Μια εντυπωσιακή πορεία ανάπτυξης καταγράφει τις τελευταίες δύο δεκαετίες η βιολογική γεωργία στην Κύπρο. Αυτό που ξεκίνησε το 2002 ως ένας περιορισμένος γεωργικός κλάδος με ποσοστό μόλις 0,3% της συνολικής καλλιεργούμενης γης, έχει εξελιχθεί σήμερα σε έναν σημαντικό πυλώνα της αγροτικής πολιτικής και της βιώσιμης ανάπτυξης της χώρας, καλύπτοντας το 8,76% της γεωργικής γης για το 2024. Πλέον, ο μεγάλος στόχος είναι η αύξηση των βιολογικών εκτάσεων στο 10% μέχρι το 2030.
Το υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος θέτει ως πρωταρχικό στόχο τη διαμόρφωση μιας νέας κουλτούρας βιολογικής παραγωγής και κατανάλωσης, διατηρώντας, παράλληλα, την αυστηρή αξιοπιστία του συστήματος ελέγχου και πιστοποίησης.
Η βιολογική παραγωγή αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα που βασίζεται σε φυσικές μεθόδους, αποκλείοντας τη χρήση συνθετικών φυτοφαρμάκων, χημικών λιπασμάτων και γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Στην Κύπρο, το τοπίο διαμορφώνεται ως εξής:
Για το 2024 καταγράφονται 1.462 πιστοποιημένες μονάδες βιολογικής παραγωγής και περίπου 109.940 δεκάρια βιολογικής γης. Η μορφή της καλλιέργειας παραμένει κυρίως εκτατική.
Τα σιτηρά καταλαμβάνουν τη μερίδα του λέοντος με περίπου το 60% των εκτάσεων. Σημαντική θέση κατέχουν και οι παραδοσιακές κυπριακές καλλιέργειες, με την ελιά να καλύπτει το 18% των βιολογικών εκτάσεων. Τα αμπέλια αντιστοιχούν στο 4,5%, ωστόσο, θεωρούνται εξαιρετικά σημαντικά για την ποιοτική τους αξία. Μικρότερη αλλά αξιοσημείωτη παρουσία έχουν οι ξηροί καρποί, τα οπωροφόρα δέντρα, οι χαρουπιές και τα αρωματικά φυτά.
Αν και μικρότερης κλίμακας, η βιολογική κτηνοτροφία αναπτύσσεται οργανωμένα προσφέροντας πρώτες ύλες για βιολογικό γάλα, γιαούρτι και χαλλούμι ΠΟΠ. Η αιγοπροβατοτροφία αποτελεί τον βασικό πυλώνα με 27 μονάδες (8.088 αίγες και 6.150 πρόβατα), ενώ, παράλληλα, λειτουργούν 4 μονάδες παραγωγής γάλακτος με 338 γαλακτοφόρες αγελάδες. Στον τομέα της πτηνοτροφίας καταγράφονται 4 μονάδες παραγωγής αυγών και 1 μονάδα παραγωγής κρέατος.
Σε εφαρμογή το Εθνικό Σχέδιο Δράσης
Περαιτέρω, τέθηκε σε εφαρμογή τον Σεπτέμβριο του 2023 το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη βιολογική παραγωγή στην Κύπρο και περιλαμβάνει 16 στοχευμένες δράσεις, εναρμονισμένες με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τη στρατηγική «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο». Ο ενδιάμεσος στόχος για κάλυψη 7,5% των εκτάσεων μέχρι το 2027 έχει ήδη επιτευχθεί. Παράλληλα, το Σχέδιο αποσκοπεί:
>> Στη διασφάλιση της αξιοπιστίας του συστήματος.
>> Στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των βιολογικών προϊόντων.
>> Στη στήριξη γεωργών, κτηνοτρόφων και μελισσοκόμων μέσω οικονομικών κινήτρων.
>> Στην προστασία του περιβάλλοντος, της βιοποικιλότητας και των φυσικών πόρων.
Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης της Κύπρου αποτελεί βασικό εργαλείο για την ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας, πλήρως εναρμονισμένο με την ευρωπαϊκή πολιτική. Στόχος του είναι η ενίσχυση τόσο της παραγωγής όσο και της ζήτησης βιολογικών προϊόντων, συμβάλλοντας παράλληλα στην πράσινη μετάβαση και στη βιώσιμη ανάπτυξη του αγροτικού τομέα.
Σε ανασκόπηση που παρουσιάστηκε στις αρχές Μαΐου 2026, διαφάνηκε σημαντική πρόοδος. Σε ότι αφορά την ενημέρωση των καταναλωτών πραγματοποιήθηκαν εκστρατείες σε υπεραγορές και δύο μεγάλα φεστιβάλ βιολογικών προϊόντων (Δένεια 2023, Παλιό Λιμάνι Λεμεσού 2024).
Για τη διαμόρφωση περιβαλλοντικής και καταναλωτικής συνείδησης στη νέα γενιά, εντάχθηκαν στα Δημοτικά Σχολεία οι βιολογικές σταφίδες μέσω του Ευρωπαϊκού Σχολικού Προγράμματος (φρούτα, λαχανικά και γάλα στα σχολεία), ενώ στα Γυμνάσια προκηρύχθηκε διαγωνισμός αφίσας στο πλαίσιο του μαθήματος της βιολογίας.
Το Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 2023–2027 παραμένει το κύριο εργαλείο οικονομικής στήριξης για τη μετάβαση και διατήρηση των βιολογικών μονάδων.
Ο ρόλος της Κύπρου στην ευρωπαϊκή πολιτική
Η Κύπρος, κατά τη διάρκεια της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πέτυχε μια σπουδαία πολιτική νίκη. Ανέλαβε τον δύσκολο φάκελο της τροποποίησης και απλοποίησης του βασικού Κανονισμού (ΕΕ) 2018/848 για τη βιολογική παραγωγή.
Η θέση του Συμβουλίου δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην απλοποίηση και την ευελιξία για μικρούς παραγωγούς και επιχειρήσεις, μέσω μειωμένων διοικητικών βαρών και εξαιρέσεων από την πιστοποίηση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως για μικρούς διαδικτυακούς λιανοπωλητές προσυσκευασμένων βιολογικών προϊόντων. Παράλληλα, αποσαφηνίζονται οι κανόνες για τα εισαγόμενα βιολογικά προϊόντα και τη χρήση του ευρωπαϊκού βιολογικού λογότυπου, με στόχο τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών και τη διευκόλυνση του εμπορίου. Επιπλέον, η συμφωνία προβλέπει μεταβατικές ρυθμίσεις για την αποφυγή αναταραχών στην αγορά, καθώς και προσωρινή ευελιξία στη χρήση μη βιολογικών εισροών σε συγκεκριμένους τομείς, με σταδιακή κατάργηση των παρεκκλίσεων.
Στις 11 Μαΐου 2026, η κυπριακή προεδρία επισφράγισε τις προσπάθειές της με την επίτευξη κοινής διαπραγματευτικής θέσης στο πλαίσιο της Ειδικής Επιτροπής Γεωργίας. Η πρόταση της Κύπρου μειώνει δραστικά τη γραφειοκρατία και τα διοικητικά βάρη για τους μικρούς παραγωγούς και επιχειρήσεις (όπως μικρούς διαδικτυακούς λιανοπωλητές), χωρίς να υποβαθμίζει τα υψηλά ποιοτικά πρότυπα της ΕΕ. Η ταχύτητα ολοκλήρωσης της διαδικασίας (η οποία είχε ξεκινήσει μόλις το τελευταίο τρίμηνο του 2025) θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της χώρας μας.
Ως αναγνώριση αυτού του ενεργού ρόλου, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Γεωργίας, Κριστόφ Χάνσεν, απένειμε στην Κύπρο τιμητική θέση στην επιτροπή αξιολόγησης των Ευρωπαϊκών Βραβείων Βιολογικής Παραγωγής.
Στο πλαίσιο της κυπριακής προεδρίας, η Κύπρος υποδέχθηκε τους Εθνικούς Πρεσβευτές Βιολογικής Γεωργίας της ΕΕ. Η αποστολή ξεναγήθηκε σε τέσσερις πρότυπες κυπριακές μονάδες: «Ygea Farm» στο Μαθιάτης που είναι μονάδα παραγωγής βιολογικών αβγών. «Θεραπευτική Κοινότητα Αγίας Σκέπης» στο Φιλάνι, η οποία δραστηριοποιείται στην παραγωγή βιολογικού ψωμιού και λαχανικών. Γεωργική μονάδα «Atsas Organic Products» στη Νεκρή ζώνη στην περιοχή Πέτρα, η οποία δραστηριοποιείται στην παραγωγή εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου υψηλών πολυφαινολών. «Bio-Solea Apianthos» στην Τεμβριά, που αποτελεί μονάδα βιολογικής μελισσοκομίας και τυποποίησης μελιού.
Η επίσκεψη ολοκληρώθηκε με μια ιστορική, υβριδική ημερίδα υπό την αιγίδα της υπουργού Γεωργίας, η οποία αποτέλεσε την πρώτη εκτενή συζήτηση σε επίπεδο ΕΕ για την αναθεώρηση του Ευρωπαϊκού Σχεδίου Δράσης.
Παρά τη λαμπρή πορεία, ο δρόμος δεν είναι χωρίς εμπόδια. Οι Κύπριοι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με το μικρό μέγεθος της εγχώριας αγοράς, το υψηλότερο κόστος παραγωγής και τις έντονες κλιματικές ιδιαιτερότητες του νησιού. Ωστόσο, η συνεχώς αυξανόμενη στροφή των καταναλωτών προς έναν υγιεινό τρόπο ζωής, σε συνδυασμό με τη συνεχή ευρωπαϊκή και εθνική χρηματοδοτική στήριξη, προσφέρουν γόνιμο έδαφος για το μέλλον. Η Κύπρος πλέον δεν ακολουθεί απλώς τις εξελίξεις, αλλά διαμορφώνει ενεργά την αγροτική πολιτική της Ευρώπης, ενισχύοντας τη διεθνή της εικόνα ως ένας αξιόπιστος και πράσινος εταίρος.
