Ξημερώματα της Πρώτης του Απρίλη του 1955. Εκκωφαντικές εκρήξεις συγκλονίζουν απ’ άκρου σ’ άκρον την Κύπρο. Δεν ήταν, όπως νόμιζαν πολλοί, ένα κακόγουστο πρωταπριλιάτικο ψέμα. Ούτε και οι κρότοι από τα βαρελότα των ψευτοδιγενήδων ήταν, όπως έγραφαν την επόμενη μέρα στις φυλλάδες τους κάποιοι ιδεολογικά αγκυλωμένοι, δειλοί και αμετανόητοι, την ώρα που η ΕΟΚΑ κατέγραφε ήδη τον πρώτο νεκρό Ήρωα της. Τον Μόδεστο Παντελή από το Λιοπέτρι!
Οι Βρετανοί αγνοούν επιδεικτικά το αποτέλεσμα του ιστορικού δημοψηφίσματος που πραγματοποιήθηκε πέντε χρόνια πριν, τον Ιανουάριο τους 1950, όταν το 95,7% του κυπριακού Ελληνισμού αξίωσε διά της υπογραφής του την Ένωση με την Ελλάδα. «Υπάρχουν», δήλωσε στις 28 Ιουλίου 1954 στην αγγλική Βουλή, ο υφυπουργός Αποικιών, Χένρυ Χόπκινσον, «ορισμένα εδάφη εις την Κοινοπολιτείαν, τα οποία λόγω των ειδικωτέρων συνθηκών, υπό τας οποίας ευρίσκονται, ουδέποτε δύνανται να αναμένουν ότι θα αποκτήσουν πλήρη ανεξαρτησίαν». Οι Εγγλέζοι δεν αφήνουν περιθώρια για άλλη επιλογή
Να πως περιγράφει την πορεία προς το ανταρτικό της ΕΟΚΑ ο μεγάλος μας ποιητής Γιάννης Παπαδόπουλος: «Όταν πια είδαμε κι αποείδαμε, με τα τηλεγραφήματα και τες πρεσβείες, κλείσαμε τη μικρή μας ζωή σ’ ένα φάκελο μικρό που να χωράει στη φούχτα μιας μαθητριούλας, στον προβολέα ενός ποδηλάτου, στη ράχη ενός βιβλίου και γράψαμε με κόκκινο μελάνι τη διεύθυνση: Αξιότιμον Ελληνικόν Κυπριακόν λαόν, Οδόν Ελευθερίας ή θανάτου. Χωριά και πόλεις, Κύπρον. Το στείλαμε χωρίς το γραμματόσημο με την βασίλισσα…».
Οι πρωτεργάτες του αγώνα είχαν ήδη πάρει την απόφαση τους. Στην εκκλησία της Φανερωμένης στη Λευκωσία δίνεται ο πρώτος όρκος. Μπροστάρης ο Μακάριος που επιλέγει για στρατιωτικό αρχηγό της ΕΟΚΑ τον Γεώργιο Γρίβα «Διγενή». Από τώρα και στο εξής όλη η Κύπρος γίνεται ΕΟΚΑ. Νέοι, γέροι, άνδρες και γυναίκες γίνονται ένα στον αγώνα για Ένωση και μόνο Ένωση. Οι Χριστιανικές Οργανώσεις είναι τα φυτώρια των αντάρτικων ομάδων, με τον Παπασταύρο Παπαγαθαγγέλου να ορκίζει νυχθημερόν νέους κάθε ηλικίας.
Οι δυσκολίες αφόρητες, μικρές οι στρατιωτικές δυνατότητες και ο οπλισμός λιγοστός. Ο αγώνας σκληρός και αδυσώπητος, επίμονος και πολυμέτωπος. Ο κυπριακός Ελληνισμός αντιμετωπίζει καρτερικά κάθε δυσκολία. Στα ανήλιαγα κελιά των μελλοθάνατων, στα κρησφύγετα, στις ενέδρες, στα κρατητήρια των φυλακών, στις αγχόνες… Τραγουδά, υμνεί την Ελλάδα και προσεύχεται. «Μολών λαβέ» φωνάζουν οι αγωνιστές μέσα από τα κρησφύγετα τους.
Οι αποικιοκράτες κτυπούν αλύπητα! Δολοφονούν αδιακρίτως. Σκοτώνουν άοπλους διαδηλωτές, δολοφονούν πολύτεκνες μητέρες, σκοτώνουν ακόμη και μικρά παιδιά! Το Πάνθεον των Ηρώων καθημερινά εμπλουτίζεται με νέα ονόματα …
Κι όμως, αυτό το μέγα θαύμα, το θαύμα της ΕΟΚΑ, που άφησε άφωνη ολόκληρη την ανθρωπότητα, δεν έφερε το ποθούμενο. Οι Άγγλοι δήλωναν κυνικά: «Η πολιτική δεν έχει και δεν επιτρέπεται να έχει κώδικα ηθικής…». Οι δολοφόνοι των λαών, η ντροπή της οικουμένης μιλούν για ηθική!
Γράφει ο Νίκος Κρανιδιώτης, ο άνθρωπος που έζησε από κοντά ως Γραμματέας της Εθναρχούσας Εκκλησίας όλες τις πτυχές εκείνου του ανεπανάληπτου Έπους: «…Οι ηρωισμοί, τα κατορθώματα και η αυτοθυσία των Κυπρίων αγωνιστών είχαν δημιουργήσει ένα κλίμα περηφάνιας κι ένα αίσθημα εμπιστοσύνης και αυτοπεποίθησης στα πλατειά λαϊκά στρώματα, που έβλεπαν τον Κυπριακό αγώνα με τον ενθουσιασμό, τη νοοτροπία και την πίστη των προηγούμενων απελευθερωτικών αγώνων του Έθνους, και με αποκλειστικά κριτήρια την ανθρώπινη λεβεντιά, τον ηρωισμό και τα μεγάλα ανδραγαθήματα.
Απέναντι στα αγνά αυτά ελατήρια και την αγνή ψυχή του Λαού η βρετανική πολιτική, μέσα από τις σκοτεινές ατραπούς της έμπειρης διπλωματίας της, ετοίμαζε επιδέξια, τα δικά της σχέδια. Σχέδια σατανικά που ήταν αδύνατο να συλλάβει η πλημμυρισμένη από γνήσιο πατριωτισμό και συναισθηματικότητα, αλλά στερημένη από πολιτική πείρα και παράδοση, Κυπριακή λαϊκή ψυχή.
Τις γενικές δυσχέρειες επέτεινε ακόμη περισσότερο η εμπλοκή της Ελλάδας στα συμμαχικά της πλαίσια, πράγμα που ανάγκαζε τις εκάστοτε Ελληνικές Κυβερνήσεις να συμπλέουν με απόψεις άσχετες προς το χαρακτήρα του θέματος και να τοποθετούν ενίοτε τα ευρύτερα συμμαχικά συμφέροντα υπεράνω των εθνικών. Το πνεύμα αυτό της διαλλακτικότητας δημιουργούσε πολλές φορές πιεστικές καταστάσεις στον Κυπριακό παράγοντα κι έκανε το θέμα να παρεκκλίνει από την πορεία του…».
Έτσι αντί για την ΕΝΩΣΗ επιβάλλεται στον κυπριακό λαό μια απολύτως εξαρτημένη από τους ξένους κολοβή ανεξαρτησία… Φέρνουν ξανά την Τουρκία στο νησί. Το κράτος που κτίζουν είναι καμωμένο με σαθρά υλικά. Προκλητικά άδικό για τους πολλούς, κτισμένο στα μέτρα των λίγων! Η Τουρκία επιβραβεύεται για την ουδετερότητα της την ώρα που η παγκόσμια ελευθερία δοκιμαζόταν σκληρά.
Κάποιοι δεν μπόρεσαν ποτέ να συνηθίσουν αυτήν τη κατάφωρη αδικία. Η αδικία έφερε τη διχόνοια. Και σήμερα, ύστερα και από τα δικά τραγικά λάθη, τις παλινωδίες, τους πειραματισμούς και την προδοσία του 1974, είμαστε ξανά με τη θηλιά στον λαιμό, έστω και αν κατά βάθος λίγοι το αντιλαμβάνονται!
* Ακαδημαϊκός – ΠανεπιστήμιοΘεσσαλίας
Από το Μονάγρι Λεμεσού
