Οφείλει η πολιτεία, με κάθε νόμιμο τρόπο να κλείσει τα παράθυρα της οποιασδήποτε ασυδοσίας, να περιορίσει τα μονοπώλια και τα ολιγοπώλια και να ενισχύσει τον ανταγωνισμό σ’ όλα τα επίπεδα
Η 15η Μαρτίου καθιερώθηκε το 1983 με απόφαση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) να γιορτάζεται ετησίως ως η παγκόσμια ημερά δικαιωμάτων του καταναλωτή.
Σήμερα, στο μέσο σοβαρών προβλημάτων που δημιουργήθηκαν είτε λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού είτε λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, οι καταναλωτές βρίσκονται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση, αφού στην αγορά υπάρχουν σοβαρά προβλήματα, που δημιουργούν ανησυχία, ανασφάλεια και επηρεάζουν αρνητικά το επίπεδο ζωής των ανθρώπων.
Η ακρίβεια, η αισχροκέρδεια, οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, οι παραπλανητικές διαφημίσεις, αλλά και η κερδοσκοπία βρίσκονται διαρκώς στην πρώτη γραμμή των παρανομιών και αποτελούν πηγή κινδύνου για το καταναλωτικό κοινό.
Επιπρόσθετα, τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα μετά το 2018, οι τράπεζες, με τις υπερβολικές και αδικαιολόγητες χρεώσεις (έτσι τις χαρακτήρισε και επίσημα το κυπριακό Κοινοβούλιο) που επιβάλλουν στους πελάτες τους, δημιούργησαν τεράστια προβλήματα σε βάρος της κοινωνίας. Έχουν ήδη εγκαταλείψει προ πολλού το ανθρωποκεντρικό τους πρόσωπο και εκμεταλλευόμενες το μονοπωλιακό τους καθεστώς λειτουργούν με μια σχετική αυθαιρεσία, με ό,τι αυτό ισοδυναμεί για τα συμφέροντα και τα δικαιώματα των καταναλωτών.
Το Σωματείο Εργαζομένων Καταναλωτών της ΣΕΚ καλεί την πολιτεία να παρέμβει και με τρόπο αποτελεσματικό να προστατεύσει τα συμφέροντα και τα δικαιώματα των καταναλωτών. Οφείλει η πολιτεία (εκτελεστική, νομοθετική και δικαστική εξουσία), με κάθε νόμιμο τρόπο να κλείσει τα παράθυρα της οποιασδήποτε ασυδοσίας, να περιορίσει τα μονοπώλια και τα ολιγοπώλια και να ενισχύσει τον ανταγωνισμό σ’ όλα τα επίπεδα. Ευθύνες για την ποιότητα του ανταγωνισμού στην Κύπρο έχει και η Επιτροπή Προστασίας Ανταγωνισμού (ΕΠΑ), η οποία πρέπει να ενισχυθεί με επιπρόσθετα νομοθετικά εργαλεία αλλά και με σύγχρονη τεχνολογία, για να μπορέσει να υλοποιήσει και ποιοτικά και ποσοτικά την αποστολή της. Η πολιτεία οφείλει να στείλει το μήνυμα πως η ελεύθερη αγορά δεν μπορεί να ισοδυναμεί με ελεύθερη Κέρκυρα, ούτε και να αποτελεί ασυδοσία.
Ευχή και ελπίδα όλων η νέα Κυβέρνηση να διαχειριστεί τα συγκεκριμένα θέματα με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, προς όφελος της κοινωνίας και των καταναλωτών, που σήμερα είναι τα μεγάλα θύματα του πληθωρισμού, των καρτέλ, της απουσίας υγιούς ανταγωνισμού κ.λ.π.
Μέτρα
Πέραν των πιο πάνω εισαγωγικών – γενικών παρατηρήσεων, φρονούμε πως πρέπει να ληφθούν μέτρα και να εκπονηθούν πολιτικές και για τα εξής:
- Εκπαίδευση:
- Το εκπαιδευτικό σύστημα, σε όλες τις βαθμίδες, πρέπει να πάρει πρωτοβουλίες και να αναπτύξει δράσεις, ώστε από τις μικρές ηλικίες να δημιουργηθεί κουλτούρα καλού, ενημερωμένου και διεκδικητικού καταναλωτή.
Στον τομέα της Παιδείας και της Εκπαίδευσης υπάρχει χώρος και για άλλου είδους δραστηριότητες που θα συμβάλουν στη δημιουργία κουλτούρας καταναλωτή. Με στόχο τη δημιουργία καταναλωτικής συνείδησης από τις μικρές ηλικίες, θα πρέπει να αυξηθούν οι διαλέξεις επιμόρφωσης σ’ όλα τα δημόσια εκπαιδευτήρια.
Προς αυτή την κατεύθυνση, θα πρέπει να καταρτισθεί και να εφαρμοσθεί θεσμοθετημένη διαδικασία ανάμεσα στα υπουργεία Παιδείας και Εμπορίου, με ποιοτικούς και ποσοτικούς στόχους κατάλληλης εκπαίδευσης και κατάρτισης.
2. Ενημέρωση:
Υπάρχουν σοβαρά ελλείμματα στη σωστή ενημέρωση και επιμόρφωση των καταναλωτών. Το υπουργείο Εμπορίου, σε συνεργασία με το ΡΙΚ -υπό την ιδιότητά του ως δημόσια ραδιοτηλεόραση- να αναλάβουν εκστρατεία ποιοτικής ενημέρωσης των καταναλωτών. Σ’ αυτή την προσπάθεια μπορούν να συνδράμουν και τα υπόλοιπα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.
Στα πλαίσια αυτής της ενημέρωσης θα πρέπει να εξηγηθεί στους καταναλωτές πως οι αγορές από το διαδίκτυο κρύβουν μεγάλες παγίδες και πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και υποψιασμένοι.
3. Χρεώσεις τραπεζών:
Στην αγορά υπάρχουν από πλευράς τραπεζών αρκετές χρεώσεις που δημιουργούν κόστος στους καταναλωτές και ειδικά στις ευάλωτες ομάδες, όπως είναι π.χ. οι συνταξιούχοι, οι οποίοι δεν έχουν γνώση της χρήσης της σύγχρονης τεχνολογίας.
Από το 2018 έως και σήμερα, με επιστολές προς την εκτελεστική και νομοθετική εξουσία, προς τον Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας και προς την πρόεδρο της Επιτροπής Προστασίας Ανταγωνισμού, αλλά και με αρθρογραφία και ανακοινώσεις, αναδείξαμε την απαράδεκτη τιμολογιακή συμπεριφορά των τραπεζών.
Καλούμε τον νέο Πρόεδρο της Δημοκρατίας, όσο και όλους τους συναρμόδιους φορείς, να παρέμβουν ώστε να μπει τάξη στην τραπεζική αταξία.
Αυτή την ώρα, ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, υπάρχουν συγκεκριμένες προτάσεις νόμου που στοχεύουν στην «ενίσχυση της προστασίας των δικαιωμάτων των καταναλωτών, οι οποίοι αποτελούν το ασθενέστερο μέρος, τόσο κατά τη σύναψη των συμβάσεων με πιστωτικά ιδρύματα, όσο και γενικότερα στο πλαίσιο της άσκησης των εργασιών των πιστωτικών ιδρυμάτων».
Αυτά τα νομοσχέδια πρέπει τάχιστα να ψηφιστούν σε νόμους, ώστε να θωρακιστούν ακόμα περισσότερο οι καταναλωτές, οι οποίοι είναι -δυστυχώς- ο αδύναμος κρίκος στην τραπεζική εξίσωση.
4. Αύξηση ποινών:
Να αυξηθούν οι ποινές για όσους παράγουν και διοχετεύουν στην αγορά ακατάλληλα προϊόντα. Η αύξηση των ποινών, ώστε να είναι πιο αυστηρές, ίσως περιορίσει τον διατροφικό εφιάλτη που μας απειλεί πλέον πάνω σε καθημερινή βάση.
Να τονιστεί προς κάθε κατεύθυνση ότι η μη αναγραφή τιμών στις βιτρίνες είναι ποινικό αδίκημα. Ο νόμος ξεκάθαρα προβλέπει ότι όταν ένας έμπορος πωλεί ή εκθέτει προς πώληση προϊόντα σε καταναλωτές οφείλει να διασφαλίζει ότι σε αυτά αναγράφεται η τιμή πώλησης.
5. Λειτουργία Συμβουλευτικής Επιτροπής Καταναλωτών:
Η Συμβουλευτική Επιτροπή ιδρύθηκε το 1994, με σκοπό να συμβουλεύει τον εκάστοτε υπουργό Εμπορίου για θέματα και πολιτικές που αφορούν τους καταναλωτές. Φρονούμε πως πρέπει να συνέρχεται πιο τακτικά. Η συνεργασία των κοινωνικών εταίρων με την Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή είναι άψογη και λειτουργεί προς αμοιβαίο όφελος, όμως η συζήτηση των θεμάτων στη Συμβουλευτική, υπό την προεδρία του αρμόδιου υπουργού, δίδει στα ζητήματα και στη διαχείριση τους άλλη βαρύτητα και άλλη υπόσταση.
Καλούμε τον αρμόδιο υπουργό, Γιώργο Παπαναστασίου, να προχωρήσει σε θεσμοθετημένη λειτουργία της Συμβουλευτικής Επιτροπής Καταναλωτών, με τακτικές συνεδρίες (τουλάχιστον δύο το χρόνο), με προκαθορισμένη ημερήσια διάταξη.
Οι καταναλωτές
Tο Σωματείο Εργαζομένων Καταναλωτών της ΣΕΚ καλεί τους καταναλωτές να βρίσκονται σε εγρήγορση και σε διαρκή δράση, να είναι ενημερωμένοι και διεκδικητικοί.
Σήμερα, στις δύσκολες εποχές που ζούμε, ζητούμε από τους καταναλωτές:
- Να προστατεύουν τα δικαιώματα τους
- Να προσέχουν τι αγοράζουν, από ποιους και σε ποιες τιμές
- Να κοιτάζουν την ημερομηνία παραγωγής και την ημερομηνία λήξης των προϊόντων
- Να εξοικονομούν λεφτά, εξοικονομώντας ενέργεια
- Να ζητούν αποδείξεις για τις συναλλαγές τους
- Να γνωρίζουν ότι κατά την αγορά προϊόντων δικαιούνται 2 χρόνια εγγύηση και, εάν το προϊόν είναι μεταχειρισμένο, δικαιούνται εγγύηση ενός χρόνου.
Διαμαρτυρηθείτε όταν σας κλέβουν ή σας βλάπτουν
Το Σωματείο Εργαζομένων Καταναλωτών καλεί όλους τους καταναλωτές, όταν διαπιστώσουν πως θίγονται τα συμφέροντα τους και απειλούνται τα δικαιώματα τους, να προβαίνουν σε σχετικές καταγγελίες:
- Στα επαρχιακά γραφεία της ΣΕΚ σ’ όλες τις πόλεις, στα τηλέφωνα 22-849849, 25-861000, 24-633633, 26-811639 και 23-821432.
- Στην τηλεφωνική γραμμή 1429, η οποία λειτουργεί υπό την ευθύνη του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας. Η γραμμή αυτή δέχεται παράπονα και καταγγελίες από τους καταναλωτές σε 24ωρη βάση, χωρίς οποιοδήποτε κόστος.
* Γραμματέας Σωματείου Εργαζομένων Καταναλωτών (ΣΕΚ)
