Θερινοί συγγενείς

Τα ξαδέλφια που είχαν μεγαλώσει μαζί στην ίδια αυλή, παίζοντας πορτοκαλοπόλεμο στο κοινό περιβόλι της οικογένειας που ένωνε τα σπίτια τους με αυτό της γιαγιάς, ξανασυναντήθηκαν μετά από δέκα σχεδόν χρόνια. Είχαν διασταυρωθεί βέβαια στα γρήγορα, σε γάμους, κηδείες ή μνημόσυνα, μα αυτό δεν μετρά, γιατί απλά προσπέρασαν ο ένας τον άλλο μ’ ένα σφίξιμο των χεριών.

Τώρα όμως γύρω από τη σούβλα του Δεκαπενταύγουστου που γυρίζει αργά πάνω στα κάρβουνα, ακόμη και ο χρόνος γυρίζει με νωχελικό ρυθμό. Μ’ ένα ποτήρι παγωμένη μπύρα στα χέρια, έρχονται ξανά κοντά ο ένας στον άλλο και στον αληθινό τους εαυτό. Ντυμένοι άνετα, με σορτσάκια, μακό μπλουζάκια και λινά φουστάνια, σανδάλια και σαγιονάρες.

Μα πώς τα κατάφεραν διερωτώνται τα ξαδέλφια, να αφήσουν να περάσει τόσος χρόνος ώστε να βρεθούν μαζί; Πριν είχαν τη δικαιολογία του εγκλεισμού, λόγω πανδημίας. Έπειτα έτυχαν κάποιες ασθένειες, πτώσεις, τραυματισμοί, χειρουργεία. Τα έχει αυτά η τρίτη ηλικία. Υπήρξαν και πολλές αποδημίες εις Κύριον κατά τη δεκαετία που πέρασε, αφού τους άφησαν κι οι τελευταίοι παππούδες και θείοι. Τώρα πια έμειναν οι ίδιοι να καλούνται να παίξουν τον ρόλο των παππούδων για τους νεότερους οι οποίοι κατέλαβαν τις άδειες ψάθινες καρέκλες των απόντων, κάτω από το γιασεμί.

Τα ξαδέλφια στα εξήντα ή εβδομήντα τους χρόνια νιώθουν πλέον ορφανά. Τους λείπει το γέλιο, οι κουβέντες, ακόμη και η μουρμούρα ή οι παρατηρήσεις των γονιών που δεν είναι πια μαζί τους και που ήθελαν να συμβουλεύουν ή ακόμη και να καταδυναστεύουν τα μεσήλικα παιδιά τους λες και επρόκειτο για μωρά ή για έφηβους. Γιατί για κάθε γονιό τα παιδιά παραμένουν για πάντα, τα παιδιά τους.

Τους θυμούνται που έλεγαν πως «η σούβλα εν εν’ του δοντιού μου» και αυτοί γελούσαν ενώ τώρα μιλούν οι ίδιοι για εμφυτεύματα, για το νέο τους γόνατο ή το ισχίο που πρέπει να αλλάξουν.

Παραπονιούνται για τυμπανισμό του εντέρου και για προστάτη, ενώ οι νεαροί που κάθονται χαλαρά ανάμεσα τους, λυγίζουν από τα γέλια ακούγοντάς τους. Κάποιοι παραμένουν ελεύθεροι και αδέσμευτοι, άλλοι νέοι γονείς, κρατούν αγκαλιά ή τρέχουν πίσω από τα μωρά τους που μπουσουλούν ή σκαρφαλώνουν στη σκάλα. Μιλώντας για παιδικά γενέθλια, οι μεγάλοι θυμούνται τα δικά τους, στην κατεχόμενή τους πόλη, στο σπίτι με τις τριανταφυλλιές και τις μαργαρίτες. Εικόνες από Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά στο σπίτι του θείου Παναγιώτη ο οποίος ντυνόταν Άγιος Βασίλης, μοιράζοντας δώρα σε όλα τα παιδιά.

Τα παιδιά που χάθηκαν και σκορπίστηκαν μετά την τουρκική εισβολή, μαζί με τα σπίτια, τα χωριά, την πόλη και τα περβόλια. Τα παιδιά της Κυπριακής Ανεξαρτησίας, μεσήλικες και ηλικιωμένοι τώρα, που σκόρπισαν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα ή σε άλλες πόλεις του νησιού. Χάθηκε ο βασικός πυρήνας που τους ένωνε, η πόλη και το σπίτι των παππούδων και των γονιών με τις αυλάδες.

Τα διαμερίσματα με το μικρό μπαλκονάκι που τους στέγασαν «προσωρινά» μέχρι να επέλθει «η λύση» είναι σίγουρα πολύ μικρά και στενάχωρα για να χωρέσει όλη η ευρύτερη οικογένεια στις γιορτινές συνάξεις. Σήμερα, Πάσχα του καλοκαιριού, ανταλλάζουν ευχές, τσουγκρίζουν ποτήρια, αστειεύονται, γελούν και χαίρονται. Ζουν για λίγο τη στιγμή, αυτό το απόλυτο παρόν όπως όταν ήταν παιδιά. Το καλοκαίρι με τον Δεκαπενταύγουστο ως αποκορύφωμά του μας προσφέρει την αμεριμνησία και το περιθώριο για ρεμβασμό.

Στο μυθιστόρημα «Οι θερινοί άνθρωποι» (Gli estivi) από την «Τετραλογία των εποχών», ο συγγραφέας Luca Ricci γράφει πως το καλοκαίρι, αλλάζοντας ρυθμό ζωής, μας βγάζει από την κανονικότητά μας, δηλαδή από τους κανόνες που διέπουν τη ζωή μας. Έτσι ανακτούμε τη χαμένη επίγνωση των συναισθημάτων μας και αφηνόμαστε να ζήσουμε πιο παρορμητικά, να ξεχαστούμε, να ονειρευτούμε, ακόμη και να ερωτευτούμε. Οι θερινές διακοπές και ο παραθερισμός είναι μια παρένθεση από τη ρουτίνα, καθώς αφήνουμε πίσω μας προγραμματισμό, ευθύνες, αυτοέλεγχο, το αίσθημα της συνέπειας και εκείνη τη συχνά πλαστή εικόνα που θέλουμε να δημιουργήσουμε για τον εαυτό μας ή να προωθήσουμε στους άλλους, για μας.

Χαρά θεού να βλέπεις τις γυναίκες του τόπου μας, που όλο τον χρόνο έχουν ισιωμένα κολλαριστά μαλλιά, όπως των παρουσιαστριών των δελτίων ειδήσεων ή της Barbie, να κυκλοφορούν με αλογοουρές ή κυματιστά, σγουρά φυσικά μαλλιά, με γκρίζες ή μαύρες τρίχες ανάμεσα στα ξανθά τους. Ωραία η εποχή που τίποτα δεν είναι στην τρίχα! Τα πρόσωπα φυσικά κι αυτά χωρίς μακιγιάζ, μόνο οι ψεύτικες «κουρτίνες βλεφαρίδες» και τα φουσκωμένα χείλη επιμένουν να επιβιώνουν ακόμη και το κατακαλόκαιρο.

Μεγάλο κέρδος το να αφήσουμε τον εαυτό μας να βουλιάξει μες στην καλοκαιρινή ραστώνη. Να απολαύσουμε τις Περσείδες, τα πεφταστέρια στον έναστρο ουρανό. Να γευτούμε το ώριμο σταφύλι, να γίνουμε για λίγο οιωνοσκόποι, παρατηρώντας τα φτερουγίσματα των πουλιών ή ν’ αφουγκραστούμε εκείνο τον μοναδικό ήχο όταν ένα ώριμο σύκο πέφτει, σκάζοντας στο χώμα. Να παρατηρήσουμε το θρόισμα των φύλλων και τα συννεφάκια που αρμενίζουν στον ουρανό, κάνοντας τις δικές μας προβλέψεις για τα μηναλλάγια. Το νέο φεγγάρι γεμίζει όπως άλλωστε και οι ψυχές μας κι εμείς θα φέγγουμε ολόκληροι κάτω από την αυγουστιάτικη πανσέληνο.

dena.toumazi@gmail.com