Δεν παίζει ρόλο μόνο η τιμή της βενζίνης στη λιανική αγορά, αλλά και ποιο είναι το μέσο μηναίο εισόδημα του πολίτη, για να μπορεί να ανταπεξέλθει σε ένα πάγιο έξοδο και να μην ξεφύγουν σε ψηλά επίπεδα τα έξοδα του οικογενειακού προϋπολογισμού.

Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο, οι περιορισμοί στη διέλευση των φορτίων αργού πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ και το άλμα στις διεθνείς τιμές πετρελαίου πριν από λίγες ημέρες οδήγησαν πολλές χώρες σε νέο κύμα αυξήσεων σε βενζίνη και άλλα καύσιμα κίνησης.

Στο τέλος Μαϊου, το Brent κατέγραψε πτώση, δημιουργώντας κλίμα αποσυμπίεσης στην αγορά, ωστόσο, οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, καθώς το γεωπολιτικό ρίσκο παραμένει ενεργό.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της Global Petrol Prices, η παγκόσμια μέση τιμή βενζίνης διαμορφώνεται στα 1,52 δολάρια ανά λίτρο, ενώ η μέση τιμή του diesel (πετρέλαιο κίνησης) στα 1,58 δολάρια ανά λίτρο.

Nα δούμε ποιες είναι οι τιμές στην Ευρώπη και στην Κύπρο, με βάση το ευρωπαϊκό δελτίο τιμών (με φόρους) και με ημερομηνία αναφοράς την 1η Ιουνίου. Στην Κύπρο, η μέση τιμή βενζίνης 95 οκτανίων ανά λίτρο είναι €1.610,51 και το πετρέλαιο κίνησης ανά λίτρο € 1.801,63, ενώ οι τιμές στην Ελλάδα είναι αντίστοιχα € 2.064,00 και € 1.740,00.

Στιςυπόλοιπες χώρες:

  • Μάλτα (βενζίνη €1.340,00, πετρέλαιο €1.210,00),
  • Πολωνία (βενζίνη 1.418,45, πετρέλαιο € 1.466,90),
  • Βουλγαρία (βενζίνη € 1.530,20, πετρέλαιο € 1.705,80),
  • Ισπανία (βενζίνη € 1.547,74, πετρέλαιο € 1.648,91),
  • Σουηδία (βενζίνη € 1.614,51, πετρέλαιο € 1.819,72),
  • Κροατία (βενζίνη € 1.700,00, πετρέλαιο € 1.785,00),
  • Λουξεμβούργο (βενζίνη € 1.704,00, πετρέλαιο € 1.730,00),
  • Τσεχία (βενζίνη € 1.715,50, πετρέλαιο € 1.583,61),
  • Σλοβενία (βενζίνη € 1.719,19, πετρέλαιο € 1.762,82),
  • Αυστρία (βενζίνη € 1.735,00, πετρέλαιο € 1.830,00),
  • Σλοβακία (βενζίνη € 1.737,00, πετρέλαιο € 1.648,00),
  • Λιθουανία (βενζίνη € 1.790,22, πετρέλαιο € 1.876,47),
  • Εσθονία (βενζίνη € 1.812,00, πετρέλαιο € 1.802,00),
  • Ρουμανία (βενζίνη € 1.835,74, πετρέλαιο €1.804,22),
  • Βέλγιο (βενζίνη € 1.849,53, πετρέλαιο € 2.078,89),
  • Λετονία (βενζίνη € 1.878,60, πετρέλαιο €1.823,83),
  • Πορτογαλία ( βενζίνη €1.937,00, πετρέλαιο €1.872,00),
  • Ιταλία (βενζίνη € 1.951,51, πετρέλαιο €2.019,43),
  • Γερμανία (βενζίνη € 1.961,00, πετρέλαιο € 1.860,00),
  • Γαλλία (βενζίνη €2.062,97 πετρέλαιο €2.044,54),
  • Φινλανδία (βενζίνη € 2.200,05, πετρέλαιο € 2.296,14),
  • Ολλανδία (βενζίνη €2.298,43, πετρέλαιο € 2.160,79),
  • Δανία (βενζίνη € 2.392,39, πετρέλαιο €2.114,08).

Η σχέση με το εισόδημα

Πόσο όμως στοιχίζει το γέμισμα ντεπόζιτου αυτοκινήτου με 40 λίτρα με βενζίνης, ως ποσοστό του μέσου μηνιαίου εισοδήματος;

Στην ιστοσελίδα Global Petrol Prices διευκρινίζεται, για παράδειγμα, ότι το 10% σε ορισμένες χώρες σημαίνει ότι χρειάζεται το 10% του μέσου μηνιαίου εισοδήματος ανά άτομο για να γεμίσει ένα ντεπόζιτο με βενζίνη (χρησιμοποιούνται δεδομένα για το κατά κεφαλήν ΑΕΠ από την Παγκόσμια Τράπεζα, ως μέτρο του εισοδήματος ανά άτομο).

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα και τα στοιχεία που δίνει, στην Κύπρο χρειάζεται το 2,5% του μέσου μηνιαίου εισοδήματος ανά άτομο για να γεμίσει ένα ντεπόζιτο αυτοκινήτου με 40 λίτρα βενζίνης, στην Ελλάδα το 4,8%, στην Πορτογαλία το 3,9%, στην Ισπανία το 2,5%,  στην Ιταλία το 2,7%, στην Τσεχία το 3,1%, στην Εσθονία το 3,2%, στην Πολωνία το 3,3%, στη Λιθουανία το 3,4%, στην Σλοβακία το 3,8%, στην Κροατία το 4%, στη Βουλγαρία το 4,9%, στη Ρουμανία το 5%, στην Αυστρία το 1,8%, στην Σουηδία το 1,7%, στην Δανία και Βέλγιο το 1,9%, στην Ολλανδία 2%, στη Μάλτα 1,8%.

Στις χώρες που παράγουν

Να δούμε τι γίνεται και στις χώρες που παράγουν πετρέλαιο πόσο κοστίζει το γέμισμα 40 λίτρων με βενζίνη, ως ποσοστό του μηνιαίου εισοδήματος.

Στο Κατάρ είναι 0,4%, στο Κουβέιτ 0,5%, στη Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα 0,9%, ΗΠΑ 0,7%, Ρωσία 3,1%, Καναδάς 1,4%, Κίνα 5%, Βραζιλία 6,2%.

Υπάρχουν και οι χώρες που πολίτες θα πρέπει να σκεφτούν δυο και τρεις φορές τη μετακίνηση με το αυτοκίνητο γιατί το γέμισμα ενός ντεπόζιτου 40 λίτρων σε σχέση με το μέσο μηνιαίο εισόδημα κοστίζει πανάκριβα.

Σύμφωνα με τα τελευταία πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της Global Petrol Prices, στη Μολδαβία για το γέμισμα ντεπόζιτου 40 λίτρων με βενζίνη χρειάζεται το 11,5% του μέσου μηνιαίου μισθού, στη Βολιβία 12%, στη Νότια Αφρική 12,3%, στη Σρι Λάνκα 15,4%, στην Ουκρανία 15,6%, στις Φιλιππίνες 18,4%, στην Ιορδανία 19,2%, στο Μαρόκο 19,5%, στην Ινδία 20,1%, στην Κένυα 35,7%, Καμερούν 40,65, Πακιστάν 49,6%, Νεπάλ 47%, Ζάμπια 56,4%, Τανζανία 63,6%, Μαδαγασκάρη 107,1%, Μοζαμβίκη 108,7%, Μαλάουι 362,9%.

Οι πιο φθηνές χώρες

Η Λιβύη παραμένει η χώρα με τη φθηνότερη βενζίνη στον κόσμο, καθώς η τιμή της διαμορφώνεται στα 0,024 δολάρια ανά λίτρο. Ακολουθεί το Ιράν με 0,029 δολάρια ανά λίτρο, η Βενεζουέλα περίπου στα 0,03 έως 0,04 δολάρια ανά λίτρο. Και στις δύο περιπτώσεις οι κυβερνήσεις συνεχίζουν να επιδοτούν μαζικά τα καύσιμα, παρά τις οικονομικές δυσκολίες και τις διεθνείς κυρώσεις.

Στις υπόλοιπες πετρελαιοπαραγωγές χώρες της περιοχής οι τιμές παραμένουν επίσης πολύ χαμηλές σε σύγκριση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Στο Κουβέιτ η βενζίνη κοστίζει 0,340 δολάρια ανά λίτρο, στην Αλγερία 0,354 δολάρια, στην Αίγυπτο 0,452 δολάρια, ενώ στο Κατάρ η τιμή διαμορφώνεται στα 0,576 δολάρια ανά λίτρο. Στη Σαουδική Αραβία η βενζίνη πωλείται προς 0,621 δολάρια ανά λίτρο, δηλαδή σχεδόν στο ένα τρίτο των τιμών που συναντά κανείς σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Γιατί διαφέρουν οι τιμές βενζίνης και πετρελαίου

Στην ιστοσελίδα αναφέρεται ακόμη ένα σημαντικό στοιχείο για τη διαφορά τιμών μεταξύ βενζίνης και ντίζελ (πετρέλαιο). «Σύμφωνα με το σύνολο δεδομένων μας από 161 χώρες, η βενζίνη είναι ακριβότερη από το ντίζελ στο 84% όλων των χωρών. Κατά μέσο όρο, το ντίζελ είναι 9,84% φθηνότερο, αλλά η διαφορά ποικίλλει σημαντικά μεταξύ χωρών, καθώς και εντός των χωρών, με την πάροδο του χρόνου.

Εδώ συζητάμε διάφορους παράγοντες που συμβάλλουν στη διαφορά τιμών. Τόσο η βενζίνη όσο και το ντίζελ παράγονται από αργό πετρέλαιο και επομένως το κόστος του αργού πετρελαίου είναι ο κύριος παράγοντας που επηρεάζει τις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ. Ωστόσο, οι τιμές των καυσίμων αντανακλούν το κόστος διύλισης, τους φόρους και το κόστος διανομής και μάρκετινγκ. Επιπλέον, οι τιμές λιανικής επηρεάζονται από τη ζήτηση της αγοράς. Αυτοί οι παράγοντες οδηγούν σε διαφορά τιμών μεταξύ βενζίνης και ντίζελ».

Αναφέρεται, επίσης, ότι πολλές χώρες φορολογούν διαφορετικά το ντίζελ και τη βενζίνη. Για παράδειγμα, στις ΗΠΑ, ο ομοσπονδιακός φόρος κατανάλωσης στη βενζίνη είναι 18,4 σεντς ανά γαλόνι και 24,4 σεντς ανά γαλόνι για το ντίζελ.

Αντίθετα, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες φορολογούν το ντίζελ πιο ελαφρά από τη βενζίνη. Δεδομένου ότι οι φόροι είναι ένα από τα κύρια συστατικά των τελικών τιμών καταναλωτή των καυσίμων, η φορολογική πολιτική καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τις διαφορές στις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ μεταξύ των χωρών.

Σχετικά με τους φόρους διευκρινίζεται, ότι σε αντίθεση με τη βενζίνη, το ντίζελ χρησιμοποιείται για την τροφοδοσία όχι μόνο αυτοκινήτων, αλλά και οχημάτων δημόσιων συγκοινωνιών, μεγάλων φορτηγών διανομής, οχημάτων εκτός δρόμου, σκαφών, μηχανημάτων, γεννητριών κ.λπ. Κατά τη διάρκεια περιόδων οικονομικής ανάπτυξης, η ζήτηση ενέργειας στον βιομηχανικό τομέα αυξάνεται σημαντικά και οι τιμές του ντίζελ αυξάνονται περισσότερο από τις τιμές της βενζίνης. Εάν η ζήτηση για ντίζελ είναι υψηλότερη, η διαφορά τιμών θα διευρυνθεί.