένα φράγκο που όλο και ενισχύεται.
Απόδοση – Επιμέλεια: Λυδία Ρουμποπούλου
