Του Gautam Mukunda
Στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής της G7 συμμετείχαν ηγέτες από επτά από τις ισχυρότερες χώρες του κόσμου – καθώς και στελέχη των εταιρειών OpenAI, Anthropic και DeepMind, οι οποίοι αντιμετωπίστηκαν ως ίσοι. Μπορεί οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης να δίνουν την εντύπωση ότι ανταγωνίζονται η μία την άλλη μόνο για ένα προϊόν η μερίδιο αγοράς, αλλά στην πραγματικότητα παίζουν ένα πολύ μεγαλύτερο παιχνίδι: μια μάχη για την εξουσία στα ανώτατα επίπεδα.
Οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης δεν κρύβουν το μέγεθος των φιλοδοξιών τους. Όλα τα κορυφαία ερευνητικά εργαστήρια δηλώνουν ότι αναπτύσσουν γενική τεχνητή νοημοσύνη (artificial general intelligence). Ακόμα κι αν δεν πιστεύετε ότι θα πετύχουν, η προθυμία τους να δαπανήσουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την προσπάθεια αυτή είναι αποκαλυπτική. Οι ηγέτες του κλάδου εκδίδουν προειδοποιήσεις για τους κινδύνους μιας ανεξέλεγκτης τεχνητής νοημοσύνης που διψά για εξουσία και προσπαθεί να καταλάβει τον κόσμο. Οι ενέργειές τους υποδηλώνουν ότι κατανοούν εξαιρετικά καλά αυτό το κίνητρο.
Καμία εταιρεία δεν έχει ακόμα το μονοπώλιο της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητα καθησυχαστικό. Οι αποτιμήσεις αυτών των εταιρειών έχουν νόημα μόνο αν μία από αυτές καταλήξει να μονοπωλήσει τον κλάδο, και μια εταιρεία που θα μονοπωλούσε την τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να είναι η πιο ισχυρή στην ιστορία. Αν καμία δεν το καταφέρει, αυτό σημαίνει ότι θα ανταγωνίζονται η μία την άλλη για την εξουσία, όπως και με το κράτος. Αυτό θα μπορούσε να εντείνει τη δυναμική – και όχι το αντίστροφο.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Microsoft, Σάτια Ναντέλα, προειδοποίησε πρόσφατα ότι “δεν υπάρχει κοινωνική συναίνεση” σε ένα μέλλον στο οποίο τα κέρδη από την τεχνητή νοημοσύνη θα συγκεντρώνονται σε μια χούφτα εταιρειών. Ο Ναντέλα περιέγραφε τον οικονομικό κίνδυνο. Ο βαθύτερος κίνδυνος δεν είναι ποιος θα αποκομίσει τα κέρδη, αλλά ποιος θα αποκτήσει την εξουσία.
Έχουμε δει στο παρελθόν εταιρείες με δύναμη ολόκληρων εθνών. Η Βρετανική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών ιδρύθηκε το 1600 και εξελίχθηκε σε ιδιωτική εταιρεία που διοικούσε μια αυτοκρατορία. Έκοβε νόμισμα, εισέπραττε φόρους, διοικούσε δικαστήρια και διέθετε στρατό περίπου 260.000 ανδρών, περίπου διπλάσιο σε μέγεθος από τον ίδιο τον βρετανικό στρατό, οι οποίοι ορκίζονταν πίστη όχι στο Στέμμα αλλά στην εταιρεία.
Ήταν το πρώτο “εταιρικό κράτος”, μια εταιρεία που λειτουργούσε ταυτόχρονα ως κυρίαρχο κράτος, υπόλογη μόνο στους μετόχους της. Για περισσότερο από έναν αιώνα λεηλάτησε και κυβέρνησε μεγάλο μέρος της Ινδίας. Αφού απέκτησε το δικαίωμα είσπραξης των φόρων της Βεγγάλης το 1765, αύξησε τους φόρους κατά τη διάρκεια του λιμού του 1769 και του 1770, ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον ένα εκατομμύριο (και ίσως έως και 10 εκατομμύρια) ανθρώπους.
Καμία εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης δεν διαθέτει 250.000 ένοπλους (κρίνοντας από τον τρόπο με τον οποίο τα drones κυριαρχούν στο πεδίο της μάχης στην Ουκρανία, ίσως να μην τους χρειάζονται). Ωστόσο, η OpenAI έχει συνάψει συνεργασία με την αμυντική εταιρεία Anduril Industries για την αντιμετώπιση εχθρικών drones και υπέγραψε πέρυσι σύμβαση με το Πεντάγωνο ύψους έως και 200 εκατομμυρίων δολαρίων. Η Anthropic και το Υπουργείο Άμυνας βρίσκονται σε διαμάχη λόγω της άρνησης της πρώτης να επιτρέψει στα μοντέλα της να τροφοδοτούν πλήρως αυτόνομα όπλα, ακόμη και ενώ τα συστήματά της φέρεται να χρησιμοποιήθηκαν στην σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο.
Και οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης δεν δίστασαν να μετατρέψουν το οικονομικό τους βάρος σε πολιτική επιρροή. Οι προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών για την 12η εκλογική περιφέρεια της Νέας Υόρκης αποτέλεσαν κατά κάποιον τρόπο έναν “πόλεμο δια αντιπροσώπων” για τους κολοσσούς της τεχνητής νοημοσύνης, με διάφορες εταιρείες ή στελέχη εταιρειών – OpenAI, Palantir, Anthropic – να υποστηρίζουν διαφορετικούς υποψηφίους. Τελικά, οι δισεκατομμυριούχοι της ΑΙ ξόδεψαν περισσότερα από 29 εκατομμύρια δολάρια για την εκλογική αναμέτρηση.
Η Εταιρεία των Ανατολικών Ινδιών θα είχε συμφωνήσει. Game respects game. Τη δεκαετία του 1770, σχεδόν το ένα τέταρτο των μελών της Βουλής των Κοινοτήτων κατείχε μετοχές της ή λάμβανε μισθό από αυτήν. Η δύναμή της τελικά κατέρρευσε – μετά την ινδική εξέγερση του 1857, η Βρετανία εθνικοποίησε την εταιρεία και κατάσχεσε τις εκτάσεις και τον στρατό της. Ωστόσο, μέχρι τότε είχε κυβερνήσει μεγάλο μέρος της Ινδίας για έναν αιώνα, και οι Ινδοί είχαν πληρώσει για αυτό με αίμα και πλούτο.
Οι προκριματικές εκλογές της Νέας Υόρκης ήταν η ανοιχτή έκφραση της διαμάχης για την εξουσία στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Επιφανειακά, η αναμέτρηση ήταν μια ισοπαλία για τον κλάδο: Ναι, ο νικητής (ο οποίος είχε επίσης την υποστήριξη του πρώην δημάρχου Μάικλ Μπλούμπεργκ, ιδρυτή και ιδιοκτήτη της Bloomberg LP) ήταν συνυποστηρικτής στο νομοθετικό σώμα της πολιτείας του νομοσχεδίου για την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης, στο οποίο ο κλάδος αντιτάχθηκε. Ταυτόχρονα, κάθε πολιτικός στην Αμερική γνωρίζει πλέον ότι ο κλάδος είναι πρόθυμος να ξοδέψει εκατομμύρια εναντίον ενός υποψηφίου που δεν του αρέσει. Δεν χρειάζεται να κερδίζεις κάθε μάχη για να ασκήσεις τη δύναμή σου. Ο φόβος μπορεί να κάνει τη δουλειά για σένα.
Αυτό μας φέρνει στο τελευταίο στοιχείο που κάνει την εξουσία να διαφέρει τόσο πολύ από τον πλούτο – και μας επιστρέφει σε εκείνο το τραπέζι στη Γαλλία. Η εξουσία είναι παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. Όλοι μπορούν να γίνουν πλουσιότεροι. Δεν μπορούν όμως όλοι να γίνουν πιο ισχυροί. Οι τιτάνες της τεχνητής νοημοσύνης εκπροσωπούν τους εαυτούς τους και τους επενδυτές τους. Αν έχουν την εξουσία να κάθονται ως ίσοι σε μια συνάντηση της G7, τότε οι άνθρωποι που εκπροσωπούν όλους τους άλλους έχουν λιγότερη εξουσία.
Αυτή τη στιγμή, οι CEOs των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης βρίσκονται στο τραπέζι κατόπιν πρόσκλησης παγκόσμιων ηγετών που τους θεωρούν πολύ σημαντικούς για να τους αφήσουν εκτός. Όμως, η πρόσκληση αυτή θα μπορούσε μια μέρα να έχει αντίθετο αποτέλεσμα. Αν αυτό δεν είναι το μέλλον που θέλουμε, έχει έρθει η στιγμή για να περιορίσουμε τη δύναμη του κλάδου.
