Η κυπριακή οικονομία ακολουθεί πορεία διαρκούς ανάκαμψης μετά το πρώτο τρίμηνο του 2021. Έκτοτε (και αφού προηγήθηκαν τέσσερα τρίμηνα με αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης λόγω της υγειονομικής κρίσης) καταγράφει θετική ανάπτυξη, ενώ ως θετικό στοιχείο καταγράφεται και η διαρκής μείωση της ανεργίας.
Μελανό σημείο για την οικονομία τους τελευταίους μήνες αποτελούν η ακρίβεια και η έξαρση του πληθωρισμού, ο οποίος τον περασμένο Ιούλιο σκαρφάλωσε στο 10.9%, ενώ σήμερα βρίσκεται στο 8.7%.
Πιο αναλυτικά, για τα πιο πάνω ζητήματα σημειώνονται τα εξής: Από το δεύτερο τρίμηνο του 2021 μέχρι και το δεύτερο τρίμηνο του 2022 καταγράφεται θετικός ρυθμός ανάπτυξης, που σε μέσους όρους κυμαίνεται περίπου στο 7%. Αυτή την περίοδο, θετική ανάπτυξη καταγράφουν όλοι οι τομείς οικονομικής δραστηριότητας, ενώ την ίδια θετική πορεία καταγράφει και ο ανεργιακός δείκτης, που ακολουθεί πτωτική πορεία.
Χαρακτηριστικά αναφέρεται πως τους πρώτους εννέα μήνες του 2022 οι άνεργοι (σε μέσους όρους) μειώθηκαν στις 13.323 άτομα, σε σύγκριση με 26.086 την αντίστοιχη περίοδο του 2021. Δηλαδή, την υπό αναφορά περίοδο η ανεργία μειώθηκε κατά 95,79%.
Το 2021
Το 2021 ο μέσος όρος των ανέργων ήταν 22.877 άτομα, από 30.171 που ήταν το 2020, χρονιά έντονα πανδημική.
Οι περισσότεροι άνεργοι το 2021 ήταν στον τομέα των υπηρεσιών εστίασης και παροχής καταλύματος, 4.622 άτομα, ενώ 4.217 άτομα ήταν άνεργοι προερχόμενοι από τον τομέα του χοντρικού και λιανικού εμπορίου.
Άλλα στοιχεία ανεργίας του 2021 αναφέρουν τα εξής:
⦁ Όσον αφορά την επαγγελματική κατηγορία, οι περισσότεροι άνεργοι (6.236 άτομα) ήταν υπάλληλοι υπηρεσιών και πωλητές, ενώ 4.371 ήταν καθαριστές, κλητήρες και ανειδίκευτοι εργάτες.
⦁ Η ανεργία για ακόμα μια φορά ήταν γένους θηλυκού. Συνολικά, οι άνεργες γυναίκες ήταν 13.050 και οι άντρες 9.827. Οι περισσότεροι και άνδρες και γυναίκες ήταν στην ηλικία των 30-39 ετών, κατά τεκμήριο οικογενειάρχες, με ευθύνες και υποχρεώσεις απέναντι στις οικογένειες και τα παιδιά τους.
⦁ Συνολικά 6.857 άνεργοι ήταν στην επαρχία Λευκωσίας, 5.881 στη Λεμεσό, 2.854 στην Αμμόχωστο, 3.972 στη Λάρνακα και 3.314 στην Πάφο.
Η μόρφωση
Από τα αριθμητικά στοιχεία του 2021 συμπεραίνεται πως, 33.2% των ανέργων, δηλαδή 7.598 άτομα είναι απόφοιτοι Πανεπιστημίου. Ένας στους τρεις απόφοιτους με ανώτερη μόρφωση βρίσκεται εκτός αγοράς εργασίας, με ό,τι αυτό ισοδυναμεί για το παρόν και το μέλλον της νέας γενιάς.
Η Στατιστική Υπηρεσία, η οποία καταγράφει αυτά τα στοιχεία, αναφέρει ότι, όσον αφορά το μορφωτικό επίπεδο των ανέργων, 4.908 άτομα είχαν στοιχειώδη εκπαίδευση, 8.409 ήταν απόφοιτοι Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης, 1.794 απόφοιτοι Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης, ενώ υπήρχαν και 169 άνεργοι χωρίς μόρφωση.
Μακροχρόνια ανεργία
Ένα άλλο στοιχείο, ιδιαίτερα σημαντικό, είναι αυτό που αφορά τη διάρκεια της ανεργίας.
Το 37% των ανέργων, δηλαδή 8.476 άτομα, ήταν άνεργοι για διάστημα πέραν των 12 μηνών, ενώ ένα ποσοστό 18.8% (4.308 άτομα) ήταν άνεργοι για περίοδο από 6-12 μήνες.
Συνολικά, το 2021 είχαμε 12.784 άτομα ή ποσοστό 55.8%, που ήταν εκτός αγοράς εργασίας για περίοδο πέραν των 6 μηνών, χρονικό διάστημα κατά το οποίο κάποιος δικαιούται να υπογράφει και να λαμβάνει ανεργιακό επίδομα.
Οι αριθμοί αυτοί φανερώνουν πως στην Κύπρο υπάρχει μακροχρόνια ανεργία, γι’ αυτό επιβάλλεται να επανεξετασθεί από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων παλαιότερο αίτημα της ΣΕΚ για επέκταση της περιόδου παροχής ανεργιακού επιδόματος (τουλάχιστον σε πρώτη φάση στους 9 μήνες), στη βάση και άλλων προϋποθέσεων, όπως είναι π.χ. η επανακατάρτηση τους σε επαγγέλματα στα οποία χρειάζεται εργατικό δυναμικό.
Τέλος οι περισσότεροι από τους ανέργους 15.453 άτομα ή ποσοστό 67.5% είναι Ελληνοκύπριοι, 5.130 ή 22.4% κοινοτικοί, 9.49% αλλοδαποί (2172 άτομα) και 123 (0.5%) Τουρκοκύπριοι.
Ο πληθωρισμός
Ο πληθωρισμός στην Κύπρο προϋπήρξε της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, αφού άρχισε την ανοδική του πορεία από τον Απρίλιο του 2021. Ξεκίνησε, τότε, από το 1.6% και έφθασε τον Δεκέμβριο του 2021 στο 4.8%, αφού προηγούμενα τον Αύγουστο σκαρφάλωσε στο 5%.
Το 2021 υπήρξε χρονιά έντονα πληθωριστική, όμως υπήρξε αδράνεια και εφησυχασμός ως προς τη διαχείριση και αντιμετώπιση του, γιατί αρκετοί είχαν πεισθεί (ανάμεσα τους και η Κυβέρνηση), πως το φαινόμενο ήταν παροδικό. Βέβαια, περί της παροδικότητας του φαινομένου έγιναν και δηλώσεις από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Σήμερα, Σεπτέμβριο του 2022, ο πληθωρισμός βρίσκεται στο 8.7%, αφού τον περασμένο Ιούλιο ανέβηκε στο 10.9%, που αποτελεί ρεκόρ 40ετίας.
Συμπέρασμα
Όσον αφορά την ανεργία, μπορεί η κατάσταση να είναι θεωρητικά ελεγχόμενη και διαχειρίσιμη, όμως δυο στοιχεία πρέπει να προβληματίσουν σοβαρά το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ως εξής:
(α) Η ανεργία των αποφοίτων των πανεπιστημίων και
(β) Η διάρκεια της ανεργίας, που είναι μακροχρόνια.
Η κυπριακή κοινωνία σπουδάζει τα παιδιά της και απαιτεί να εργοδοτούνται με επαρκείς, αξιοπρεπείς μισθούς και όχι να στοιβάζονται στους ανεργιακούς καταλόγους.
Σε σχέση με τη συγκράτηση του πληθωρισμού, θα πρέπει να αποκατασταθεί η πλήρης αγοραστική αξία των μισθών μέσα από την καταβολή (στο σύνολο της) της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής (ΑΤΑ) και να υπάρξει και άλλη μείωση φόρων κατανάλωσης.
* Οικονομολόγος – Δημοσιογράφος
