Κρίση πριν από το οριστικό διαζύγιο ή μια δύσκολη φάση επαναπροσδιορισμού της σχέσης, που θα λειτουργήσει ευεργετικά για τη συνέχισή της; Η σχέση Νίκου Χριστοδουλίδη – Δημοκρατικού Κόμματος δεν είναι συντροφική, θα μπορούσε, όμως, να παρομοιαστεί με τις λεπτές ισορροπίες ενός ζευγαριού που βρίσκεται ενώπιον ενός κομβικού σημείου στην πορεία της κοινής του ζωής.
Η συνύπαρξη των δύο είναι, βεβαίως, πολιτική. Είναι γεγονός, όμως, ότι τα δεδομένα στη συνεργασία των δύο πλευρών έχουν πλέον περάσει από το «αν δεν υπήρχες, θα σε είχαμε εφεύρει» στο «δεν μπορεί να μη δείχνει σεβασμό στο ΔΗΚΟ»- από κάποιους, παρασκηνιακά, μπορεί να λέγονται και χειρότερα- είναι μια ένδειξη ότι ο… γάμος περνά κρίση. Μεγάλη κρίση αυτή τη φορά και, όπως βγαίνει πλέον προς τα έξω από τα δηκοϊκά γραφεία, ο χειρισμός και η κατάληξη του όλου θέματος ενδεχομένως να τροχιοδρομήσουν εξελίξεις και αποφάσεις για τη συνέχεια.
Βεβαίως, τα δεδομένα δεν είναι πάντοτε άσπρα ή μαύρα και, ακόμη και εντός του δηκοϊκού στρατοπέδου, υπάρχουν διαφορετικές αναγνώσεις και προσεγγίσεις της όλης εξέλιξης, τόσο ως προς τα αίτια όσο και ως προς τις επιλογές για τη συνέχεια.
Από πλευράς Προεδρικού, η οπτική από την οποία αντιμετωπίζεται το όλο ζήτημα έχει διαφορετική αφετηρία και αυτό διαφαίνεται και μέσα από τις επίσημες δηλώσεις της Κυβέρνησης. Είναι γεγονός ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν έχει αλλάξει φιλοσοφία ως προς τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ως Πρόεδρος και ως προς το πώς λειτουργεί η Κυβέρνησή του. Ως εκ τούτου, δεν σημαίνει ότι έχει αλλάξει και η προσέγγιση της σχέσης του με το ΔΗΚΟ ή τα άλλα κόμματα της συμπολίτευσης.
Αυτό, όμως, που έχει αλλάξει είναι τα δεδομένα στο πολιτικό σκηνικό. Αφενός, το Δημοκρατικό Κόμμα είναι πλέον το μόνο κοινοβουλευτικό κόμμα της συμπολίτευσης και, με ένα ποσοστό που εξακολουθεί να του επιτρέπει να διαπραγματεύεται, έχει αυξημένο βάρος. Αφετέρου, τα δεδομένα είναι πολύ διαφορετικά από ό,τι ήταν το 2023. Αυτό δεν αφορά μόνο το ΔΗΚΟ, αλλά και τον ίδιο τον Νίκο Χριστοδουλίδη και, κατά συνέπεια, αλλάζει τις ισορροπίες στη μεταξύ τους σχέση.
Ο ανασχηματισμός, οι Ημικρατικοί και οι «48»
Το επόμενο χρονικό διάστημα αναμένεται και εκτιμάται ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης θα προχωρήσει σε έναν μίνι ανασχηματισμό. Μια μικρή αναδόμηση του Υπουργικού Συμβουλίου, πρώτον για να καλύψει το κενό που αναμένεται να δημιουργηθεί από την παραίτηση της Υπουργού Γεωργίας, Μαρίας Παναγιώτου, μετά την αποδοχή του διορισμού της στη Μέση Εκπαίδευση. Και, δεύτερον, επειδή ο Πρόεδρος θα κάνει τις τελευταίες κινήσεις του για την κυβερνητική ομάδα με την οποία θέλει να διαμορφώσει τους άξονες πολιτικής του τελευταίου έτους της πενταετίας, οι οποίοι θα αποτελέσουν ουσιαστικά και τους βασικούς πυλώνες της προεκλογικής εκστρατείας του για το 2028.
Το δεύτερο σημείο αναφοράς αφορά τους διορισμούς των νέων διοικητικών συμβουλίων των Ημικρατικών Οργανισμών, οι οποίοι λειτουργούν ως βραχίονες άσκησης της κυβερνητικής πολιτικής. Μέχρι το τέλος του μήνα ολοκληρώνεται η θητεία των συμβουλίων σε 12 Ημικρατικούς Οργανισμούς, με αρκετούς από αυτούς να συγκεντρώνουν μεγάλο ενδιαφέρον, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που έδωσε η ίδια η Κυβέρνηση με βάση τις αιτήσεις που κατατέθηκαν στο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο.
Συγκεκριμένα, κατατέθηκαν:
● 206 αιτήσεις για την Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου,
● 183 αιτήσεις για την Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου,
● 151 αιτήσεις για τον Κυπριακό Οργανισμό Αθλητισμού,
● 137 αιτήσεις για την Αρχή Λιμένων Κύπρου,
● 131 αιτήσεις για το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου,
● 118 αιτήσεις για τον Κυπριακό Οργανισμό Ανάπτυξης Γης,
● 82 αιτήσεις για τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου,
● 78 αιτήσεις για τη Δημόσια Επιχείρηση Φυσικού Αερίου,
● 67 αιτήσεις για την Αρχή Αδειών,
● 63 αιτήσεις για το Πολεοδομικό Συμβούλιο,
● 42 αιτήσεις για το Ίδρυμα Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου και
● 24 αιτήσεις για το Συμβούλιο Εγγραφής και Ελέγχου Εργοληπτών Οικοδομικών και Τεχνικών Έργων.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης της Γραμματείας του ΔΗΚΟ με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη τέθηκαν τόσο το θέμα του ανασχηματισμού όσο και το θέμα του διορισμού των μελών των διοικητικών συμβουλίων των Ημικρατικών Οργανισμών. Ο Νικόλας Παπαδόπουλος ήταν έντονος και ζήτησε ενίσχυση της παρουσίας του Δημοκρατικού Κόμματος στην Κυβέρνηση, τόσο στο Υπουργικό Συμβούλιο όσο και στα διοικητικά συμβούλια των Ημικρατικών Οργανισμών.
Οι πληροφορίες αναφέρουν πως ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν άνοιξε τα χαρτιά του σε σχέση με τον ανασχηματισμό, ενώ, ακόμη και για την περίπτωση της Υπουργού Γεωργίας, είπε ότι θα το χειριστεί. Αυτό, τουλάχιστον, μεταφέρεται από δηκοϊκές πηγές, οι οποίες αφήνουν να εννοηθεί ότι ο Πρόεδρος επιχείρησε να θολώσει τα νερά γύρω από το θέμα του ανασχηματισμού, προκαλώντας εκνευρισμό στον Νικόλα Παπαδόπουλο.
Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με πληροφορίες, ζητήθηκε να δοθεί κατάλογος προσώπων από το ΔΗΚΟ, είτε για ενδεχόμενη υπουργοποίηση είτε για διορισμό σε Ημικρατικούς Οργανισμούς.
Η ηγεσία του ΔΗΚΟ θέλει να έχει παρουσία σε Ημικρατικούς Οργανισμούς, ιδιαίτερα σε μεγάλους οργανισμούς, όπως η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου, μέσω των οποίων μπορεί να ασκείται πολιτική.
Πέραν, όμως, αυτού, η ηγεσία του ΔΗΚΟ έχει να διαχειριστεί και έναν αριθμό ατόμων που ήταν υποψήφια στις βουλευτικές εκλογές, αλλά δεν εξελέγησαν. Από τους 56 υποψηφίους του ΔΗΚΟ, οι οκτώ εξελέγησαν βουλευτές. Οι υπόλοιποι 48 έμειναν εκτός.
Ανάμεσά τους υπάρχουν άτομα με προσόντα, τα οποία θα μπορούσαν να διοριστούν σε Ημικρατικούς Οργανισμούς, ακόμη και στο Υπουργικό Συμβούλιο. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην περίπτωση του Χρίστου Σενέκκη, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες και με βάση όσα διαρρέουν περί πρόθεσης του Προέδρου για υπουργοποίησή του, χωρίς, ωστόσο, να λεχθεί κάτι ξεκάθαρο.
Η φημολογία γύρω από το όνομα του τέως βουλευτή Αμμοχώστου αποδίδεται κυρίως στην προσωπική σχέση που διατηρεί με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη. Την υποψηφιότητά του στις βουλευτικές εκλογές στήριξε έντονα το προεδρικό περιβάλλον, γεγονός που, όπως λέγεται, προκάλεσε και τη δυσαρέσκεια του Ζαχαρία Κουλία, ο οποίος τελικά κατάφερε να κερδίσει τη μεταξύ τους μάχη με διαφορά λίγων ψήφων και να επανεκλεγεί.
Σε ό,τι αφορά τους Ημικρατικούς Οργανισμούς, παρότι η διαδικασία που ακολουθεί η παρούσα Κυβέρνηση περνά από το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο, το ΔΗΚΟ επισημαίνει ότι ο ρόλος του είναι συμβουλευτικός και πως οι διορισμοί συνιστούν πολιτική απόφαση.
Στη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκε επίσης η δημιουργία ενός μηχανισμού ή μιας ομάδας συντονισμού των δύο πλευρών, στο πλαίσιο ενίσχυσης της συνεργασίας τους. Πρόκειται για ένα ζήτημα που αναμένεται να απασχολήσει και τη συνάντηση της επόμενης εβδομάδας στο Προεδρικό.
Η συνάντηση αναμένεται να πραγματοποιηθεί μετά την επιστροφή του Νικόλα Παπαδόπουλου από το εξωτερικό, όπου βρίσκεται, και ενδεχομένως πριν από το τέλος της εβδομάδας, σε ημέρα και ώρα που θα εξυπηρετεί όλους. Την Τρίτη είναι ορισμένη συνεδρίαση του Εκτελεστικού Γραφείου του ΔΗΚΟ, κατά την οποία, πέραν από το αποτέλεσμα των εκλογών, θεωρείται δεδομένο ότι θα γίνει αναφορά και στις επαφές και συζητήσεις του ΔΗΚΟ με την Κυβέρνηση για τις μεταξύ τους σχέσεις.
Γιατί το ΔΗΚΟ απαιτεί προδιαβούλευση και συναπόφαση
Η προχθεσινή συνάντηση στο Προεδρικό δεν προέκυψε έπειτα από κάποια συνεδρίαση των τελευταίων ημερών, αλλά, σύμφωνα με πληροφορίες μας, έπειτα από πρωτοβουλία του προέδρου του ΔΗΚΟ, Νικόλα Παπαδόπουλου, ο οποίος, είχε ενημερώσει τα μέλη της Γραμματείας ότι προτίθετο να αποστείλει επιστολή, ζητώντας συνάντηση του σώματος με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, σε συνέχεια όσων είχαν συζητηθεί σε προηγούμενη συνεδρίαση.
Η κοινή πεποίθηση που επικρατεί στο ΔΗΚΟ μετά τις εκλογές είναι ότι θα πρέπει να υπάρξει ενίσχυση και βελτίωση της συνεργασίας του κόμματος με την Κυβέρνηση. Άποψη που επικρατούσε, βεβαίως, και προεκλογικά. Μετά το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών, η θέση αυτή προβάλλεται από κάποιους εντονότερα, καθώς υπάρχει η πεποίθηση ότι το ΔΗΚΟ είναι πλέον το μοναδικό κόμμα που στηρίζει την Κυβέρνηση και εκπροσωπείται στη Βουλή. Άρα, ο ρόλος του είναι ενισχυμένος.
Είναι το κόμμα που καλείται να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή, ώστε να επιτυγχάνονται συγκλίσεις και να διαμορφώνονται συνεργασίες, προκειμένου τα κυβερνητικά νομοσχέδια να ψηφίζονται και, κατ’ επέκταση, να υλοποιείται το πρόγραμμα διακυβέρνησης του Νίκου Χριστοδουλίδη.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η αντίστροφη ανάγνωση του σκηνικού από ορισμένους, οι οποίοι θεωρούν ότι, στο νέο περιβάλλον, ο Νίκος Χριστοδουλίδης είναι αποδυναμωμένος ως αποτέλεσμα της κάλπης και ότι αυτό αλλάζει τους ρόλους στη σχέση των δύο πλευρών. Δηλαδή, εκείνος που έχει μεγαλύτερη ανάγκη τη συνεργασία και τη στήριξη είναι ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης και όχι το ΔΗΚΟ.
Αυτή η ανάγνωση οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το ΔΗΚΟ μπορεί να απαιτήσει πράγματα, ως απάντηση σε όσα θεωρεί στρεβλά στη σχέση τους ή σε όσα εξόργιζαν τη δηκοϊκή ηγεσία ως προς τον τρόπο λειτουργίας της Κυβέρνησης. Πολλοί αναφέρουν ως παράδειγμα τον τελευταίο ανασχηματισμό και την υπουργοποίηση του Νεόφυτου Χαραλαμπίδη, αντιπροέδρου του ΔΗΚΟ, ο οποίος θεωρείτο δεδομένη επιλογή για το ψηφοδέλτιο της Λεμεσού. Η υπουργοποίησή του έγινε χωρίς προηγούμενη συνεννόηση.
Το ζήτημα που τίθεται είναι ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης αποφασίζει για τα πρόσωπα που θέλει στην Κυβέρνηση, χωρίς, όμως, να ζητά εκ των προτέρων τη γνώμη της ηγεσίας του ΔΗΚΟ. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να υπάρξει τότε και μια προσωπική σύγκρουση του Νικόλα Παπαδόπουλου με τον Πρόεδρο, παρότι αυτή δεν βγήκε προς τα έξω.
«Δεν γίνεται το ΔΗΚΟ να έχει τους ίδιους υπουργούς που έχει και η ΔΗΠΑ». Το ΔΗΚΟ ουσιαστικά εκπροσωπείται στην Κυβέρνηση από τον Μιχάλη Δαμιανό στο Υπουργείο Ενέργειας και τον Νεόφυτο Χαραλαμπίδη στο Υπουργείο Υγείας. Ο Μάκης Κεραυνός διορίστηκε ως πρόσωπο κοινής αποδοχής. Οι σχέσεις του με την ηγεσία του ΔΗΚΟ δεν είναι οι καλύτερες, όχι μόνο λόγω των διαφωνιών που είχαν προκύψει για το ζήτημα του αγωγού ηλεκτρικής διασύνδεσης, αλλά και για άλλα ζητήματα.
Υπάρχουν, βεβαίως, και άλλα πρόσωπα στην Κυβέρνηση που προέρχονται από τις τάξεις του ΔΗΚΟ, θεωρούνται όμως προσωπικές επιλογές του Προέδρου και δεν εκπροσωπούν το κόμμα στην Κυβέρνηση.
Αυτό που θέτει και ζητά σήμερα το ΔΗΚΟ από τον Νίκο Χριστοδουλίδη είναι η διαβούλευση και η συναπόφαση ως προς τα πρόσωπα που θέλει να αξιοποιήσει στην Κυβέρνηση. Λέγεται, μάλιστα, ότι ο Νικόλας Παπαδόπουλος το έθεσε έντονα στη συνάντηση της Τετάρτης, όταν ο Πρόεδρος αναφέρθηκε στον αριθμό των ατόμων του ΔΗΚΟ που μετέχουν στην Κυβέρνηση.
Ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ υπέδειξε πως, το κόμμα του δεν αρκείται να διορίζονται άτομα που είναι μέλη του ΔΗΚΟ, αλλά πρέπει να υπάρχει συναπόφαση ποια πρόσωπα θα διορίζονται, ώστε να εξυπηρετούνται οι σκοποί και τα συμφέροντα και των δύο πλευρών.
Θέμα συντονισμού επί τάπητος…
Από πλευράς Κυβέρνησης προβάλλεται η αμοιβαιότητα αυτής της σχέσης, με κυβερνητικές πηγές να υποδεικνύουν το όφελος που είχε το ΔΗΚΟ στην κάλπη από την ανάδειξη, στο τελευταίο μέρος της προεκλογικής περιόδου, των επιτευγμάτων της Κυβέρνησης Νίκου Χριστοδουλίδη.
Κάτι που, ασφαλώς, αναγνωρίζεται και από στελέχη του ΔΗΚΟ ως στοιχείο της σχέσης τους, το οποίο συνέβαλε στη συγκράτηση των ποσοστών του κόμματος και στο οποίο έγινε αναφορά και στην αποτίμηση του εκλογικού αποτελέσματος σε επίπεδο Γραμματείας. Η ανάδειξη μιας θετικής ατζέντας πολιτικών ζητημάτων, με αναφορές στη θετική πορεία της οικονομίας και στα επιτεύγματα της εξωτερικής πολιτικής, λειτούργησε θετικά για το ΔΗΚΟ.
Υπάρχει τρίτο πρόσωπο στη… σχέση;
Κυβερνητικές πηγές σημείωναν, μάλιστα, πως και στη συνάντηση της Τετάρτης διαπιστώθηκε ότι, επί της ουσίας, δεν υπάρχουν διαφωνίες. Για παράδειγμα, στην οικονομία, στην εξωτερική πολιτική, στο μεταναστευτικό, ακόμη και σε θέματα εσωτερικής διακυβέρνησης. Ούτε στο Κυπριακό, όμως, υπάρχουν στην παρούσα φάση ζητήματα που αναδεικνύουν διαφορές ως προς την προσέγγιση επιμέρους πτυχών του.
Συνεπώς, για την Κυβέρνηση, αλλά και για αρκετά πρόσωπα στο ΔΗΚΟ, πρόκειται για ζήτημα συντονισμού και μπορεί να βρεθεί η χρυσή τομή.
Συζητείται, πάντως, ευρέως, τόσο εντός όσο και εκτός ΔΗΚΟ, το σενάριο συνεργασίας του κόμματος με τον ΔΗΣΥ το 2028. Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάστηκε προς τα έξω, ως αφήγημα, η στήριξη της Αννίτας Δημητρίου για την Προεδρία της Βουλής στον β΄ γύρο της διαδικασίας έδειξε ότι το ΔΗΚΟ θέλει να διατηρήσει γέφυρες συνεργασίας με την Πινδάρου.
Στελέχη, αλλά και ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ, αναφέρονται συχνά στη συνεργασία των δύο κομμάτων σε κοινοβουλευτικό επίπεδο. Μια σχέση που αναδείχθηκε ιδιαίτερα προεκλογικά. Μετά τις εκλογές, τα δεδομένα είναι διαφορετικά και ο τρόπος με τον οποίο η Αννίτα Δημητρίου προσέγγισε το θέμα της Προεδρίας της Βουλής δημιούργησε, αρχικά, μια αμηχανία στις σχέσεις των δύο πλευρών.
Στην πορεία φαίνεται ότι αυτό ξεπεράστηκε, τουλάχιστον σε επίπεδο ηγεσιών των δύο κομμάτων. Η προοπτική συνεργασίας των δύο το 2028 δεν είναι απλή και περνά και μέσα από την εσωκομματική διαδικασία του Δημοκρατικού Συναγερμού.
Διαφορετικά θα είναι ασφαλώς τα δεδομένα για τον δηκοϊκό κόσμο, εάν υποψήφια είναι η Αννίτα Δημητρίου, και διαφορετικά εάν είναι ο Αβέρωφ Νεοφύτου. Ως εκ τούτου, το πρώτο που πρέπει να ξεκαθαρίσει είναι το σκηνικό στον ΔΗΣΥ.
Το μόνο δεδομένο είναι ότι η Πινδάρου θα έχει δικό της υποψήφιο στις προεδρικές εκλογές, ο οποίος δεν θα είναι ο Νίκος Χριστοδουλίδης ούτε κάποιο τρίτο πρόσωπο. Θα είναι ένας εκ των δύο: η Αννίτα Δημητρίου ή ο Αβέρωφ Νεοφύτου, αφού και οι δύο έχουν ήδη αρχίσει, εμμέσως, να εκδηλώνουν το ενδιαφέρον τους με διάφορες κινήσεις.
Καθοριστικό στοιχείο θα αποτελέσουν επίσης οι πρώτες δημοσκοπήσεις που θα δουν το φως της δημοσιότητας από το φθινόπωρο. Αυτό που ακούγεται πλέον ολοένα και εντονότερα είναι ότι, εάν διαπιστωθεί πως ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν έχει προοπτική επανεκλογής, δεν θα ήταν προς όφελος του ΔΗΚΟ να επωμιστεί την εκλογική του αποτυχία. Ιδιαίτερα εάν η συνεργασία παραμείνει στο σημερινό επίπεδο, με τη συνέχιση των προβλημάτων τους.
Προκαλεί, όμως, ιδιαίτερη εντύπωση και το εξής: Από δηκοϊκά χείλη διατυπώνεται πλέον μια διαφορετική ανάγνωση του σκηνικού και χαρακτηρίζεται αλαζονική η στάση του Νίκου Χριστοδουλίδη, ο οποίος τους αντιμετωπίζει σαν να μην έχουν άλλη επιλογή.
Όπως αναφέρεται, ακόμη και εάν τα πράγματα οδηγηθούν σε διαζύγιο και το ΔΗΚΟ μοιραστεί στα δύο, λόγω του ερείσματος που διατηρεί ο Νίκος Χριστοδουλίδης στο κόμμα, η ζημιά θα είναι μεγαλύτερη για τον Πρόεδρο παρά για το ΔΗΚΟ.
Σε ένα σκηνικό όπου το ΔΗΚΟ είναι το μόνο κοινοβουλευτικό κόμμα που στηρίζει την Κυβέρνηση και διατηρεί διψήφιο ποσοστό εκλογικής δύναμης, εκείνος που έχει μεγαλύτερη ανάγκη τη συνεργασία των δύο πλευρών είναι ο Νίκος Χριστοδουλίδης.
Σε μια μάχη προεδρικών εκλογών, όπου το σκηνικό είναι πλέον πολύ διαφορετικό από το 2023 και η δημοτικότητα του Νίκου Χριστοδουλίδη δεν βρίσκεται στα ίδια επίπεδα, αφού κουβαλεί και τη φθορά της διακυβέρνησης, τα ποσοστά που θα χάσει από τη μη στήριξη του ΔΗΚΟ ενδεχομένως να του στοιχίσουν στη μάχη του πρώτου γύρου, όπου θα κριθούν και οι προεδρικές εκλογές.
Σε προσωπικό επίπεδο, επίσης, το ενδεχόμενο εκλογής της Αννίτας Δημητρίου, με τη στήριξη του ΔΗΚΟ, στην Προεδρία της Δημοκρατίας ανοίγει την πόρτα για εκλογή του Νικόλα Παπαδόπουλου στην Προεδρία της Βουλής.
Ταυτόχρονα, επισημαίνεται πως μια συνεργασία με τον ΔΗΣΥ θα επιτρέψει τη διαπραγμάτευση μιας πιο ισότιμης σχέσης στη διακυβέρνηση του τόπου, τόσο ως προς τον αριθμό των υπουργείων όσο και ως προς τη συμμετοχή στα συμβούλια των Ημικρατικών Οργανισμών.