Στο 44% οι αναπτυξιακές δαπάνες στο εννεάμηνο – Αυξημένα κατά €670 εκατ. τα κρατικά έσοδα

Στα €711,6 εκατ., που αντιστοιχούν στο 44% των ετήσιων πιστώσεων, ανήλθε η υλοποίηση των αναπτυξιακών δαπανών του κρατικού προϋπολογισμού το πρώτο εννεάμηνο του 2026, σύμφωνα με το Γενικό Λογιστήριο της Δημοκρατίας. Την ίδια περίοδο, τα κρατικά έσοδα αυξήθηκαν κατά €670 εκατ. και οι δαπάνες κατά €410 εκατ. σε σύγκριση με το εννεάμηνο του 2025.

Το ποσοστό υλοποίησης των αναπτυξιακών δαπανών ήταν υψηλότερο από το 41% της αντίστοιχης περσινής περιόδου, καθώς και από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας, που διαμορφώνεται στο 36%. Οι συνολικές αναπτυξιακές δαπάνες που προβλέπονται για το 2026 ανέρχονται σε €1,62 δισ.

Σύμφωνα με την έκθεση για την υλοποίηση του κρατικού προϋπολογισμού την περίοδο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου, την οποία δημοσίευσε την Παρασκευή το Γενικό Λογιστήριο, τα συνολικά έσοδα έφθασαν τα €7,51 δισ., καλύπτοντας το 70% των ετήσιων προβλέψεων. Το αντίστοιχο διάστημα του 2025 είχαν ανέλθει σε €6,84 δισ., με ποσοστό υλοποίησης 66%.

Οι πραγματικές δαπάνες διαμορφώθηκαν σε €7,01 δισ., με ποσοστό υλοποίησης 61%, έναντι €6,60 δισ. και 59%, αντίστοιχα, το εννεάμηνο του 2025.

Φόρος εισοδήματος και ΦΠΑ ενίσχυσαν τα έσοδα

Η αύξηση των κρατικών εσόδων προήλθε κυρίως από τους άμεσους και έμμεσους φόρους, οι οποίοι απέφεραν επιπλέον €480 εκατ. και €250 εκατ., αντίστοιχα.

Ειδικότερα, οι άμεσοι φόροι αυξήθηκαν κατά 17%, κυρίως λόγω των υψηλότερων εισπράξεων από τον φόρο εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων. Τα έσοδα από τη συγκεκριμένη κατηγορία ανήλθαν σε €3,05 δισ., από €2,58 δισ. το 2025, καταγράφοντας αύξηση €470 εκατ.

Οι έμμεσοι φόροι παρουσίασαν καθαρή αύξηση 8%, με βασικό παράγοντα τον ΦΠΑ, οι εισπράξεις από τον οποίο έφθασαν τα €2,56 δισ., έναντι €2,29 δισ. την αντίστοιχη περσινή περίοδο.

Πού αυξήθηκαν οι κρατικές δαπάνες

Η άνοδος των δαπανών κατά €410 εκατ. αποδίδεται κυρίως στην αύξηση των λειτουργικών και άλλων δαπανών κατά €150 εκατ., των μεταβιβάσεων και επιχορηγήσεων κατά €110 εκατ. και των κοινωνικών παροχών κατά €100 εκατ.

Οι δαπάνες για μισθοδοσία, συντάξεις και φιλοδωρήματα παρέμειναν στα €2,45 δισ., στα ίδια επίπεδα με το πρώτο εννεάμηνο του 2025.

Οι κοινωνικές παροχές αυξήθηκαν κατά 7%, φθάνοντας τα €1,47 δισ., από €1,37 δισ. Η μεταβολή οφείλεται κυρίως στην αύξηση των παροχών υγείας κατά €40 εκατ., καθώς και των παροχών παιδείας και κοινωνικής πρόνοιας κατά €20 εκατ. σε κάθε κατηγορία.

Οι μεταβιβάσεις και επιχορηγήσεις ανήλθαν σε €1,42 δισ., έναντι €1,31 δισ., παρουσιάζοντας αύξηση 9%. Στη μεταβολή συνέβαλαν κυρίως:

• Η αύξηση της γενικής κυβερνητικής εισφοράς στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων κατά €30 εκατ., στα €530 εκατ.
• Η αύξηση της καταβολής για τον ίδιο πόρο ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος κατά €70 εκατ., στα €230 εκατ.

Οι λειτουργικές και άλλες δαπάνες διαμορφώθηκαν σε €740 εκατ., από €590 εκατ. το 2025. Οι κυριότερες αυξήσεις καταγράφηκαν στις δαπάνες άμυνας και αστυνόμευσης, οι οποίες έφθασαν τα €250 εκατ. από €180 εκατ., και στις λειτουργικές δαπάνες, που αυξήθηκαν στα €250 εκατ. από €220 εκατ.

Παράλληλα, οι δαπάνες για συμβουλευτικές υπηρεσίες και έρευνες ανήλθαν σε €70 εκατ., από €50 εκατ., ενώ οι αποζημιώσεις και τα έξοδα αγωγών έφθασαν τα €40 εκατ., από €20 εκατ.

Οι δαπάνες χρηματοδότησης, οι οποίες περιλαμβάνουν πληρωτέους τόκους και έξοδα, μειώθηκαν σε €460 εκατ., έναντι €480 εκατ. το πρώτο εννεάμηνο του 2025.

Αναπτυξιακές δαπάνες: €243,6 εκατ. για κεφαλαιουχικές επενδύσεις

Στο αναπτυξιακό σκέλος του προϋπολογισμού, οι κεφαλαιουχικές δαπάνες ανήλθαν σε €243,6 εκατ. μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου.

Τα μεγαλύτερα ποσά κατευθύνθηκαν στο οδικό δίκτυο, με €49,3 εκατ., και σε κατασκευαστικά έργα, με €39,5 εκατ. Ακολούθησαν οι αγορές γης και κτηρίων με €24,5 εκατ., η ανέγερση, επέκταση και βελτίωση κυβερνητικών κτηρίων με €23,1 εκατ. και η αγορά εξοπλισμού με €22,6 εκατ.

Επιπλέον, δαπανήθηκαν €19,9 εκατ. για αγορά άλλων στοιχείων ενεργητικού, €18,1 εκατ. για αποχετευτικά και υδατικά συστήματα, €16,3 εκατ. για σχολικά κτήρια και €11,6 εκατ. για αγορά σταθερών και κινητών μηχανημάτων.

€216,6 εκατ. σε συγχρηματοδοτούμενα έργα και σχέδια

Η υλοποίηση των συγχρηματοδοτούμενων και άλλων χρηματοδοτικών δαπανών ανήλθε σε €216,6 εκατ.

Από αυτά, €93,7 εκατ. αφορούσαν συγχρηματοδοτούμενα έργα που υλοποιούνται από μη κυβερνητικές υπηρεσίες. Ποσά €18,8 εκατ. κατευθύνθηκαν τόσο σε έργα των Ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων όσο και στο Σχέδιο Υπηρεσίας Βιομηχανίας και Τεχνολογίας.

Στα υπόλοιπα σχέδια και προγράμματα περιλαμβάνονται:

• Επιδότηση διδάκτρων και σίτισης παιδιών μέχρι τεσσάρων ετών: €15,7 εκατ.
• Προώθηση βιώσιμης αστικής κινητικότητας: €8,8 εκατ.
• «Εξοικονομώ – Αναβαθμίζω Κατοικίες»: €7,5 εκατ.
• Δράσεις για την αντιμετώπιση της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων, το νέο σύστημα αξιολόγησης και τον ψηφιακό μετασχηματισμό: €6,3 εκατ.
• Ευρωπαϊκά ανταγωνιστικά προγράμματα: €5,5 εκατ.
• Συγχρηματοδοτούμενα κατασκευαστικά έργα: €4,8 εκατ.
• Προώθηση της ηλεκτροκίνησης: €4,7 εκατ.
• Ενίσχυση νέας επιχειρηματικής δραστηριότητας: €4,1 εκατ.

Οι χορηγίες, συνεισφορές και επιχορηγήσεις στο αναπτυξιακό σκέλος έφθασαν τα €168,3 εκατ. Τα κυριότερα ποσά αφορούσαν το Πανεπιστήμιο Κύπρου με €93 εκατ., το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου με €48,4 εκατ., το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου με €9,1 εκατ., το Ινστιτούτο Κύπρου με €5,8 εκατ. και το Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου με €4,8 εκατ.

Οι κοινωνικές παροχές του αναπτυξιακού σκέλους ανήλθαν σε €40,9 εκατ. Αφορούσαν κυρίως παροχές παιδείας και υγείας ύψους €21,9 εκατ., χορηγία €7,9 εκατ. προς το Ταμείο ΑΠΕ και Εξοικονόμησης Ενέργειας, πολιτιστικές παροχές €7,1 εκατ. και παροχές στέγασης €2,5 εκατ.

Οι προβλέψεις για το σύνολο του 2026 και ο δανεισμός

Ο κρατικός προϋπολογισμός του 2026, ο οποίος καταρτίζεται σε ταμειακή βάση, προβλέπει έσοδα €10,78 δισ. και δαπάνες €11,53 δισ. Πρόκειται για αυξήσεις 5% και 4%, αντίστοιχα, σε σύγκριση με τις προβλέψεις του 2025, που ήταν €10,31 δισ. για τα έσοδα και €11,13 δισ. για τις δαπάνες.

Η προϋπολογιζόμενη αύξηση των εσόδων αποδίδεται κυρίως σε επιπλέον €130 εκατ. από άμεσους φόρους και €330 εκατ. από χορηγίες. Στις δαπάνες, η αύξηση συνδέεται κυρίως με υψηλότερες λειτουργικές δαπάνες κατά €320 εκατ.

Οι δανειακές εισροές το πρώτο εννεάμηνο ανήλθαν σε €1,35 δισ., έναντι €70 εκατ. την αντίστοιχη περίοδο του 2025, ενώ οι δανειακές εκροές έφθασαν τα €2,14 δισ., από €160 εκατ.

Για το σύνολο του έτους έχουν προϋπολογιστεί δανειακές εισροές €1,9 δισ. και εκροές €2,28 δισ.