Πονοκέφαλος για το ΥΠΕΣ οι τ/κ περιουσίες: Στο κόκκινο οι απαιτήσεις Τουρκοκυπρίων για αποζημιώσεις – Υψηλό ρίσκο και με οικοδομές που εμφανίζουν στατικά προβλήματα

Τα τρία τελευταία χρόνια αυξήθηκαν τα αιτήματα Τουρκοκυπρίων για αποζημιώσεις σχετικά με τη χρήση περιουσιών τους από Ελληνοκύπριους αλλά και για απαλλοτριώσεις ακινήτων στις οποίες προχωρά η κυβέρνηση στο πλαίσιο υλοποίησης έργων κοινής ωφελείας.

Πέραν του πιο πάνω πονοκεφάλου του υπουργού Εσωτερικών, ο οποίος διαχειρίζεται τις τουρκοκυπριακές περιουσίες υπό την ιδιότητά του ως κηδεμόνας τους, προστίθεται και η έγνοια για πιθανούς τραυματισμούς ή και απώλεια ζωών από τυχόν κατάρρευση ακινήτων τα οποία αντιμετωπίζουν στατικά προβλήματα.

Τα πιο πάνω δεν αποτελούν αυθαίρετες εικασίες τρίτων αλλά εκτιμήσεις της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, η οποία, με σημείωμά της προς τη Βουλή καταγράφει τους δύο παράγοντες (απαλλοτριώσεις – χρήση ακινήτων) με κόκκινο χρώμα, ενδεικτικό του μεγέθους του κινδύνου που θεωρεί ότι υπάρχει. Στο κόκκινο χρώμα η Υπηρεσία εντάσσει τους κινδύνους υψηλού ρίσκου, με πορτοκαλί τους κινδύνους μεσαίου ρίσκου και με πράσινο τους κινδύνους χαμηλού ρίσκου.

Στην ανάλυση των διαφόρων απειλών τις οποίες αντιμετωπίζει η Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, καταγράφονται τα ακόλουθα:

> Απαιτήσεις ή αξιώσεις που αφορούν αποζημιώσεις από απαλλοτριώσεις.

> Δικαιώματα και πιθανές διεκδικήσεις Τουρκοκυπρίων ιδιοκτητών.

> Δικαστικές ή και νομοθετικές εξελίξεις.

> Αυξημένο κόστος συντήρησης και αποκατάστασης οικοδομών.

> Καθυστερήσεις σε έργα ή μεταρρυθμίσεις που εξαρτώνται από τρίτους.

Πιο αναλυτικά, στους κινδύνους οικονομικού ρίσκου (με κόκκινο χρώμα) η Υπηρεσία Διαχείρισης περιλαμβάνει και τη στατική επάρκεια τουρκοκυπριακών οικοδομών καταγράφοντας ότι τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα των ελέγχων, οι οποίοι βρίσκονται σε εξέλιξη, καταδεικνύουν ότι «σημαντικό ποσοστό των οικοδομών οι οποίες έχουν ελεγχθεί απαιτεί περαιτέρω στατική αξιολόγηση, ενώ εξίσου σημαντικό ποσοστό των οικοδομών που έχουν επιθεωρηθεί κρίνονται πιθανώς επικίνδυνες και χρήζουν άμεσης στατικής διερεύνησης».

Σύμφωνα με την Υπηρεσία, το γεγονός αυτό αυξάνει το επίπεδο του κινδύνου, λαμβανομένου υπόψιν του σημαντικού κόστους που συνεπάγεται η εκπόνηση στατικών μελετών και η υλοποίηση ενδεχόμενων επισκευαστικών ή και ενισχυτικών παρεμβάσεων.

Στο συνοδευτικό κείμενο της Υπηρεσίας, υπό την επικεφαλίδα «κατάσταση και ασφάλεια ακατοίκητων ή παλαιών ακινήτων» σημειώνεται, πως: «Υφίστανται περιπτώσεις ακατοίκητων ή παλαιών ακινήτων τα οποία ενδέχεται να χρησιμοποιούνται παράνομα ή να βρίσκονται σε κατάσταση φθοράς, λόγω παλαιότητας, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται κίνδυνοι για την ασφάλεια τρίτων. Οι κίνδυνοι αυτοί περιλαμβάνουν πιθανότητα τραυματισμών ή απώλειας ζωής και ενδεχομένως νομικές ή και οικονομικές επιπτώσεις για την Υπηρεσία».

Σε πορτοκαλί χρώμα κατατάσσεται και η συσσώρευση οφειλών προς το Ταμείο Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών. Στη σχετική παράγραφο αναφέρεται πως υφίσταται σημαντικός αριθμός παλαιών και συσσωρευμένων οφειλών προς το Ταμείο. Η κατάσταση αυτή επηρεάζει αρνητικά τη ρευστότητα και την προβλεψιμότητα των εσόδων (του Ταμείου) κάτι το οποίο ενδέχεται να έχει δημοσιονομικό αντίκτυπο σε περίπτωση μη αποτελεσματικής διαχείρισης του υφιστάμενου υπολοίπου.

Προστίθεται, πως η αναθεώρηση των μισθώσεων (ενοικίων) και η σύναψη νέων συμβάσεων αναμένεται να συμβάλουν στη βελτίωση της εισπραξιμότητας, ωστόσο απαιτείται συνεχής παρακολούθηση και στοχευμένες ενέργειες για τη διαχείριση του συσσωρευμένου υπολοίπου οφειλών.

Συναφής με τον πιο πάνω κίνδυνο θεωρείται από την Υπηρεσία και η αδυναμία του συστήματος πληροφορικής το οποίο παρουσιάζει σοβαρές λειτουργικές ελλείψεις και περιορισμούς, που επηρεάζουν την αποτελεσματική διαχείριση των πληροφοριών, εφόσον πρόκειται για σύστημα το οποίο χρονολογείται.

Η Υπηρεσία αναφέρει ενδεικτικά την αδυναμία διατήρησης πλήρους ιστορικού των συμβάσεων μίσθωσης και των τροποποιήσεών τους, την προβληματική εξαγωγή δεδομένων για τις εισπράξεις ενοικίων, καθυστερημένων οφειλών, αναφορών κ.λπ., κάτι το οποίο περιορίζει τη δυνατότητα άσκησης αποτελεσματικού εσωτερικού ελέγχου.

Εκκρεμότητες σε μητρώα και στοιχεία

Σε πορτοκαλί χρώμα η ανάγκη διαρκούς επικαιροποίησης στοιχείων μισθωτών, δηλαδή κατόχων τ/κ περιουσιών, αλλά και των ιδίων των περιουσιών. Στη σχετική αξιολόγηση αναφέρεται, πως η ανάγκη συνεχούς ενημέρωσης και επικαιροποίησης των πιο πάνω στοιχείων (των κατόχων και των περιουσιών) ή άλλων δεδομένων των περιουσιών ενέχει κίνδυνο σφαλμάτων ή καθυστερήσεων λόγω της μη διασύνδεσης του υφιστάμενου συστήματος πληροφορικής της Υπηρεσίας με άλλα τμήματα ή υπηρεσίες όπως είναι το Τμήμα Κτηματολογίου, η Υπηρεσία Μέριμνας και Αποκατάστασης Εκτοπισθέντων, η Κεντρική Αποθήκη Πληροφοριών κ.λπ..

Αδυναμία (και αυτή χρώματος πορτοκαλί) θεωρείται από την Υπηρεσία και η μη ύπαρξη ολοκληρωμένου μητρώου (νομικών) αγωγών και μητρώου αιτημάτων απόδοσης τουρκοκυπριακών περιουσιών. Η Υπηρεσία εκτιμά πως η ύπαρξη των μητρώων θα συνέβαλλε στην αποτελεσματική παρακολούθηση των δικαστικών υποθέσεων κατά του κηδεμόνα (υπουργού Εσωτερικών) και θα μείωνε τον κίνδυνο παραλείψεων, καθυστερήσεων ή ελλιπούς πληροφόρησης κατά τη λήψη αποφάσεων.

Στα €17 εκατ. οι δαπάνες για τις τ/κ περιουσίες το 2027

Στους στρατηγικούς κινδύνους, με πορτοκαλί χρώμα, κατατάσσεται η βιωσιμότητα και η διατήρηση της αξίας των τουρκοκυπριακών περιουσιών. Όπως υποδεικνύεται, η σημερινή κατάσταση, λόγω ηλικίας σημαντικού αριθμού οικοδομών, οι αυξανόμενες ανάγκες συντήρησης και αποκατάστασης, καθώς και οι περιορισμένοι διαθέσιμοι πόροι για αντιμετώπιση των πιο πάνω παραγόντων «ενδέχεται να επηρεάσουν τη δυνατότητα διατήρησης και αξιοποίησης των υπό διαχείριση περιουσιών σε βάθος χρόνου. Σύμφωνα με την Υπηρεσία, ο συγκεκριμένος κίνδυνος συνδέεται με τη διασφάλιση της αξίας των περιουσιών και την εκπλήρωση της υποχρέωσης του κηδεμόνα να ενεργεί προς το συμφέρον των ιδιοκτητών.

Η Υπηρεσία δεν τα βλέπει όλα μαύρα αλλά καταγράφει και θετικές εξελίξεις στις οποίες περιλαμβάνεται και η τροποποίηση του νομοθετικού πλαισίου προς την κατεύθυνση της διαφάνειας, της αντικειμενικότητας και της αποτελεσματικότητας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Η Υπηρεσία καταγράφει στα θετικά και την εισαγωγή πλειοδοτικών διαγωνισμών για συγκεκριμένες κατηγορίες περιουσιών (αυξημένης εμπορικής αξίας), κάτι το οποίο θεωρεί πως ενισχύει την αρχή της χρηστής διοίκησης, συμβάλλοντας παράλληλα στη βελτιστοποίηση των εσόδων του Ταμείου Τουρκοκυπριακών Περιουσιών.

Σημειώνεται, πως οι δαπάνες για διαχείριση των Τουρκοκυπριακών περιουσιών το έτος 2027 θα ανέλθουν περίπου στα €17 εκατ. με το κράτος να καταβάλλει €7,5 εκατ. Τα υπόλοιπα θα προέλθουν από την ενοικίαση τ/κ ακινήτων.

Σημαντικό μέρος του προϋπολογισμού (€4.278.129) θα διατεθεί στο ωρομίσθιο προσωπικό για την εκτέλεση έργων συντήρησης, ενώ για την αντιμισθία του προσωπικού της Υπηρεσίας Διαχείρισης θα δαπανηθούν 3.215.000. Για συντήρηση και επιδιόρθωση κατοικιών στις οποίες διαμένουν πρόσφυγες θα διατεθούν €4 εκατ.