EE: Ποιος θα κρεμάσει την κουδούνα στην ενεργειακή κρίση;

Με την ιστορία του μύθου της σύναξης των ποντικών που όλοι είχαν ιδέες πώς να γλυτώσουν από τη γάτα αλλά ουδείς είχε την τόλμη να της κρεμάσει το κουδούνι στον λαιμό, μοιάζει η διαχείριση της ενεργειακής κρίσης από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Η Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου βρέθηκε το τελευταίο 48ωρο αντιμέτωπη με τα αναμμένα κάρβουνα που άφησε πίσω της η χωρίς αποφάσεις Σύνοδος Κορυφής των «27» στις Βρυξέλλες.

Κατεύθυνση επιχείρησε να δώσει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος στη χθεσινή του ομιλία ενώπιον των ευρωβουλευτών σκιαγράφησε τον οδικό χάρτη της διαχείρισης της ενεργειακής κρίσης, τοποθετώντας τρία ορόσημα. Ο Αντόνιο Κόστα τόνισε κατ’ αρχάς την ανάγκη για συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση στην αύξηση του ενεργειακού κόστους, κατά δεύτερον τη λήψη άμεσων μέτρων στήριξης νοικοκυριών κι επιχειρήσεων και κατά τρίτον μακροπρόθεσμων λύσεων για απεξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Θέλοντας να καταδείξει το μέγεθος της ενεργειακής ακρίβειας, ο Αντόνιο Κόστα επισήμανε ότι από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή το κόστος εισαγωγής ορυκτών καυσίμων αυξήθηκε €106 δισ., χωρίς να αυξηθεί η παραγόμενη ενέργεια. Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι το Συμβούλιο κάλεσε την Κομισιόν να συνομολογήσει βραχυπρόθεσμα μέτρα ανακούφισης των οικονομιών αν και αναγνώρισε ότι δεν είναι αρκετά για να αντιμετωπίσουν το ενεργειακό πρόβλημα. Κατέδειξε δε ως κρίσιμη αναγκαιότητα την ενίσχυση της παραγωγής με ΑΠΕ και πυρηνική ενέργεια.

Ενεργειακή Ένωση;

Τη σύσταση Ενεργειακής Ένωσης προανήγγειλε από το βήμα του Ευρωκοινοβουλίου η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, υποστηρίζοντας ότι θα μειώσει το ενεργειακό κόστος και την εξάρτηση της Ευρώπης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Όπως εξήγησε, η πρωτοβουλία θα επικεντρωθεί στην καλύτερη αξιοποίηση των ηλεκτρικών δικτύων και των διασυνδέσεων μεταξύ των κρατών μελών, ώστε η ενέργεια να μεταφέρεται ευκολότερα εκεί όπου υπάρχει ανάγκη, καθώς και στην ενίσχυση της κοινής αγοραστικής δύναμης της ΕΕ για την εξασφάλιση ευνοϊκότερων όρων προμήθειας.

Αντεγκλήσεις και ένταση

Οι έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις και οι διαφορετικές προσεγγίσεις στιγμάτισαν στη συνέχεια τη συζήτηση για τις αυξημένες τιμές της ενέργειας. Οι πολιτικές ομάδες διαφωνούν και ως προς την προσέγγιση αλλά και ως προς τις λύσεις της ενεργειακής κρίσης. Η ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) ζητεί μέτρα κατά της κερδοσκοπίας και ενίσχυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, ενώ οι Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές (ECR) έθεσαν στο στόχαστρο τους το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών ρύπων (ETS), υποστηρίζοντας ότι επιβαρύνει την ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Στον αντίποδα, οι Πράσινοι προασπίστηκαν την ενεργειακή μετάβαση ως διέξοδο από την ακρίβεια, ενώ η φιλελεύθερη ομάδα Renew Europe στάθηκε ιδιαίτερα στην προστασία των επιχειρήσεων και θέσεων εργασίας. Του τόνους ανέβασε η Αριστερά, η οποία επέκρινε τους Ευρωπαίους ηγέτες για ανεπαρκή αντίδραση και ζήτησε έκτακτη Σύνοδο Κορυφής για αντιμετώπιση της κρίσης.

Προκρίνει αυξημένο προϋπολογισμό

Περισσότερα χρήματα για τις καθημερινές ανάγκες των πολιτών και ενίσχυση των οικονομιών ζητεί, στο μεταξύ, το Ευρωκοινοβούλιο, το οποίο ενέκρινε χθες τη θέση του για τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. για το 2027.

Με 400 ψήφους υπέρ, 189 κατά και 84 αποχές, οι ευρωβουλευτές τάχθηκαν υπέρ ενός προϋπολογισμού ύψους €194 δισ., ζητώντας €1,17 δισ. περισσότερα από όσα είχε αρχικά προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Παράλληλα, προβλέπουν πληρωμές ύψους €203,3 δισ., οι οποίες περιλαμβάνουν και την εξόφληση υποχρεώσεων προηγούμενων ετών.

Στην πράξη, το Ευρωκοινοβούλιο ζητά να δοθούν περισσότερα χρήματα για την αναβάθμιση των ενεργειακών δικτύων και των μεταφορών, την έρευνα, την εκπαίδευση, την υγεία, την αγροτική παραγωγή και την προστασία του περιβάλλοντος. Μεταξύ άλλων, προτείνει επιπλέον €260 εκ.για τις μεταφορές και την ενέργεια, 96 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών Erasmus+, 85 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της γεωργίας και άλλα €85 εκ. για περιβαλλοντικές δράσεις.

Ο ευρωβουλευτής Μιχάλης Χατζηπαντέλας, εισηγητής για τις δαπάνες των ευρωπαϊκών θεσμών, υπογράμμισε ότι «η δημοσιονομική πειθαρχία είναι αδιαπραγμάτευτη», τονίζοντας πως η σωστή διαχείριση των χρημάτων των φορολογουμένων πρέπει να συνδυάζεται με την αποτελεσματική λειτουργία των ευρωπαϊκών οργάνων. Από την πλευρά του, ο γενικός εισηγητής Νιλς Ουσάκοφς έδωσε έμφαση στη στήριξη φοιτητών, ερευνητών, ασθενών και νέων αγροτών, επιμένοντας ότι η αποπληρωμή του ευρωπαϊκού χρέους δεν πρέπει να γίνεται εις βάρος τους.

Σημειωτέον ότι η απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου δεν αποτελεί έγκριση του προϋπολογισμού. Το Σώμα θα διαπραγματευτεί την πρότασή του με τις κυβερνήσεις των «27» από τις 3 Νοεμβρίου, ώστε να συμφωνήσουν στο τελικό ποσό και στην κατανομή των χρημάτων.

Σπαζοκεφαλιά το νέο ΠΔΠ

Κι ενώ το Ευρωκοινοβούλιο προχωρεί στη διαπραγμάτευση του ετήσιου προϋπολογισμού, δύσκολες διαφαίνονται οι διαπραγματεύσεις για τη χρηματοδότηση της Ε.Ε. τα επόμενα επτά χρόνια.

Το μέτωπο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού για την περίοδο 2028 – 2034 παραμένει ανοικτό και με αγεφύρωτες για την ώρα τις διαφωνίες.

Τόνο αισιοδοξίας επιχείρησε να δώσει χθες από το Στρασβούργο ο πρόεδρος του Συμβουλίου, δηλώνοντας ότι οι διαπραγματεύσεις εισέρχονται σε αποφασιστική φάση, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας μέχρι το τέλος του 2026.

Υποστήριξε, ακόμη, ότι η Ευρώπη χρειάζεται έναν φιλόδοξο προϋπολογισμό και νέες πηγές εσόδων, ώστε να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες για ασφάλεια, οικονομία και ανταγωνιστικότητα.