Μια βράβευση που θα θυμάμαι

Στο όνομα του Γιάννου Κρανιδιώτη και αφιερωμένη στη μνήμη της Σεβκιούλ Ολουτάγκ ο ΟΠΕΚ βράβευσε την περασμένη βδομάδα δύο εκπαιδευτικούς.  

Έναν ποιητή/ κηπουρό, εκπαιδευτικό και συγγραφέα, τον  Χρυσόστομο Περικλέους και μια μοναδική δασκάλα, μια ‘λάμψη’ της επιστήμης που λέγεται εκπαίδευση, τη Χαρά Μακρυγιάννη.

Τον Γιάννο Κρανιδιώτη δεν τον θυμάμαι μόνον. Θρηνώ την απουσία του από την πολιτική ζωή του μισού μας τόπου. Και τότε ο τόπος ήταν μισός, αλλά είχε ακέραιους ανθρώπους και ο Γιάννος ήταν ένας από αυτούς . Σ’ αυτόν, στην οικογένεια που τον μεγάλωσε, στην παιδεία που τον ανάγιωσε, στον δικό του χαρακτήρα η ‘μικρή’ μισή Κύπρος οφείλει πολλά.

Είναι το δικό του έργο και η επιμονή του που πρόσφερε στον τόπο μια διάσταση και μια προοπτική που ούτε στο όνειρό του δεν θα μπορούσε να τη φανταστεί. Τα κατάφερε όμως γιατί συνειδητοποίησε το βάθος και το πλάτος του άθλου των ιδρυτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια από τις δυσκολότερες περιόδους της ιστορίας της Ευρώπης. Δεν ξέρω τι θα έλεγε αν μας έβλεπε σήμερα!  

Ο Χρυσόστομος Περικλέους σπούδασε παιδαγωγικά, ιστορία, και ελληνική λογοτεχνία, και εργάστηκε ως εκπαιδευτικός. Μέσα από τη ζωή και ιδιαίτερα την εκπαιδευτική δράση και εμπειρία του κατάλαβε ότι η ανάγκη μιας καθαρής και αντικειμενικής αντίληψης της ιστορίας ήταν ελλειμματική – και είναι ακόμη-  στην παιδεία μιας διαιρεμένης χώρας.

Για το λόγο αυτό η πολιτική καθημερινότητα σε συνδυασμό με την ποίηση και την έγνοια του για τη συμβίωση του ανθρώπου με τη φύση, είχε και έχει μια ιδιαίτερη παρουσία στη ζωή του.

«Με τριβέλιζε η αμφιβολία μέχρι που άρχισα να ψηλαφώ τα πράγματα», είπε. Δημοσίευσε άρθρα και μελέτες για πολιτικά και ιστορικά θέματα, εξέδωσε δυο βιβλία για το Κυπριακό: «Σχέδια Λύσης 1948-1978» (1986), και «Το Δημοψήφισμα του 2004» (2007), αλλά και ποιητικές συλλογές «Ενδοχώρα» (2007), Από Κτίσεως» (2009), και «Επιστροφή στον Ήλιο» (2013).

Η ευχαριστήρια ομιλία του για τη βράβευσή του ήταν ένα τρυφερό αμάλγαμα ποίησης και πραγματικότητας που έφερε μπροστά μας, την έννοια της ακεραιότητας, αλλά και τις ευθύνες της παιδείας και του καθενός από εμάς για την μελλοντική πορεία και την επανένωση του τόπου. Έκλεισε την ομιλία του λέγοντας: «Να ’χεις έναν κήπο κι ένα βιβλίο. Ποιος το ’πε;»

Η Χαρά Μακρυγιάννη, είναι μια τολμηρή εκπαιδευτικός. Τη γνώρισα πριν πολλά χρόνια, όταν είχε αναλάβει τα πρώτα εκπαιδευτικά προγράμματα που έγιναν για το Κυπριακό Μουσείο με μια προσήλωση και μια αγάπη που εκφράζει τη φρεσκάδα ενός νέου ανθρώπου που επιστρέφει στον τόπο του.

Δούλεψε με κέφι για τη δημοτική εκπαίδευση κι έχοντας πλήρη αντίληψη της παλαιάς διδασκαλίας και του περίγυρου του τότε Υπουργείου Παιδείας, τόλμησε και ήγειρε ενώπιον δασκάλων ένα θεμελιώδες και βασικό ερώτημα που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν ταλάνιζε πολλούς. Τι σημαίνει να σκέφτομαι ιστορικά!

Πώς διαβάζω την ιστορία μέσα από τις λέξεις και όχι αποστηθίζοντάς την. Θέλει όραμα, κόπο και τεράστια αποθέματα αγάπης και επιμονής ν’ αλλάξεις το εκπαιδευτικό σύστημα ενός διαιρεμένου τόπου που αρκείται στην εύκολη επανάληψη του αφηγήματος που συνεχίζει να διαιωνίζει το πρωθύστερο Δεν Ξεχνώ. Για να μη ξεχάσεις πρέπει να ξέρεις! Η Χαρά στάθηκε και ανταποκρίθηκε επάξια στο ρόλο αυτό.

Μαζί με άλλους πρωτοπόρους ΕΚ και ΤΚ εκπαιδευτικούς στάθηκε στην πρώτη γραμμή για την ίδρυση του Συνδέσμου Ιστορικού Διαλόγου και Έρευνας του οποίου υπήρξε πρώην πρόεδρος. Οραματίστηκαν τη δημιουργία ενός κοινού, ζωντανού, πολυεπίπεδου χώρου συνύπαρξης και συνάντησης ανθρώπων μέσα στην ουδέτερη ζώνη του Λήδρα Πάλας.

Στάθηκε μπροστάρισσα για να γίνει πραγματικότητα το Σπίτι της Συνεργασίας, κράτησε το τιμόνι του για χρόνια.  Σήμερα συνεχίζει να λειτουργεί ως γέφυρα, φέρνοντας ανθρώπους κοντά για να μοιραστούν, να ανταλλάξουν και να δημιουργήσουν νέες αναμνήσεις και εμπειρίες.  

Συνέβαλε καθοριστικά στη προώθηση της κουλτούρας ειρήνης, στην αναμόρφωση της διδασκαλίας της ιστορίας, με έμφαση στην κριτική σκέψη, τον σεβασμό και την κατανόηση των συμπατριωτών μας. Ήταν και είναι πρωτοπόρα στη συγγραφή εγχειριδίων για μεθόδους διδασκαλίας.

Όχι θεωρία σκουπίσαμε και τελειώσαμε, διδακτικές εφαρμογές για τους εκπαιδευτικούς, προγράμματα, εκδόσεις για την διδαχή της αντικειμενικής ιστορίας, πραγματικές συναντήσεις πρόσωπο με πρόσωπο παιδιών από τις δυο κοινότητες, να γνωριστούν, να παίξουν, να γελάσουν, να έχουν ιδία αντίληψη των «άλλων».

Έγιναν προγράμματα με χορηγίες και στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, πιο πρόσφατα το Imagine, που πέρασε από Κύκλωπες και Λαιστρυγόνες.

Δεκαπέντε χρόνια μετά στο καφενείο του ΗΟΜΕ γύρω από έναν καφέ ή ένα αϊράνι, συνεχίζουν να πέφτουν νέες ιδέες για τον πολιτισμό, για τη ελευθερία της σκέψης, για μια παιδεία σύγχρονη, διαδραστική, συμπεριληπτική, αυτό που τότε οραματίστηκε ο Γιάννος Κρανιδιώτης. Κλείνοντας την ομιλία της η Χαρά σημείωσε:

«Η δουλειά που κάνουμε είναι επίμονη, συχνά επίπονη, και πάντα συλλογική. Προχωρά με μικρά βήματα: ο προβληματισμός να γίνεται διάλογος, ο διάλογος αναστοχασμός, και ο αναστοχασμός κοινή δράση. Θα συνεχίσω να την υπηρετώ, μαζί με όλες κι όλους εσάς που μοιράζεστε το ίδιο όραμα, με το ερώτημα που με συνοδεύει σε κάθε βήμα: 

Τι κόσμο θέλουμε να αφήσουμε στα παιδιά μας;»

Συγχαρητήρια στον ΟΠΕΚ που συνεχίζει να αντιστέκεται στην απάθεια της σημερινής κυπριακής κοινωνίας και βραβεύει ανθρώπους που κατάφεραν να καταρρίψουν στερεότυπα και πεπαλαιωμένες αντιλήψεις. 

Ελεύθερα, 20.09.2026