Καταγγελία της Κύπρου στον ΟΗΕ για τουρκικές έρευνες στα χωρικά της ύδατα και την ΑΟΖ – Η θέση της Κυβέρνησης για τον GSI

Την αποστολή επιστολής της Κυπριακής Δημοκρατίας προς τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, με την οποία καταγγέλλονται οι παράνομες έρευνες του τουρκικού ερευνητικού σκάφους «Akdeniz Arastirma 1» στις θαλάσσιες ζώνες της Κύπρου, επιβεβαιώνουν στο philenews έγκυρες κυβερνητικές πηγές.

Ωστόσο, οι ίδιες πηγές διευκρινίζουν ότι η συγκεκριμένη ενέργεια δεν συνδέεται με το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), καθώς αφορά διαφορετική χρονική περίοδο και συγκεκριμένες δραστηριότητες του τουρκικού ερευνητικού σκάφους.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του protothema.gr η Κυπριακή Δημοκρατία, με επιστολή που κατέθεσε στον ΟΗΕ καταγγέλλει τις παράνομες έρευνες που έγιναν από το υπό τουρκική σημαία ερευνητικό σκάφος «Akdeniz Arastirma 1» στις θαλάσσιες ζώνες της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το δημοσίευμα σημείωνε ότι «η κίνηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, λόγω και της αναμενόμενης στο προσεχές διάστημα επανάληψης των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση GSI, η οποία θα επεκταθεί και σε θαλάσσιες περιοχές της Κύπρου».

Η επιστολή(Α/81/413), αν και αναφέρεται σε θαλάσσια επιστημονική έρευνα, η οποία θεωρητικά διέπεται από διαφορετικό καθεστώς από εκείνο που ισχύει για τις έρευνες σχετικά με την πόντιση καλωδίων, παραθέτει ουσιαστικά ολόκληρη τη νομική επιχειρηματολογία έναντι των πειρατικών ενεργειών της Άγκυρας σε θαλάσσιες περιοχές τρίτων κρατών, είτε πρόκειται για περιοχές κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων είτε για περιοχές στις οποίες τα κράτη αυτά ασκούν δικαιοδοσία.

Την επιστολή, σύμφωνα με το δημοσίευμα, που κατέθεσε η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Κύπρου στον ΟΗΕ, Μαρία Μιχαήλ, η μη εξουσιοδοτημένη είσοδος του σκάφους στα χωρικά ύδατα της Κυπριακής Δημοκρατίας και η διεξαγωγή θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας εντός αυτών, χωρίς τη ρητή συγκατάθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας, συνιστούν παραβίαση της κυριαρχίας της, όπως αυτή κατοχυρώνεται στα άρθρα 2 και 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Επίσης, επισημαίνεται ότι, στο πλαίσιο άσκησης της κυριαρχίας της, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει, βάσει του άρθρου 245 της Σύμβασης, το αποκλειστικό δικαίωμα να ρυθμίζει, να εγκρίνει και να διεξάγει θαλάσσια επιστημονική έρευνα στα χωρικά της ύδατα.

Στην κυπριακή επιστολή τονίζεται ακόμη ότι η διεξαγωγή θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας, όπου η Κυπριακή Δημοκρατία ασκεί δικαιοδοσία όσον αφορά τέτοιου είδους δραστηριότητες, συνιστά περαιτέρω παραβίαση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Επισημαίνεται, επίσης, ότι το άρθρο 56 παράγραφος 1 της Σύμβασης απονέμει στο παράκτιο κράτος αποκλειστική δικαιοδοσία όσον αφορά τη θαλάσσια επιστημονική έρευνα εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής του Ζώνης.

Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 246 παράγραφος 2 της Σύμβασης, η θαλάσσια επιστημονική έρευνα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και στην υφαλοκρηπίδα διεξάγεται μόνο με τη συγκατάθεση του παράκτιου κράτους, η οποία, στην περίπτωση του συγκεκριμένου τουρκικού ερευνητικού σκάφους, δεν έχει χορηγηθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Η Λευκωσία, με την επιστολή της στον ΟΗΕ, καλεί τον Οργανισμό να μεταφέρει στην Τουρκία ένα σαφές μήνυμα ότι οφείλει να συμμορφώνεται πλήρως με τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου, να σέβεται την κυριαρχία και τη δικαιοδοσία της Κυπριακής Δημοκρατίας και να απέχει από τη διεξαγωγή, την προβολή ισχυρισμών περί εξουσιοδότησης ή τη διευκόλυνση δραστηριοτήτων θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας εντός των θαλάσσιων ζωνών της Κυπριακής Δημοκρατίας χωρίς τη συγκατάθεσή της.

Ο χάρτης που περιλαμβάνεται στην επιστολή με τις θαλάσσιες ζώνες της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σε μπλε φόντο οι περιοχές που κινήθηκε το υπό τουρκική σημαία ερευνητικό σκάφος «Akdeniz Arastirma 1»
Αναλυτικά η επιστολή της Κυπριακής Δημοκρατίας:

Κατόπιν οδηγιών της κυβέρνησής μου, επιθυμώ να επιστήσω την προσοχή σας σε παράνομες ενέργειες της Τουρκικής Δημοκρατίας, οι οποίες αφορούν τη διεξαγωγή δραστηριοτήτων θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας από το υπό τουρκική σημαία ερευνητικό σκάφος Akdeniz Arastirma 1 στις θαλάσσιες ζώνες της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ειδικότερα, κατά το διάστημα από τις 15 έως τις 30 Ιουνίου 2026 και από τις 3 έως τις 29 Αυγούστου 2026, το προαναφερθέν σκάφος πραγματοποίησε εργασίες δειγματοληψίας υδάτων στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κύπρου και Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένων περιοχών εντός των χωρικών υδάτων και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της Κυπριακής Δημοκρατίας, χωρίς τη συγκατάθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας (οι σχετικοί χάρτες επισυνάπτονται ως Παραρτήματα Ι και ΙΙ, αντίστοιχα).

Η μη εξουσιοδοτημένη είσοδος του σκάφους στα χωρικά ύδατα της Κυπριακής Δημοκρατίας και η διεξαγωγή θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας εντός αυτών, χωρίς τη ρητή συγκατάθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας, συνιστούν παραβίαση της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως αυτή κατοχυρώνεται στα άρθρα 2 και 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Στο πλαίσιο άσκησης της κυριαρχίας της, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει, βάσει του άρθρου 245 της Σύμβασης, το αποκλειστικό δικαίωμα να ρυθμίζει, να εγκρίνει και να διεξάγει θαλάσσια επιστημονική έρευνα στα χωρικά της ύδατα. Οι διατάξεις αυτές αντανακλούν το εθιμικό διεθνές δίκαιο.

Επιπλέον, η διεξαγωγή θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας, όπου η Κυπριακή Δημοκρατία ασκεί δικαιοδοσία όσον αφορά τέτοιου είδους δραστηριότητες, συνιστά περαιτέρω παραβίαση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Το άρθρο 56 παράγραφος 1 στοιχείο β΄ σημείο ii της Σύμβασης απονέμει στο παράκτιο κράτος αποκλειστική δικαιοδοσία όσον αφορά τη θαλάσσια επιστημονική έρευνα εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής του Ζώνης. Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 246 παράγραφος 2 της Σύμβασης, η θαλάσσια επιστημονική έρευνα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και στην υφαλοκρηπίδα διεξάγεται μόνο με τη συγκατάθεση του παράκτιου κράτους. Καμία τέτοια συγκατάθεση δεν ζητήθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία ούτε και χορηγήθηκε από αυτήν.

Ως εκ τούτου, η Τουρκία δεν διαθέτει απολύτως καμία νομική βάση για να αναλαμβάνει, να ισχυρίζεται ότι εξουσιοδοτεί ή να διευκολύνει δραστηριότητες θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας εντός των θαλάσσιων ζωνών της Κυπριακής Δημοκρατίας χωρίς τη συγκατάθεσή της.

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η κυβέρνησή μου ζητεί ευγενικά τη συνδρομή σας, προκειμένου να μεταφερθεί προς την Τουρκία ένα σαφές μήνυμα ότι οφείλει να συμμορφώνεται πλήρως με τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου, να σέβεται την κυριαρχία και τη δικαιοδοσία της Κυπριακής Δημοκρατίας και να απέχει από τη διεξαγωγή, την προβολή ισχυρισμών περί εξουσιοδότησης ή τη διευκόλυνση δραστηριοτήτων θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας εντός των θαλάσσιων ζωνών της Κυπριακής Δημοκρατίας χωρίς τη συγκατάθεσή της.

Θα σας ήμουν ευγνώμων εάν η παρούσα επιστολή και τα παραρτήματά της μπορούσαν να κυκλοφορήσουν ως έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης, στο πλαίσιο των θεμάτων 39 και 74 της ημερήσιας διάταξης, και να δημοσιευθούν στον ιστότοπο της Διεύθυνσης Ωκεάνιων Υποθέσεων και Δικαίου της Θάλασσας, καθώς και στην επόμενη έκδοση του Δελτίου Δικαίου της Θάλασσας.