Η Βρετανίδα επιμελήτρια Τζέσικα Μόργκαν εγκαταλείπει το επιτυχημένο Dia Art Foundation της Νέας Υόρκης για να αναλάβει τον κορυφαίο μουσειακό οργανισμό του Ηνωμένου Βασιλείου, με στόχο να οδηγήσει την Tate σε μια νέα εποχή μετά την οικονομική κρίση, τις εσωτερικές αναταράξεις και τις αλλαγές στον παγκόσμιο χάρτη της σύγχρονης τέχνης.

Η Μόργκαν είναι η νέα διευθύντρια της Tate, αναλαμβάνοντας μία από τις σημαντικότερες θέσεις στον διεθνή μουσειακό χώρο. Η ανακοίνωση της τοποθέτησής της κλείνει μια μακρά περίοδο αναζήτησης διαδόχου της Μαρία Μπάλσο και σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας εποχής για τον οργανισμό που περιλαμβάνει την Tate Modern, την Tate Britain, την Tate Liverpool και την Tate St Ives.

Η επιλογή της δεν προκάλεσε έκπληξη. Το όνομά της βρισκόταν εδώ και μήνες στην κορυφή των εκτιμήσεων, καθώς θεωρείται μία από τις πλέον επιδραστικές επιμελήτριες της γενιάς της, με ισχυρό διεθνές κύρος αλλά και βαθιά γνώση της ίδιας της Tate. Από το 2002 έως το 2014 εργάστηκε στο μουσείο, καταλήγοντας στη θέση της επιμελήτριας διεθνούς τέχνης, ενώ συνέβαλε καθοριστικά στην ενίσχυση της παρουσίας δημιουργών από τη Μέση Ανατολή, τη Νότια Ασία, τη Λατινική Αμερική και άλλες περιοχές που μέχρι τότε εκπροσωπούνταν περιορισμένα στις συλλογές του οργανισμού.

Το 2015 μετακινήθηκε στη Νέα Υόρκη για να αναλάβει τη διεύθυνση του Dia Art Foundation, ενός από τους σημαντικότερους οργανισμούς σύγχρονης τέχνης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εκεί κατάφερε όχι μόνο να εξυγιάνει οικονομικά το ίδρυμα και να ενισχύσει τη χρηματοδότησή του, αλλά και να ανανεώσει ουσιαστικά τη συλλογή του. Όταν ανέλαβε, οι γυναίκες καλλιτέχνιδες αποτελούσαν λιγότερο από το 7% της συλλογής· σήμερα αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ένα τρίτο, ενώ εντάχθηκαν και δημιουργοί που μέχρι πρότινος απουσίαζαν από την αφήγηση της μεταπολεμικής τέχνης.

Η ίδια έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι στόχος της είναι να αναδεικνύει «τους καλλιτέχνες για τους οποίους δεν μιλάμε ακόμη», μια προσέγγιση που έχει χαρακτηρίσει ολόκληρη την πορεία της. Δεν είναι τυχαίο ότι έχει επιμεληθεί σημαντικές διεθνείς εκθέσεις και υπήρξε καλλιτεχνική διευθύντρια της Μπιενάλε της Γκουανγκτζού, ενώ θεωρείται από τους ανθρώπους που συνέβαλαν περισσότερο στη διεύρυνση του γεωγραφικού και πολιτισμικού ορίζοντα της σύγχρονης τέχνης τα τελευταία είκοσι χρόνια.

Ένας οργανισμός σε καμπή

Η Τζέσικα Μόργκαν, ωστόσο, δεν αναλαμβάνει μια εύκολη αποστολή. Η Tate εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της πανδημίας, η οποία προκάλεσε σοβαρά οικονομικά προβλήματα, περικοπές προσωπικού και αναδιαρθρώσεις. Παρότι τα τελευταία χρόνια παρουσιάζονται σημάδια ανάκαμψης, με ιδιαίτερα επιτυχημένες εκθέσεις όπως εκείνες της Τρέισι Έμιν και της Φρίντα Κάλο, η επισκεψιμότητα παραμένει χαμηλότερη από τα προ πανδημίας επίπεδα, ενώ ο οργανισμός εξακολουθεί να αναζητά μια νέα στρατηγική ταυτότητα.

Παράλληλα, η Tate έχει βρεθεί στο επίκεντρο έντονων δημόσιων συζητήσεων γύρω από ζητήματα εκπροσώπησης, αποαποικιοποίησης των συλλογών, πολιτισμικής πολιτικής και χρηματοδότησης. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι μετά την αποχώρηση του επί σειρά ετών ιστορικού διευθυντή Νίκολας Σερότα, ο οργανισμός δεν έχει καταφέρει να διαμορφώσει μια εξίσου ισχυρή και συνεκτική καλλιτεχνική κατεύθυνση.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο καλείται να παρέμβει η νέα διευθύντρια. Ο πρόεδρος της Tate Ρόλαντ Ραντ τη χαρακτήρισε «παράγοντα αλλαγής», επισημαίνοντας ότι διαθέτει την ικανότητα να μετασχηματίζει οργανισμούς χωρίς να διχάζει τις ομάδες που εργάζονται σε αυτούς.

Επιστροφή με προσωπικό κόστος

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε και το γεγονός ότι η Μόργκαν αποδέχθηκε σημαντική μείωση στις αποδοχές της προκειμένου να επιστρέψει στη Βρετανία. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Tate, ο οργανισμός της προσέφερε το υψηλότερο δυνατό ποσό που επιτρεπόταν, ωστόσο η αμοιβή της θα είναι αισθητά χαμηλότερη από εκείνη που λάμβανε στο Dia Art Foundation. Το στοιχείο αυτό σχολιάστηκε εκτενώς στον βρετανικό Τύπο ως ένδειξη ότι η ανάληψη της Tate αποτελεί για την ίδια περισσότερο μια επιλογή κύρους και αποστολής παρά οικονομικό βήμα στην καριέρα της.

Η ίδια δήλωσε ότι αποτελεί «τεράστια τιμή» η επιστροφή της στον οργανισμό, τον οποίο χαρακτήρισε «την κορυφαία παγκοσμίως θεσμική δύναμη για τη βρετανική αλλά και τη διεθνή μοντέρνα και σύγχρονη τέχνη». Τόνισε επίσης ότι η εμπειρία της στην Tate διαμόρφωσε καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο εργάστηκε στο Dia και ότι επιθυμεί να συνεχίσει να τοποθετεί τους καλλιτέχνες και το κοινό στο επίκεντρο κάθε απόφασης.

Η Τζέσικα Μόργκαν αναλαμβάνει επίσημα τα καθήκοντά της την 1η Ιανουαρίου 2027. Μέχρι τότε, την προσωρινή διεύθυνση θα ασκεί η Δανή Κάριν Χίντσμπο. Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι αν η νέα επικεφαλής θα καταφέρει να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο ενός οργανισμού που εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη τέχνη, αλλά βρίσκεται αντιμέτωπος με τις μεγαλύτερες ίσως προκλήσεις της πρόσφατης ιστορίας του.

Με πληροφορίες από artnet, Guardian, theartnewspaper