Το υψηλό κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας έχει γίνει ο καθημερινός βραχνάς, όχι μόνο του επιχειρηματικού κόσμου αλλά και των νοικοκυριών, αφού, όπως ο Καίσαρας διέβη τοn Ρουβίκωνα, έτσι και το κόστος ενέργειας ριψοκίνδυνα αυξήθηκε, ίσως χωρίς επιστροφή, απειλώντας τη βιωσιμότητα του επιχειρείν και των νοικοκυριών.
Τα βραχυπρόθεσμα προγνωστικά αυτού του δύσκολου αγώνα παρουσιάζονται δυσοίωνα, αφού εύκολη λύση δε φαίνεται να υπάρχει για τη γρήγορη και ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος, δημιουργώντας μια πρωτόγνωρη νέα τάξη πραγμάτων, που φέρει μεταξύ άλλων οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο. Πρόσφατα, ο yπουργός Οικονομικών, στο 18ο Ετήσιο Κυπριακό Συνέδριο Economist Impact, διεμήνυσε ότι η τιμή της ενέργειας θα παραμείνει σε ψηλά επίπεδα, δήλωση που συμμερίζονται και ιθύνοντες των εμπλεκόμενων κρατικών φορέων, με τους οποίους η ΟΕΒ είναι σε συνεχή ανοικτή γραμμή επικοινωνίας.
Εκ των πραγμάτων, το τελευταίο διάστημα παρατηρείται εντυπωσιακή εγρήγορση όσον αφορά την πρόθεση των επιχειρήσεων και νοικοκυριών να εγκαταστήσουν συστήματα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) για μείωση του ενεργειακού τους κόστους. Σαφώς η εν λόγω πρόθεση είναι προς τη σωστή κατεύθυνση και θα πρέπει να επισπευσθεί. Ωστόσο, το σημαντικότερο ίσως όπλο που υπάρχει στη φαρέτρα των επιχειρήσεων και νοικοκυριών, για να αντιμετωπίσουν το υψηλό κόστος ενέργειας, είναι η λήψη μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας. Αναμφίβολα, τα μέτρα αυτά είναι ο ταχύτερος και ίσως ο οικονομικότερος τρόπος για μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και κατ’ επέκταση της μείωσης του ενεργειακού κόστους.
Η σημαντικότητα της εξοικονόμησης ενέργειας και ο θεμελιώδης ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει ως προς την επίτευξη της μείωσης του κόστους ενέργειας, αναγνωρίζεται δεόντως και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στη Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποιήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2022, μία εκ των εισηγήσεων του ισχυρού πλαισίου που έχει αποφασιστεί από τους ηγέτες των 27 χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη συγκράτηση των τιμών ενέργειας, είναι η ενίσχυση των προσπαθειών για εξοικονόμηση ενέργειας.
Παράλληλα, η εθνική πολιτική για την εξοικονόμηση ενέργειας και την αποδοτική χρήση ενέργειας απορρέει από την αντίστοιχη Ευρωπαϊκή πολιτική και κυρίως μέσα από την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2012/27/ΕΕ για την Ενεργειακή Απόδοση και τις σχετικές τροποποιήσεις της. Ο εθνικός στόχος που έχει τεθεί για το 2030, μέσα από το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) 2021-2030, είναι η μείωση στην πρωτογενή κατανάλωση ενέργειας, σε σύγκριση με το 2007, κατά 17%. Το ΕΣΔΕΚ βέβαια βρίσκεται υπό αναθεώρηση για να τεθούν νέοι, πιο φιλόδοξοι, στόχοι, οι οποίοι προκύπτουν από την υιοθέτηση του νομοθετικού πακέτου «Fit for 55» και του REPower EU Plan, το οποίο συγκεκριμένα προδιαγράφει την αύξηση του δεσμευτικού στόχου για την ενεργειακή απόδοση στο 13% σε ευρωπαϊκό επίπεδο (σε σχέση με το αρχικό που ήταν 9%).
Τα κίνητρα του υπουργείου
Στα πλαίσια της υποστήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών να λάβουν μέτρα ενεργειακής αναβάθμισης και βελτίωσης της ενεργειακής τους απόδοσης, με απώτερο σκοπό τη μείωση του ενεργειακού τους κόστους, το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας παρέχει στοχευμένα οικονομικά κίνητρα μέσα από τα Σχέδια Χορηγιών που ανακοινώνει. Ένα από αυτά αφορά το Σχέδιο Εξοικονομώ- Αναβαθμίζω για κατοικίες, το οποίο έχει αγκαλιαστεί θερμά από τα νοικοκυριά και αυτό αποδεικνύεται από τον αριθμό των αιτήσεων, οι οποίες έχουν εξαντλήσει όλο το διαθέσιμο προϋπολογισμό του Σχεδίου. Στο παρόν στάδιο τρέχει το Σχέδιο Προώθησης Επενδύσεων Ενεργειακής Απόδοσης από Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις και Μη Κερδοσκοπικούς Οργανισμούς και παρότρυνση και παράκληση συνάμα της Υπηρεσίας Ενέργειας αλλά και της ΟΕΒ, είναι οι επιχειρήσεις που είναι δικαιούχοι να το αξιοποιήσουν. Επίσης τρέχει και το σχέδιο για ενθάρρυνση της χρήσης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και της Εξοικονόμησης Ενέργειας στις κατοικίες για τα έτη 2022-23 του Ταμείου ΑΠΕ και ΕΞ.Ε.
Παράλληλα, η Υπηρεσία Ενέργειας, στα πλαίσια υλοποίησης των επικοινωνιακών στρατηγικών της για την ευαισθητοποίηση των πολιτών στην εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας, έχει προβεί σε διάφορες δράσεις ενημέρωσης και σχετικές ανακοινώσεις αναφορικά με απλά μέτρα που μπορούν να ληφθούν από επιχειρήσεις όσο και από τα νοικοκυριά για την επίτευξη άμεσης εξοικονόμησης ενέργειας της τάξης του 10-15%.
Ο θεσμός των ενεργειακών ελέγχων επίσης συνεισφέρει στην εξεύρεση των δυνατοτήτων εξοικονόμησης ενέργειας μιας επιχείρησης τόσο σε υποδομιακό όσο και παραγωγικό επίπεδο, προτείνοντας οικονομικά αποδοτικές λύσεις εξοικονόμησης ενέργειας που μπορούν να εφαρμοστούν στην επιχείρησή τους. Επιπρόσθετα, η εφαρμογή συστημάτων ενεργειακής διαχείρισης είναι ακόμη ένα αξιόλογο εργαλείο το οποίο μπορεί να υποστηρίξει την προσπάθεια των επιχειρήσεων να μειώσουν το ενεργειακό τους κόστος.
Η ΟΕΒ, μεταξύ των άλλων, παρακολουθεί συστηματικά τις εξελίξεις και τα δρώμενα τόσο μέσα από τους σχετικούς επαγγελματικούς συνδέσμους μέλη της αλλά και μέσα από τους επικοινωνιακούς μηχανισμούς που έχει εδραιώσει, συμμετέχει με σθένος σε συνεχείς διαβουλεύσεις με αρμόδιους κρατικούς φορείς και άλλους συμμέτοχους, λαμβάνει δράσεις διαφώτισης των μελών της σε θέματα εξοικονόμησης ενέργειας και δηλώνει παρούσα δίπλα στα μέλη της για να τα στηρίξει.
Οι υπηρεσίες ESCO και η ενεργειακή απόδοση
Ακόμη ένας θεσμός, ο οποίος στο παρόν στάδιο δεν είναι ευρύτερα διαδεδομένος στην Κύπρο, αποτελεί όμως πρακτική σε χώρες του εξωτερικού, είναι αυτός των Πάροχων Ενεργειακών Υπηρεσιών (ΠΕΥ/ ESCO), οι οποίες ρυθμίζονται μέσω των περί της Ενεργειακής Απόδοσης Νόμων του 2009 μέχρι 2021 και σχετικών νομοθετημάτων. Οι ΠΕΥ προσφέρουν υπηρεσίες ενεργειακής απόδοσης (ανάπτυξη, σχεδιασμό, χρηματοδότηση, εγκατάσταση, συντήρηση έργων εξοικονόμησης, μέτρηση, παρακολούθηση, κλπ.) και εξοφλούνται μέσω της τεκμηριωμένης εξοικονόμησης που επιτυγχάνεται.
Η ΟΕΒ είναι στην προνομιακή θέση να έχει σχεδόν όλους τους επαγγελματικούς συνδέσμους που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ενέργειας κάτω από την αιγίδα της, ένας εκ των οποίων είναι και ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΠΑΣΕΞΕΕ). Ο εν λόγω σύνδεσμος, απαρτίζεται από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο χώρο της εξοικονόμησης ενέργειας και στην παροχή ενεργειακών υπηρεσιών. Αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα των θεμάτων ενέργειας, ο σύνδεσμος έχει καθορίσει ως βασικό στόχο την προώθηση της εξοικονόμησης ενέργειας και την παροχή ενεργειακών υπηρεσιών στο Κυπριακό ενεργειακό γίγνεσθαι.
* Διευθύντρια, Τμήμα Ενέργειας & Περιβάλλοντος ΟΕΒ
