Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Η Κύπρος παρουσίασε σχέδια για μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος από το 2027, τα οποία περιλαμβάνουν αυξήσεις για τους υφιστάμενους συνταξιούχους και αλλαγές στην αναλογιστική μείωση για πρόωρη συνταξιοδότηση. Για όσους ζουν ήδη στο νησί ή εξετάζουν το ενδεχόμενο να μετακομίσουν στην Κύπρο, ακολουθούν όσα πρέπει να γνωρίζουν για το ισχύον σύστημα και τις αλλαγές που ενδέχεται να επέλθουν.
Η κυβέρνηση παρουσίασε την Τετάρτη την πρότασή της για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος στις συνδικαλιστικές και εργοδοτικές οργανώσεις, αναφέροντας ότι και οι 123.000 υφιστάμενοι συνταξιούχοι γήρατος θα επωφεληθούν από αύξηση, με μεγαλύτερη στήριξη να κατευθύνεται στις χαμηλότερες συντάξεις.
Προτείνεται επίσης η μείωση της αναλογιστικής προσαρμογής για όσους συνταξιοδοτούνται στα 63 έτη, από το σημερινό 12% στο 7,5% επί του βασικού μέρους της σύνταξης.
Οι αλλαγές δεν έχουν ακόμη καταστεί νόμος. Νέες διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους έχουν προγραμματιστεί για τις 28 Αυγούστου, ενώ η κυβέρνηση επιδιώκει την εφαρμογή της μεταρρύθμισης από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Για τους αλλοδαπούς κατοίκους και όσους σχεδιάζουν να μετακομίσουν στην Κύπρο, ωστόσο, πολλά από τα σημαντικότερα ερωτήματα αφορούν τον τρόπο λειτουργίας του υφιστάμενου συνταξιοδοτικού συστήματος.
Τα βασικά σημεία
- Τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα στην Κύπρο βασίζονται κυρίως στις εισφορές Κοινωνικών Ασφαλίσεων και όχι στην υπηκοότητα.
- Η κανονική ηλικία συνταξιοδότησης είναι τα 65 έτη, αν και ορισμένοι μπορούν να λάβουν σύνταξη από τα 63, υπό αυστηρότερες προϋποθέσεις.
- Η εργασία σε άλλες χώρες της ΕΕ μπορεί να συμβάλει στη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης στην Κύπρο.
- Η Κύπρος έχει επίσης συνάψει συμφωνίες κοινωνικής ασφάλισης με χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς και η Αυστραλία.
- Η αποχώρηση από την Κύπρο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι επιστρέφονται οι εισφορές.
- Κάποιος μπορεί να λαμβάνει τόσο κυπριακή όσο και βρετανική σύνταξη, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις κάθε συστήματος.
- Οι μεταρρυθμίσεις που ανακοινώθηκαν αυτή την εβδομάδα παραμένουν προτάσεις μέχρι να εγκριθούν από τη Βουλή.
Ποιοι θεμελιώνουν συνταξιοδοτικά δικαιώματα στην Κύπρο;
Οι μισθωτοί και οι αυτοτελώς εργαζόμενοι που εργάζονται νόμιμα στην Κύπρο καλύπτονται, κατά κανόνα, από το Σχέδιο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, περιλαμβανομένων των αλλοδαπών υπηκόων.
Οι μισθωτοί καταβάλλουν σήμερα το 8,8% των ασφαλιστέων αποδοχών τους στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις, ενώ το ίδιο ποσοστό καταβάλλεται και από τους εργοδότες. Οι εργαζόμενοι συνεισφέρουν επίσης ποσοστό 2,65% στο ΓεΣΥ, το οποίο είναι ανεξάρτητο από τις συνταξιοδοτικές εισφορές.
Για τους εργαζομένους που αμείβονται σε μηνιαία βάση, το ανώτατο ποσό αποδοχών επί του οποίου καταβάλλονται εισφορές Κοινωνικών Ασφαλίσεων το 2026 ανέρχεται σε €5.742 τον μήνα.
Οι αυτοτελώς εργαζόμενοι καταβάλλουν σήμερα ποσοστό 16,6%, το οποίο υπολογίζεται γενικά βάσει των καθορισμένων ασφαλιστέων αποδοχών που συνδέονται με την επαγγελματική τους κατηγορία και όχι απλώς βάσει του πραγματικού μηνιαίου κέρδους τους.
Πότε μπορείτε να λάβετε σύνταξη στην Κύπρο;
Η κανονική νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης είναι τα 65 έτη.
Οι προϋποθέσεις είναι πιο σύνθετες από την απλή συμπλήρωση 15 ετών εργασίας. Με βάση τους ισχύοντες κανόνες, ένα πρόσωπο χρειάζεται γενικά τουλάχιστον 15 πραγματικές μονάδες βασικής ασφάλισης και τουλάχιστον 780 εβδομάδες από την έναρξη της ασφάλισής του. Πρέπει επίσης να πληροί μια πρόσθετη προϋπόθεση που σχετίζεται με την πυκνότητα του ασφαλιστικού του ιστορικού.
Ορισμένοι μπορούν να λάβουν σύνταξη από την ηλικία των 63 ετών, εφόσον πληρούν αυστηρότερες προϋποθέσεις εισφορών. Σήμερα, η συνταξιοδότηση ακριβώς στα 63 έτη μπορεί να επιφέρει μόνιμη αναλογιστική μείωση έως και 12%.
Αυτός είναι ένας από τους τομείς στους οποίους επικεντρώνεται η πρόταση μεταρρύθμισης που παρουσιάστηκε την Τετάρτη, προβλέποντας μείωση της προσαρμογής στο 7,5% επί του βασικού μέρους της σύνταξης.
Τι ισχύει εάν έχετε εργαστεί σε διάφορες χώρες;
Για όσους έχουν εργαστεί τόσο στην Κύπρο όσο και σε άλλες χώρες της ΕΕ, τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα μπορούν, κατά κανόνα, να συντονιστούν.
Οι περίοδοι ασφάλισης που έχουν συμπληρωθεί σε χώρες της ΕΕ, του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και στην Ελβετία μπορούν να ληφθούν υπόψη για να διαπιστωθεί κατά πόσο κάποιος δικαιούται σύνταξη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δημιουργείται μία ενιαία ευρωπαϊκή σύνταξη. Αντίθετα, κάθε χώρα υπολογίζει και καταβάλλει τη σύνταξη που αντιστοιχεί στις περιόδους ασφάλισης που συμπληρώθηκαν στο έδαφός της.
Επομένως, κάποιος που εργάστηκε στην Κύπρο μόνο για μέρος της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας δεν πρέπει να θεωρεί ότι τα συγκεκριμένα χρόνια χάνονται.
Τι ισχύει για τους υπηκόους τρίτων χωρών;
Οι υπήκοοι τρίτων χωρών που εργάζονται νόμιμα στην Κύπρο θεμελιώνουν επίσης δικαιώματα μέσω των Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
Το κατά πόσο μπορούν να συνυπολογιστούν εισφορές που καταβλήθηκαν σε άλλη χώρα εξαρτάται εν μέρει από το εάν η Κύπρος έχει συνάψει συμφωνία κοινωνικής ασφάλισης με τη συγκεκριμένη χώρα.
Η Κύπρος διαθέτει σήμερα διμερείς συμφωνίες με χώρες και περιοχές στις οποίες περιλαμβάνονται το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αίγυπτος, ο Καναδάς, το Κεμπέκ, η Αυστραλία, η Σερβία και η Συρία.
Δεν καλύπτονται όλες οι χώρες. Το Ισραήλ, για παράδειγμα, δεν περιλαμβάνεται σήμερα στον επίσημο κατάλογο των διμερών συμφωνιών κοινωνικής ασφάλισης της Κύπρου.
Επιστρέφονται οι εισφορές εάν φύγετε από την Κύπρο;
Όχι αυτομάτως.
Οι Κοινωνικές Ασφαλίσεις στην Κύπρο δεν αποτελούν προσωπικό αποταμιευτικό λογαριασμό από τον οποίο κάποιος μπορεί απλώς να αποσύρει τα χρήματά του όταν μετακομίσει στο εξωτερικό.
Προβλέπεται από τη νομοθεσία εφάπαξ παροχή για ορισμένα πρόσωπα τα οποία φτάνουν στην ηλικία των 68 ετών χωρίς να θεμελιώνουν δικαίωμα σύνταξης. Ισχύουν, ωστόσο, ξεχωριστές προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων η συμπλήρωση τουλάχιστον έξι πραγματικών μονάδων βασικής ασφάλισης και τουλάχιστον 312 εβδομάδων από την έναρξη της ασφάλισής τους.
Συνεπώς, η συγκεκριμένη παροχή δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως γενική επιστροφή εισφορών.
Τι ισχύει για αιτητές ασύλου και πρόσφυγες;
Οι αιτητές ασύλου μπορούν σήμερα να εργάζονται σε καθορισμένους τομείς και επαγγέλματα εννέα μήνες μετά την υποβολή αίτησης για διεθνή προστασία.
Από τη στιγμή που εργάζονται νόμιμα, οι εισφορές Κοινωνικών Ασφαλίσεων που καταβάλλονται μέσω της απασχόλησής τους εντάσσονται στο ασφαλιστικό τους ιστορικό.
Ούτε το καθεστώς αιτητή ασύλου ούτε εκείνο του πρόσφυγα δημιουργεί αυτομάτως συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Η επιλεξιμότητα εξακολουθεί να εξαρτάται από το ασφαλιστικό ιστορικό του προσώπου και τους συνήθεις κανόνες συνταξιοδότησης.
Μπορείτε να λαμβάνετε σύνταξη τόσο από το Ηνωμένο Βασίλειο όσο και από την Κύπρο;
Ναι.
Όσοι πληρούν τις προϋποθέσεις και των δύο συστημάτων μπορούν να λαμβάνουν ξεχωριστά την κρατική σύνταξη του Ηνωμένου Βασιλείου και τη θεσμοθετημένη σύνταξη της Κύπρου.
Το Brexit δεν τερμάτισε τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Κύπρου. Ανάλογα με τις προσωπικές περιστάσεις, τα δικαιώματα προστατεύονται είτε μέσω της Συμφωνίας Αποχώρησης είτε μέσω της Συμφωνίας Εμπορίου και Συνεργασίας ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου.
Η κρατική σύνταξη του Ηνωμένου Βασιλείου αναπροσαρμόζεται επίσης ετησίως για τους συνταξιούχους που ζουν στην Κύπρο. Αυτό σημαίνει ότι δεν παραμένει «παγωμένη», όπως συμβαίνει σε ορισμένες χώρες εκτός Ευρώπης.
Πώς φορολογούνται οι συντάξεις από το εξωτερικό στην Κύπρο;
Οι φορολογικοί κάτοικοι Κύπρου που λαμβάνουν σύνταξη από το εξωτερικό μπορούν γενικά να επιλέγουν κάθε χρόνο μεταξύ της φορολόγησης με τους κανονικούς συντελεστές φόρου εισοδήματος και ενός ειδικού καθεστώτος. Βάσει του δεύτερου, επιβάλλεται φόρος 5% στο μέρος της ετήσιας σύνταξης που υπερβαίνει τις €5.000.
Σύμφωνα με τις συνήθεις φορολογικές κλίμακες που εφαρμόζονται στην Κύπρο από το 2026, οι πρώτες €22.000 φορολογητέου εισοδήματος φορολογούνται με συντελεστή 0%.
Για τους Βρετανούς συνταξιούχους, σημαντική είναι επίσης η Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Κύπρου. Η βρετανική κρατική σύνταξη και οι περισσότερες ιδιωτικές συντάξεις που καταβάλλονται σε φορολογικό κάτοικο Κύπρου φορολογούνται, κατά κανόνα, στην Κύπρο.
Σημαντική εξαίρεση αποτελούν οι συντάξεις από υπηρεσία στη βρετανική κυβέρνηση, οι οποίες φορολογούνται γενικά στο Ηνωμένο Βασίλειο, με την επιφύλαξη των ειδικότερων διατάξεων της σύμβασης.
Μπορείτε να φύγετε από την Κύπρο και να συνεχίσετε να λαμβάνετε τη σύνταξή σας;
Εντός της ΕΕ, του ΕΟΧ και της Ελβετίας, οι θεσμοθετημένες συντάξεις προστατεύονται κατά κανόνα από τους ευρωπαϊκούς κανόνες συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και μπορούν να συνεχίσουν να καταβάλλονται μετά τη μετακόμιση σε άλλη χώρα.
Οι διμερείς συμφωνίες της Κύπρου περιλαμβάνουν επίσης διατάξεις που επιτρέπουν, στις περιπτώσεις που καλύπτουν, την καταβολή συντάξεων στο εξωτερικό.
Όσοι σχεδιάζουν να συνταξιοδοτηθούν σε χώρα που δεν καλύπτεται από αυτές τις διευθετήσεις θα πρέπει να ελέγξουν την προσωπική τους περίπτωση με τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων της Κύπρου, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για συμπληρωματικές ή μη ανταποδοτικές παροχές.
Τι μπορεί να αλλάξει από το 2027;
Η κυβερνητική πρόταση προβλέπει αύξηση των συντάξεων, ιδιαίτερα των χαμηλότερων, καθώς και αλλαγή της υφιστάμενης μείωσης για συνταξιοδότηση στα 63 έτη.
Ο υπουργός Εργασίας Μαρίνος Μουσιούττας δήλωσε ότι θα επωφεληθούν και οι 123.000 υφιστάμενοι συνταξιούχοι γήρατος, ενώ οι χαμηλοσυνταξιούχοι θα λάβουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις.
Η ευρύτερη μεταρρύθμιση περιλαμβάνει επίσης μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση της επάρκειας των συντάξεων και στην αντιμετώπιση των κενών στο ασφαλιστικό ιστορικό.
Προς το παρόν, ωστόσο, πρόκειται για προτάσεις και όχι για κατοχυρωμένα δικαιώματα. Όσοι εργάζονται, συνταξιοδοτούνται ή σχεδιάζουν να μετακομίσουν στην Κύπρο θα πρέπει να συνεχίσουν να βασίζουν τις οικονομικές αποφάσεις τους στους κανόνες που βρίσκονται σήμερα σε ισχύ, μέχρι να εγκριθεί η σχετική νομοθεσία.
