Σφαγή στις Βρυξέλλες για ακρίβεια και παροχές – Σκληρή στάση από Γερμανία και «φειδωλούς» – Τρίζουν τα δόντια Γαλλία, Πολωνία, Ελλάδα, Κύπρος και άλλοι

Με βαθιά ρήγματα, έντονες διαφωνίες και οργιώδες παρασκήνιο στιγματίζεται η Σύνοδος των «27» ηγετών της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες, η οποία άρχισε χθες και ολοκληρώνεται σήμερα. Ο νέος προϋπολογισμός και τα μέτρα ανακούφισης από το βαρίδι του ενεργειακού κόστους, αποτελούν την αιχμή του δόρατος και πυροδοτούν αντεγκλήσεις.

Η ΕΕ «καίγεται» για το ενεργειακό, την ώρα που οι πόλεμοι μαίνονται και το χρέος των μεγάλων κρατών δείχνει να βρίσκεται στην κόψη του ξυραφιού. Στο εκρηκτικό τοπίο προστίθεται το κονταροχτύπημα των «Φίλων της Συνοχής» με το μπλοκ των Φειδωλών και για το ύψος των δαπανών του προϋπολογισμού και τον τρόπο κατανομής τους. Η Λευκωσία, η οποία εδώ και μέρες έδειξε τις προθέσεις της, συντάσσεται με τους Φίλους της Συνοχής χωρίς ενδοιασμούς.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, προσερχόμενος στη Σύνοδο έδωσε το στίγμα της κυπριακής στάσης. Υπέδειξε την ανάγκη μεγαλύτερης δημοσιονομικής ευελιξίας που θα δώσει στα κράτη τη δυνατότητα λήψης ουσιαστικών μέτρων κατά της ενεργειακής ακρίβειας και τάχθηκε υπέρ της αναστολής της εφαρμογής του νέου Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Ρύπων (ETS2).

Από το μετερίζι της πολιτικής Συνοχής, υπέδειξε ότι η ενίσχυση της άμυνας και ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης δεν μπορεί να γίνει εις βάρος της γεωργίας και των αναγκών των περιφερειών. Στο πλέγμα αυτό, τόνισε ότι πρέπει να υπάρξει πολιτική συμφωνία για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό μέχρι το τέλος του χρόνου, προειδοποιώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση οι διαπραγματεύσεις θα καταστούν ακόμη πιο δύσκολες.

Σφαγή για το κόστος ενέργειας

Στα δύο (ανκαι όχι ισομερώς) έχουν χωριστεί οι «27» στην αναζήτηση λύσεων για την ενεργειακή ακρίβεια, με τις διαφωνίες να αγγίζουν τόσο τα μέτρα στήριξης όσο και το κόστος των ρύπων.

Η ένταση των διαφωνιών αποτυπώνεται ακόμα και στο προσχέδιο συμπερασμάτων της Συνόδου. Ο πρωθυπουργός της Ελλάδος, Κυριάκος Μητσοτάκης, έκρινε ότι το κείμενο δεν ανταποκρίνεται στον επείγοντα χαρακτήρα της ενεργειακής κρίσης, ζητώντας ουσιαστικότερες παρεμβάσεις.

Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι χωρίς σημαντικές αλλαγές στο σύστημα χρέωσης των ρύπων, η Ευρώπη κινδυνεύει με αποβιομηχάνιση. Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες που επικαλείται το Politico, οι έντονες αντιπαραθέσεις έχουν αφήσει ανοικτό το κεφάλαιο της ανταγωνιστικότητας στο προσχέδιο συμπερασμάτων, μεταφέροντας το σκληρό παζάρι για αργότερα στη Σύνοδο.

Προτεινόμενα μέτρα και αντεγκλήσεις

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το κατά πόσον οι κυβερνήσεις θα αποκτήσουν μεγαλύτερη ελευθερία να στηρίξουν οικονομικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χωρίς να παραβιάζουν τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Ελλάδα και Ιταλία ζητούν να αξιοποιούν πρόσθετα κρατικά έσοδα για επιδοτήσεις απέναντι στην ακρίβεια, με την Κομισιόν να εμφανίζεται επιφυλακτική.
Διευρύνεται, στο μεταξύ, το μέτωπο των χωρών που ζητούν αλλαγές στις χρεώσεις ρύπων που επιβαρύνουν το ηλεκτρικό ρεύμα (ETS).

Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται Ιταλία και Τσεχία, με τη στήριξη της Πολωνίας, ενώ 10 κράτη, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος, έχουν ζητήσει αναθεώρηση των κανόνων. Ρώμη και Πράγα πιέζουν επιπλέον για αναβολή των νέων χρεώσεων στα καύσιμα και τη θέρμανση, αίτημα που στηρίζει πλέον και ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης.

Στον αντίποδα, Φινλανδία, Δανία και Σουηδία, με κοινή επιστολή προς τον Αντόνιο Κόστα, προειδοποιούν ότι η αποδυνάμωση του συστήματος ρύπων θα υπονομεύσει τις επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια. Την ίδια ώρα, έξι χώρες, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Πολωνία, Αυστρία και Πορτογαλία, προωθούν κοινό φόρο στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, ώστε τα έσοδα να χρηματοδοτήσουν μέτρα στήριξης. Η Κομισιόν εξετάζει την πρόταση, χωρίς να έχει δεσμευτεί. Οι διαφωνίες παραμένουν για το ποιος θα επωμιστεί το κόστος και πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η ευρωπαϊκή παρέμβαση.

Σκληρό παζάρι

Με βαθιές διαφωνίες προσήλθαν χθες οι «27» στη Σύνοδο Κορυφής και για τον προϋπολογισμό της επταετίας 2028–2034.
Το παρασκήνιο φουντώνει, με τους «Φειδωλούς» να στρέφουν πλέον τα πυρά τους και κατά του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα. Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες που επικαλείται το Politico, αμφισβητούν την ουδετερότητά του, θεωρώντας ότι βρίσκεται πιο κοντά στο στρατόπεδο των χωρών που αντιστέκονται στις περικοπές.

Την ίδια ώρα, εντείνουν τις πιέσεις για περαιτέρω ψαλίδισμα των ευρωπαϊκών δαπανών, ενόψει της Συνόδου της 26ης Νοεμβρίου, προμηνύοντας νέο γύρο σκληρών διαπραγματεύσεων για το μέγεθος και την κατανομή του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Οι αντιδράσεις, πάντως, δεν περιορίζονται στο παρασκήνιο, καθώς ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, ξεκαθάρισε ότι η χώρα του απορρίπτει την ιρλανδική πρόταση για τον νέο προϋπολογισμό, επιβεβαιώνοντας το χάσμα που εξακολουθεί να χωρίζει τους «Φειδωλούς» από τους «Φίλους της Συνοχής».

Επί της ουσίας των αριθμών του νέου προϋπολογισμού, η Κομισιόν πρότεινε συνολικές δαπάνες €1,985 τρισ. Η κυπριακή προεδρία εισηγήθηκε μείωση 2%, επιχειρώντας να γεφυρώσει τις διαφωνίες. Η Ιρλανδία προχώρησε σε βαθύτερες περικοπές, περιορίζοντας τις προτεινόμενες δαπάνες στα €1,826 τρισ., κατά €159 δισ. ή 8% χαμηλότερα από την αρχική πρόταση.

Η «καυτή πατάτα» της κατανομής

Οι μεγαλύτερες περικοπές που προτείνει η ιρλανδική προεδρία αφορούν στην εξωτερική δράση με μείωση 17,4%, στην ανταγωνιστικότητα και ασφάλεια με 12,8%. Στη συνοχή, τη γεωργία και τις συναφείς πολιτικές η μείωση περιορίζεται στο 3,4%. Η ιρλανδική πρόταση προβλέπει περίπου €1,03 τρισ. για τη συνοχή, τη γεωργία και τις συναφείς πολιτικές, €513 δισ. για την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια, €177 δισ. για την εξωτερική δράση και €107 δισ. για τη διοίκηση. Στον συνολικό προϋπολογισμό περιλαμβάνονται, επίσης, περίπου €168 δισ. για την αποπληρωμή του κοινού χρέους που δημιουργήθηκε κατά την πανδημία.

Φόροι δισεκατομμυρίων

Η Κομισιόν εισηγείται δύο νέες επιβαρύνσεις και τη μεταφορά μέρους των υφιστάμενων φορολογικών εσόδων στα ευρωπαϊκά ταμεία. Στόχος είναι να περιοριστεί η ανάγκη αύξησης των εισφορών των κρατών και να εξασφαλιστούν χρήματα για την αποπληρωμή του κοινού χρέους της πανδημίας.

Η χρηματοδότηση του προϋπολογισμού παραμένει, ωστόσο, εξίσου δύσκολη υπόθεση. Η Κομισιόν προτείνει ετήσια εισφορά στις μεγάλες επιχειρήσεις με τζίρο τουλάχιστον €100 εκατ. και χρέωση €2 ανά κιλό ηλεκτρονικών αποβλήτων που δεν συλλέγονται. Επιπλέον, ζητεί να μεταφέρεται στα ευρωπαϊκά ταμεία μέρος των υφιστάμενων εσόδων από τη φορολογία των καπνικών προϊόντων και τα τέλη ρύπων, καθώς και μεγαλύτερο ποσοστό από τις χρεώσεις στα εισαγόμενα προϊόντα με υψηλές εκπομπές άνθρακα.

Η Κομισιόν εκτιμά ότι οι νέες πηγές εσόδων, μαζί με αλλαγές στις υφιστάμενες εισφορές, θα μπορούσαν να αποφέρουν περίπου €58 δισ. ετησίως. Η Ιρλανδική Προεδρία προτείνει πακέτο που υπολογίζεται να εξασφαλίζει περίπου €55 δισ. τον χρόνο.
Η εισφορά στις μεγάλες επιχειρήσεις συγκεντρώνει τις εντονότερες αντιδράσεις, ενώ επιφυλάξεις εκφράζονται για τη φορολογία των καπνικών προϊόντων και τα έσοδα από τα τέλη ρύπων. Περισσότερα περιθώρια συμφωνίας εμφανίζουν οι χρεώσεις στις εισαγωγές και στα ηλεκτρονικά απόβλητα. Χωρίς πρόσθετα έσοδα, αυξάνεται η πίεση για αύξηση των εθνικών εισφορών.

Οι «Φειδωλοί» και οι «Φίλοι της Συνοχής»

Γερμανία, Ολλανδία, Σουηδία, Δανία, Αυστρία και Φινλανδία επιμένουν στην ανάγκη για μεγαλύτερες περικοπές. Αντίθετα, οι 17 «Φίλοι της Συνοχής», με πρωταγωνίστρια την Ιταλία και τη συμμετοχή της Κύπρου και της Ελλάδας, υπερασπίζονται τις χρηματοδοτήσεις για τους αγρότες και τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες, ενώ εμφανίζονται ανοικτοί σε νέες ευρωπαϊκές πηγές εσόδων.

Η Λευκωσία επιδιώκει τη διατήρηση των κονδυλίων για τη συνοχή και τη γεωργία που εξασφάλισε με το διαπραγματευτικό πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας και τα οποία διατηρήθηκαν στην ιρλανδική πρόταση. Παράλληλα, επιδιώκει να περιοριστεί η επιβάρυνσή της από τις εθνικές εισφορές.