Στο σταυροδρόμι πολιτικής επιστήμης και πολιτισμικής ανθρωπολογίας στέκει η έννοια του πολιτισμικού προφίλ των πολιτικών υποκειμένων.
Η έννοια αφορά στη μελέτη του πώς η πολιτική δράση φωτίζεται και εξηγείται μέσα από την ενδογενή πολιτισμική διαδρομή, τις συμβολικές πρακτικές και το πολιτισμικό κεφάλαιο/ταυτότητα που φέρει το πολιτικό πρόσωπο στην πολιτική κονίστρα.
Το πολιτικό προφίλ του Φειδία αναλύεται συνεχώς και θα αποκαλυφθεί, εκτιμώ, καταιγιστικά το ερχόμενο διάστημα. Ποιο είναι όμως το πολιτισμικό του προφίλ;
Ποιος είναι ο «πολιτισμός της καθημερινής ζωής» που προωθεί η πολιτική του περσόνα; Δεν πρόκειται για αισθητικό ερώτημα. Αν η πολιτική είναι η διαχείριση των συμβόλων, ο πολιτισμός είναι το εργοστάσιό τους.
Ποια σύμβολα επιδιώκει να διαχειριστεί το φαινόμενο Φειδίας; Τελικά, σε ποιους και με ποιο τρόπο απευθύνεται; Ο πολιτισμός με την έννοια της κουλτούρας της καθημερινής ζωής μάς δίνει ένα σημαντικό ερμηνευτικό κλειδί. Παρακάτω σταχυολογώ μερικά μόνο στοιχεία.
Πολιτικό reality show
Ο Φειδίας έχει βασίσει ολόκληρο το αφήγημά του στο προφίλ του «παιδιού της διπλανής πόρτας». Από τα ρούχα και τα μαλλιά, μέχρι το περπάτημα και την πληθωρική κίνηση των χεριών στα τσιρκοειδή βίντεο που ανεβάζει από τις αίθουσες του Ευρωκοινοβουλίου, κολακεύει συστηματικά τον ιδεότυπο του εικοσιπεντάρη Κυπραίου.
Με αυτό το σκοπό προχωρά ακόμα παραπέρα ακυρώνοντας τα όρια μεταξύ της δημόσιας και ιδιωτικής του ζωής. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα βίντεό του είναι το ηδονοβλεπτικό reel για τον Άγιο Βαλεντίνο όπου επιδεικνύει τη σύντροφό του και το δώρο – ένα ταξίδι στη Disneyland – που της κάνει on camera.
Η συνομιλία γίνεται με τους δυο τους να φορούν μπουρνούζια σε ένα δωμάτιο πολυτελoύς ξενοδοχείου. Εκ πρώτης όψεως, ο Φειδίας προβάλλει την πολιτική του παρουσία σαν πρόκληση, σαν ένα ακόμα από τα χυδαία του διαδικτυακά challenges: «αν το θες, μπορείς κι εσύ».
Επειδή όμως ο βασιλιάς των social media είναι γυμνός και άδειος, δεν μας λέει ποιος είναι (τις πραγματικές του απόψεις) αλλά μας μοστράρει τι έχει καταφέρει: να γίνει διάσημος, να γίνει ευρωβουλευτής, να μιλάει μια χώρα γι’ αυτόν.
Ακόμα και το να μπαίνει στο στόχαστρο της ευρωπαϊκής εισαγγελίας φαίνεται να το θεωρεί επιτυχία. Και τελικά, χωρίς να το λέει, το υπονοεί: «όχι, δεν μπορείς κι εσύ». Όχι γιατί είναι πιο έξυπνος από σένα αλλά γιατί είναι πιο καταφερτζής από σένα – αυτό που στις διάφορες entrepreneurial μαζώξεις αποθεώνουν ως το χαρακτηριστικό του «doer».
Λαϊκότητα
Και τελικά, αφού «δεν μπορείς κι εσύ», χρειάζεσαι αυτόν που θα εκδουλεύσει τις προσδοκίες και τις ανάγκες σου. Η κουλτούρα του σωτήρα και του ακολούθου, η λογική της ανάθεσης στην πιο ακραία της εκδοχή, ό,τι πιο επικίνδυνο έχει γεννήσει η κοινοβουλευτική δημοκρατία, επανεμφανίζεται εκεί ακριβώς που υποτίθεται ότι ο Φειδίας την αποκηρύσσει υποτίθεται μετά βδελυγμίας.
Το παραπάνω, στο πολιτισμικό επίπεδο, μεταγράφεται μέσα από τη «λαϊκότητα» που προβάλλει. Ένα αυτοδημιούργητο παιδί των μη προνομιούχων τάξεων, αυτών που η ελίτ χλευάζει, παραβιάζει την πόρτα της κεντρικής πολιτικής και μπαίνει όχι σαν διαρρήκτης αλλά με αέρα απελευθερωτή. Την ίδια ώρα δεν μας λέει από τι θα μας απελευθερώσει.
Ο «πόλεμος με το παλιό κομματικό κατεστημένο» δεν δίνει λύσεις στο Κυπριακό, στην ακρίβεια, στη διαφθορά, στο στεγαστικό, στον λειτουργικό και τεχνολογικό αναλφαβητισμό, την υπογεννητικότητα – ζητήματα, δηλαδή, που επηρεάζουν κατακλυσμιαία τις ζωές μας.
Η «λαϊκότητα» του Φειδία δεν είναι τίποτα άλλο από ένας ψηφιακά αναβαθμισμένος λαϊκισμός· σαν αυτούς που κατέκλυσαν την Ευρώπη την προηγούμενη εικοσαετία, άνοιξαν το δρόμο στην κρίση αντιπροσώπευσης, νομιμοποίησαν την αντιπολιτική και, μέσω αυτής, κανονικοποίησαν τον λόγο της ακροδεξιάς.
Πρόκειται για τη μαρκετίστικη τακτική «direct-to-consumer» που όχι μόνο δεν είναι νέα, αλλά αντίθετα, μυρίζει ναφθαλίνη. Αν όχι φορμόλη. Από τον ανεκδιήγητο Γκρίλο στην Ιταλία, μέχρι τον μοιραίο κλόουν Ζελένσκι στην Ουκρανία και από την τηλεπερσόνα του Καρατζαφέρη στην Ελλάδα μέχρι τον επίσης σοσιαλμιντιάκια ακροδεξιό ευρωβουλευτή Alvise Pérez στην Ισπανία, η πρόσφατη ιστορία έχει δείξει την παρακμή την οποία γεννούν, συντηρούν και διαιωνίζουν τέτοια πολιτικά φαινόμενα.
Αντιακαδημαϊσμός και τεχνολαγνεία
Σε συνάφεια με τη «λαϊκότητά» του, ο Φειδίας προτάσσει τον «αντιακαδημαϊσμό» του. Το πολιτισμικό του πρόταγμα πατά πάνω στη χρεωκοπία του κυπριακού εκπαιδευτικού συστήματος, στην παραγνώριση της κοινωνικής μόρφωσης, την αποθέωση του εμπειρισμού.
Ο Φειδίας αυτοαναγορεύεται σε βασιλιά των μαθητών των πίσω θρανίων, των αποσυνάγωγων των πανεπιστημιακών αμφιθεάτρων, σε εκφραστή των κυνηγών microcredentials και youtube tutorials. «Θα διαβάσω και θα μάθω, δεν τα ξέρω όλα» λέει με ύφος ταπεινού χαμομηλιού κάθε φορά που δεν έχει ιδέα τι να απαντήσει.
Στο πολιτισμικό όραμα του Φειδία, η παντελής απουσία θέσεων (ή μάλλον η απόκρυψή τους) θεραπεύεται με έναν μαγικό τρόπο από την τεχνολογία. Το περιβόητο app του μοιράζει ψηφιακή δημοκρατία όπως θα μοιραζόταν μεθαδόνη σε ναρκομανείς που δεν έχουν πάρει την απόφαση να απεξαρτηθούν πραγματικά.
Το πολιτικό reality show που προωθεί από οθόνης διασπά έτι περαιτέρω τους όποιους εναπομείναντες δεσμούς του πολίτη με την ενσώματη, αυτοπρόσωπη και αυτόνομη παρουσία στη δημόσια ζωή. Το app, όπως όλα τα app πολιτικής εκπροσώπησης, λειτουργεί όχι ως εκλογικό παραβάν που ενισχύει την ανεπηρέαστη, συνειδητοποιημένη τοποθέτηση αλλά ως μηχανισμός «πολιτικής πλαστοπροσωπίας», σαν μάσκα πίσω από την οποία νομιμοποιούνται ο συνωμοσιολόγος αντιεμβολιαστής, ο πρώην ΕΛΑΜίτης και κάθε άλλος πικραμένος υποψήφιος.
Τελικά, η τεχνολογία, στα χέρια αυτού του ανθρώπου, δεν είναι αντίδοτο αλλά δηλητήριο.
Cypriot Dream
Άλλωστε το έχει αποδείξει ότι όλοι οι κακοί χωράνε στα podcasts και τα posts του: ο ναζιστής Πλεύρης, ο κατηγορηθείς για βιασμούς και trafficking Andrew Tate, ο Elon Musk ονοματίζονται «αμφιλεγόμενοι».
Η κουλτούρα της παρεξήγησης αναδεικνύεται σε βασικό υποκατάστατο της ορθολογικής δημοκρατικής συζήτησης και κριτικής: «δεν είναι αυτό που νομίζεις» αλλά, τελικά, είναι χειρότερο απ’ ό,τι νομίζουμε.
Ο Φειδίας αντιλαμβάνεται τη δημοκρατία ως ανεύθυνο και διασκεδαστικό debate όπου είναι ΟΚ να δίνεται έδαφος σε ό,τι πιο ακραίο. Το «Cypriot Dream» του Φειδία είναι φτιαγμένο από clickbait αμοραλισμό, μόχλευση μικροαστικών απωθημένων, fake επαρχιωτισμό που ηδονίζεται με το να προσβάλλει τη νοημοσύνη των followers.
Αυτό ξέρει να κάνει καλά, αυτό συνεχίζει να κάνει. Όλη η μέχρι τώρα πολιτεία του Φειδία ταυτίζεται με τον τρόπο που έγινε γνωστός: τους μαϊμουδισμούς και τον συναγελασμό με ό,τι πιο σάπιο μπορεί να αγαπήσει ο ψηφιακός αλγόριθμος.
Δεν ξέρω πώς θα καταλήξει αυτό το φαινόμενο. Αυτό που όμως είναι ήδη σαφές είναι ότι ο Φειδίας είναι ένας μαιτρ της πολιτικής πορνογραφίας.
Ελεύθερα, 15.03.2026
