Τρέχουν οι κυπριακές αρχές για να διορθώσουν νόμο που ψηφίστηκε τον Δεκέμβριο του 2024 για τη συμμόρφωση της Κύπρου σε σχέση με την επιβολή ελάχιστου επιπέδου φορολογίας σε ομίλους πολυεθνικών επιχειρήσεων αλλά δεν ικανοποίησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία μάς έστειλε πίσω τη νομοθεσία και ζητά αναθεώρησή της.
Η επίμαχη νομοθεσία αφορά την Οδηγία που είναι γνωστή ως Πυλώνας 2 (Pillar 2). Η Οδηγία επιβάλλει στα κράτη μέλη υιοθέτηση ελάχιστου πραγματικού συντελεστή φορολογίας 15% σε οντότητες που ανήκουν σε ομίλους πολυεθνικών επιχειρήσεων ή σε εγχώριους ομίλους μεγάλης κλίμακας, με ετήσια έσοδα που υπερβαίνουν τα €750 εκατ.
Στόχος του Πυλώνα 2 είναι να μπει φρένο σε πρακτικές που εφαρμόζουν κάποιες πολυεθνικές εταιρείες, μεταφέροντας τα κέρδη τους σε χώρες με μηδενική ή ιδιαίτερα χαμηλή φορολογία.
Διαφώνησε η Κομισιόν
Ο «Φιλελεύθερος» πληροφορείται ότι οι Βρυξέλλες διαπίστωσαν πως «κάτι δεν πήγε καλά» με την εναρμόνιση της Κύπρου στον Πυλώνα 2 και δεν αποδέκτηκαν τοπεριεχόμενο του νόμου που ψήφισε η Βουλή, μετά από νομοσχέδιο που κατέθεσε η Κυβέρνηση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τις κυπριακές Αρχές να λάβουν νέα νομοθετικά μέτρα για την ορθή μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των διατάξεων της Οδηγίας της ΕΕ.
Μετά την αντίδραση της Κομισιόν, το Υπουργείο Οικονομικών ετοίμασε προσχέδιο νομοσχεδίου, στο οποίο ενσωματώνεται η δυνατότητα εφαρμογής ενδεδειγμένου εγχώριου συμπληρωματικού φόρου (Qualified Domestic Minimum Top-up Tax – QDMTT), με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου του 2026.
Στο νομοσχέδιο, πέραν των τροποποιήσεων που υποδείχθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περιλήφθηκαν και πρόσθετες τροποποιήσεις για ευθυγράμμιση με κατευθυντήριες γραμμές και συστάσεις του ΟΟΣΑ, ενόψει της επικείμενης αξιολόγησης της Κυπριακής Δημοκρατίας το φθινόπωρο του 2026, κατά την οποία θα εξεταστεί κατά πόσον το εθνικό νομοθετικό πλαίσιο συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις των διεθνών συμφωνημένων κανόνων του Πυλώνα 2.
Το νομοσχέδιο τέθηκε ήδη σε δημόσια διαβούλευση, κατά την οποία οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν τις εισηγήσεις τους μέχρι τις 5 Σεπτεμβρίου 2026.
Τι ψήφισε η Βουλή το 2024
Τον Δεκέμβριο του 2024, όταν η Ολομέλεια της Βουλής ενέκρινε -με μεγάλη καθυστέρηση- το νομοσχέδιο που είχε καταθέσει το ΥΠΟΙΚ, επέλεξε να ενσωματώσει μια διαφορετική φόρμουλα, για να αποτραπεί, όπως ελέχθη από βουλευτές, η αποχώρηση πολυεθνικών εταιρειών από την Κύπρο προς άλλες δικαιοδοσίες, με μηδενική ή μηδαμινή φορολόγηση.
Αποφασίστηκε, τότε, και επιβλήθηκε εγχώριος κυπριακός συμπληρωματικός φόρος, η εφαρμογή του οποίου, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, εμπίπτει στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών. Επίσης, μέσω της επιβολής του εγχώριου συμπληρωματικού φόρου, οι κυπριακές επηρεαζόμενες μεγάλες εταιρικές οντότητες θα επωφελούνταν συγκεκριμένων ελαφρύνσεων, ώστε εν τέλει να μειωθεί η επιβάρυνσή τους με τον φόρο 15% που είχαν ζητήσει η Κομισιόν και η Οδηγία για τον Πυλώνα 2.
Βάσει της νομοθεσίας που εγκρίθηκε το 2024, ο εθνικός συμπληρωματικός φόρος επιβάλλεται από το έτος 2025, ώστε να παρασχεθεί στις κυπριακές επηρεαζόμενες οντότητες το απαραίτητο χρονικό περιθώριο προσαρμογής και να αποφευχθεί το ενδεχόμενο μετεγκατάστασής τους σε άλλες χώρες, με μεγαλύτερα φορολογικά οφέλη. Παράλληλα, σύμφωνα με την έκθεση της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, διευκρινιζόταν πως οι όμιλοι επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο και καταβάλλουν πραγματικό φόρο που αναλογεί σε φορολογικό συντελεστή ο οποίος είναι χαμηλότερος από τον ελάχιστο πραγματικό φορολογικό συντελεστή ύψους 15%, θα κληθούν να καταβάλουν τη διαφορά υπό τη μορφή συμπληρωματικού φόρου. Βάσει της έκθεσης της Επιτροπής Οικονομικών, η φορολογική βάση επί της οποίας επιβάλλεται ο συντελεστής του συμπληρωματικού φόρου είναι το πλεονάζον κέρδος, δηλαδή το σύνολο των λογιστικών κερδών των κυπριακών συνιστωσών οντοτήτων μετά από μια σειρά προσαρμογών και τροποποιήσεων. Με αυτό τον τρόπο πίστευαν βουλευτές και άλλοι εμπλεκόμενοι πως θα ελαχιστοποιούνταν οι επιπτώσεις στις πολυεθνικές που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο.
1.900 οι επηρεαζόμενες εταιρείες
Προβληματισμό προκαλεί και σήμερα η απόφαση του ΥΠΟΙΚ για νέα τροποποίηση του νόμου, προς συμμόρφωση με τς συστάσεις της Επιτροπής. Εμπλεκόμενοι φορείς εκφράζουν την ανησυχία τους για επηρεασμό εκατοντάδων πολυεθνικών επιχειρήσεων.
Πριν δύο χρόνια, όταν το αρχικό νομοσχέδιο συζητείτο στη Βουλή, είχαν κατατεθεί στοιχεία από το ΥΠΟΙΚ, σύμφωνα με τα οποία από την επιβολή ελάχιστου εταιρικού φόρου 15% στις πολυεθνικές θα επηρεάζονταν γύρω στις 1.900 επιχειρήσεις. Υπολογιζόταν δε, πως, μέσω της εφαρμογής της φορολογίας, τα ετήσια κρατικά έσοδα θα αυξάνονταν μεταξύ €200 εκατ. με €250 εκατ.
