Χρειαζόμαστε ανθρώπους με ηγετικές ικανότητες, οι οποίοι οδηγούνται από δημιουργικότητα, πρωτότυπη και κριτική σκέψη.
Ο κόσμος αλλάζει με πολύ πιο γρήγορους ρυθμούς από ποτέ, με τις προόδους σε όλους τους τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας, όπως οι νευροεπιστήμες, η τεχνητή νοημοσύνη, η ιατρική και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ζούμε επίσης, σε εποχές γεωπολιτικά αβέβαιες, όπου οι εχθροί και οι σύμμαχοι αλλάζουν συνεχώς στρατόπεδα.
Αυτές οι εξελίξεις δημιουργούν τεράστιες κρίσιμες εξαρτήσεις μεταξύ των κρατών. Τα κράτη τα οποία έχουν καταφέρει να γίνουν αυτοβιώσιμα σε σημαντικούς τομείς της οικονομίας τους, όπως η γεωργία, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η τεχνολογία, είναι πιθανό να υποφέρουν λιγότερο, αν όχι καθόλου, από εκτεταμένες κρίσεις, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι συνεχώς αυξανόμενες κυβερνοεπιθέσεις με στόχο εθνικές υποδομές ζωτικής σημασίας, μια νέα πανδημία κ.ο.κ
Το κλειδί για την επίτευξη ενός επιπέδου αυτοβιωσιμότητας ως κράτος, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να οδηγήσει και να υποστηρίξει τον απαιτούμενο μετασχηματισμό, παρά το ενδεχόμενο πολιτικό κόστος.
Από το 1974, η κυβερνητική πολιτική, η νομοθεσία, ακόμη και τα ιδιωτικά συμφέροντα, μας οδήγησαν σε μια πορεία όπου γίναμε ένα οπορτουνιστικό κράτος με βραχυπρόθεσμο όραμα. Δεν υπάρχει μακροπρόθεσμη εστίαση ως προς το ποιοι εθνικοί πόροι και ικανότητες μπορούν να αναπτυχθούν ώστε να γίνουν βασικές ικανότητες, δημιουργώντας αξία και αυτοβιωσιμότητα για αυτήν τη χώρα και τους ανθρώπους της.
Συγκεκριμένα, πολλές από τις δημόσιες πολιτικές που εφαρμόζονται για την τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας, όχι μόνο δε δημιουργούν μακροπρόθεσμη αξία αλλά βραχύβια οικονομική ευμάρεια που μας οδηγεί σε εφησυχασμό. Μέχρι την επόμενη κρίση.
Λόγω αυτής της προσοδοφόρας μεν, αντιδραστικής, ευκαιριακής και κοντόφθαλμης δε προσέγγισης, δεν έχει γίνει αισθητή η επείγουσα ανάγκη για διαμόρφωση και προώθηση μιας δημόσιας πολιτικής για την ανάπτυξη των εθνικών βασικών ικανοτήτων μας.
Κατά την άποψή μου, η δημόσια πολιτική πρέπει να επικεντρωθεί σε δύο κρίσιμους τομείς για τον μετασχηματισμό της Κύπρου σε ένα πιο αυτοβιώσιμο οικονομικό και προοδευτικό πολιτιστικό μοντέλο.
Πρώτον, εισαγωγή μιας ρηξικέλευθης μεταρρύθμισης σε όλα τα επίπεδα του εκπαιδευτικού μας συστήματος, όπου οι δεξιότητες και οι ικανότητες της 5ης βιομηχανικής επανάστασης θα ήταν ο απώτερος στόχος.
Είναι κοινώς αποδεκτό ότι το εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι ξεπερασμένο. Έχει σχεδιαστεί για να δημιουργεί ανθρώπους με την ικανότητα να ακολουθούν, με πολύπλευρη, αλλά κυρίως άσχετη γνώση. Ωστόσο, αυτό που χρειάζεται επειγόντως η χώρα, δεν είναι ανθρώπους που ξέρουν να ακολουθούν.
Αυτό που χρειάζεται είναι ανθρώπους με ηγετικές δεξιότητες, οι οποίοι οδηγούνται από δημιουργικότητα, πρωτότυπη και κριτική σκέψη.
Ακόμη και το μικρό ποσοστό των νέων Κυπρίων που έχει τη δυνατότητα να οδηγήσει τη δημιουργία ή/και την ανάπτυξη των βασικών ικανοτήτων της χώρας μας, δεν μπορεί να εμπνευστεί ή να απορροφηθεί και να κεφαλαιοποιηθεί από την τοπική αγορά. Αντίθετα, καταφεύγουν στο εξωτερικό όπου βρίσκουν περισσότερες ευκαιρίες να αναπτυχθούν και να ευημερήσουν.
Δεύτερον, καθιέρωση ενός προοδευτικού πλαισίου μεταφοράς τεχνολογίας, όπου η κυβέρνηση θα υποστήριζε τοπικές πρωτοβουλίες για την εμπορευματοποίηση προϊόντων και υπηρεσιών με υψηλές αποδόσεις, αξιοποιώντας την εγχώρια έρευνα.
Η αδυναμία μας να κεφαλαιοποιήσουμε και να δημιουργήσουμε εθνικό πλούτο από την έρευνα που αναπτύσσεται σε τοπικά κέντρα έρευνας και καινοτομίας, είναι προφανής.
Η προοδευτική και ωφέλιμη έρευνα καθώς και οι καινοτόμες πρωτοβουλίες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτες καθώς υπάρχει αποσύνδεση μεταξύ της έρευνας και της καινοτομίας, των δεξιοτήτων, των μέσων/εργαλείων και της πολιτικής που απαιτείται για την εμπορευματοποίηση και την απόκτηση πραγματικής οικονομικής αξίας και ανάπτυξης από αυτήν.
Μια προοδευτική πολιτική μεταφοράς τεχνολογίας θα διευκόλυνε τη χρήση των δημόσιων επενδύσεων για την εμπορευματοποίηση της άφθονης πρωτοποριακής έρευνας της οποίας το δυναμικό παραμένει οικονομικά αναξιοποίητο.
Συνδυαστικά, η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση πρέπει να ενισχυθεί, με μια προοδευτική πολιτική για την εμπορευματοποίηση της έρευνας και της τεχνολογίας, έτσι ώστε να αξιοποιήσει και να προσδώσει οικονομική αξία στη χώρα από spin-off και spill-on εμπορικές πρωτοβουλίες.
Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε, οι τελευταίες παγκόσμιες προκλήσεις, η πανδημία, η ενεργειακή κρίση, οι κυβερνοπόλεμοι, οδήγησαν την ηγεσία της ΕΕ να καλέσει τα κράτη μέλη να γίνουν αυτοβιώσιμα και από κοινού να γίνουν μια ισχυρότερη Ευρώπη για το μέλλον των λαών της.
Επομένως, σας προτρέπω να μην παραμείνετε παγιδευμένος στο παρελθόν. Αντίθετα, να γίνετε ο πρόεδρος που θα αντλήσει διδάγματα από το παρελθόν για να οικοδομήσει τα γερά θεμέλια που θα οδηγήσουν τη χώρα μας σε ένα νέο αυτοβιώσιμο οικονομικό μοντέλο.
Αντιμετωπίστε τη μεγάλη αυτή πρόκληση και ηγηθείτε αυτού του μετασχηματισμού. Ξεπεράστε τους μικροπολιτικούς κανόνες και γίνετε η δύναμη που θα αλλάξει το εκπαιδευτικό μας σύστημα καθώς και την πολιτική εμπορευματοποίησης της έρευνας και της καινοτομίας της χώρας μας.
Πιστεύω ακράδαντα ότι από κοινού, αυτοί οι τομείς μπορούν να αποτελέσουν την αφετηρία που θα οδηγήσει τη χώρα μας σε αυτή τη νέα, ταχύρρυθμη, γεμάτη προκλήσεις και υποσχέσεις εποχή. Μια παρακαταθήκη για το μέλλον της χώρας μας.
*Ιδρυτής Οdyssey
