Στα αζήτητα έμεινε το «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω» – Πόσοι υπέβαλαν αίτηση και πόσες εγκρίθηκαν

Σε σχέση με άλλα στεγαστικά σχέδια της κυβέρνησης, τα οποία άρχισαν να αποδίδουν, το Σχέδιο «Ανακαινίζω – Ενοικιάζω» καρκινοβατεί, παρά το γεγονός ότι προσφέρθηκαν στους ιδιοκτήτες οικιών/ διαμερισμάτων κίνητρα τα οποία γενικά κρίνονται ικανοποιητικά για να ανακαινίσουν και να νοικιάσουν τις μονάδες τους.

Ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί είναι το γεγονός, πως παρ’ όλον ότι το σχέδιο έχει εξαγγελθεί τον Νοέμβριο του 2024, με δυνατότητα να καλύψει και ανακαινίσεις έως και έναν χρόνο πριν, μέχρι χθες, μέσω του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Γης, είχαν υποβληθεί μόλις 86 αιτήσεις.

Από αυτές εγκρίθηκαν οι 54 και οι υπόλοιπες επτά εκκρεμούν προς εξέταση, κάτι το οποίο παραπέμπει στο ότι το σχέδιο δεν έχει δυναμική.

Υπενθυμίζεται, πως στόχος του σχεδίου «Ανακαινίζω – Ενοικιάζω» ήταν να ενταχθούν στην αγορά 1.000 οικιστικές μονάδες, κάτι το οποίο, τουλάχιστον με τα υφιστάμενα δεδομένα, φαντάζει απραγματοποίητο.

Αξίζει να σημειωθεί, πως για την υλοποίηση του σχεδίου, αρχικά εξηγγέλθη η διάθεση ποσού €25 εκατ. Η χρονική διάρκεια της πρώτης εξαγγελίας έληξε και το σχέδιο ανανεώθηκε και θα βρίσκεται σε ισχύ μέχρι του έτος 2027.

Το ερώτημα που απασχολεί τους εμπλεκόμενους είναι «γιατί παρατηρείται το συγκεκριμένο φαινόμενο», όπως η απάντηση δεν φαίνεται να είναι απλή. Ωστόσο, σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι ιδιοκτήτες μεταχειρισμένων οικιστικών μονάδων κερδίζουν περισσότερα χρήματα όταν τα νοικιάζουν «με την κεφαλή» σε αλλοδαπούς, δηλαδή σε καθορισμένη ταρίφα σε 5-10 ή και περισσότερους, παρά να μπουν στο στεγαστικό πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Ενοικιάζω». Κάποιοι, ζυγίζοντας τα δεδομένα, φαίνεται σκέφτονται πως αν ενταχθούν στο συγκεκριμένο σχέδιο πρέπει να μπουν στη διαδικασία υποβολής αίτησης, να αφήσουν τα κτήρια τους ανεκμετάλλευτα επί μήνες (μέχρι να συντηρηθούν), να πληρώνουν με δικά τους χρήματα τις εργασίες ανακαίνισης και ύστερα να τα νοικιάζουν για τέσσερα χρόνια στο 70% του αγοραίου ενοικίου.

Η προσέγγιση αυτή αφορά κυρίως τους ιδιοκτήτες οι οποίοι διαθέτουν μια μονάδα και το ερώτημα είναι «γιατί δεν μπαίνουν στη διαδικασία οι επαγγελματίες στον τομέα της στέγασης, οι οποίοι μπορεί να έχουν και την οικονομική ευχέρεια να ανακαινίσουν τα κτήρια τους»; Η εκτίμηση που υπάρχει ανάμεσα σε εμπλεκόμενους, είναι ότι όσοι έχουν σχετική οικονομική άνεση, βλέποντας και την αυξημένη ζήτηση στον τομέα της στέγασης, προτιμούν να κτίσουν οικίες ή διαμερίσματα ή ακόμη και να συντηρήσουν μεταχειρισμένες οικοδομές και να τις πουλήσουν εισπράττοντας περισσότερα χρήματα τα οποία επενδύουν ξανά, παρά να αρχίσουν τις αιτήσεις και να βρίσκονται στο «περίμενε» για τέσσερα χρόνια εισπράττοντας χαμηλότερο ενοίκιο.

Βεβαίως, κάποιοι θεωρούν ότι το σχέδιο επηρεάστηκε αρνητικά και από την πολυπλοκότητα του. Σημειώνεται, πως πολλές από τις προϋποθέσεις που είχαν τεθεί αποσκοπούσαν στο να διασφαλιστεί ότι το σχέδιο δεν θα τύχει εκμετάλλευσης και ότι τα χρήματα που θα δοθούν δεν θα διατεθούν για άλλους σκοπούς, αλλά αυτό δεν παύει να καθιστά το σχέδιο δυσπρόσιτο για μεμονωμένους ιδιοκτήτες.

Τα ανώτατα όρια οικονομικής ενίσχυσης

Υπενθυμίζεται ότι η προκήρυξη και ο οδηγός εφαρμογής του σχεδίου αποτελείτο από 34 σελίδες με δυσνόητες πρόνοιες και αναφορές για τον μέσο πολίτη, ο οποίος δεν έχει στοιχειώδεις γνώσεις για διάφορες παραμέτρους που αφορούν το σχέδιο. Στην πορεία κάποιες πρόνοιες απλοποιήθηκαν.

Ως ανώτατα όρια οικονομικής ενίσχυσης καθορίζονται τα ακόλουθα:

• Για οικιστική μονάδα 1 υπνοδωματίου μέχρι €20.000.
• Για οικιστική μονάδα 2 υπνοδωματίων μέχρι €30.000.
• Για οικιστική μονάδα 3 υπνοδωματίων μέχρι €40.000.

Οι εκτιμήσεις και η αύξηση της ζήτησης

Το σχέδιο είχε εξαγγελθεί ύστερα από εκτιμήσεις ότι στο παζάρι υπάρχουν περίπου 30.000 οικιστικές μονάδες οι οποίες, λίγο ως πολύ, είναι εγκαταλελειμμένες λόγω της όλης εικόνας τους (στατικά, εμφανισιακά κ.ο.κ.) και ότι θα μπορούσαν, αφού βεβαίως ανακαινιστούν, να ξαναμπούν στην αγορά, αυξάνοντας την προσφορά, με την ελπίδα ότι θα μειωθεί η ζήτηση και κατ’ επέκταση τα ενοίκια.

Αξίζει να σημειωθεί, πως με βάση την τελευταία απογραφή πληθυσμού, το έτος 2021 υπήρχαν 492.931 κατοικίες εκ των οποίων οι 354.818 ήταν συνήθους διαμονής, ενώ οι 138.113 ήταν κενές και προσωρινής διαμονής. Βεβαίως, αρκετές από τις κενές κατοικίες προφανώς αφορούν εξοχικά.

Όσον αφορά στη γεωγραφική κατανομή των κατοικιών, 298.020 (ποσοστό 60,5%) καταγράφηκαν στις αστικές, όπου παρατηρείται και πιο αυξημένη ζήτηση, και 194.911 (39,5%) στις αγροτικές περιοχές.

Στην Επαρχία Λευκωσίας καταγράφηκαν 163.350 κατοικίες ( 33,1%), στην Επαρχία Λεμεσού 132.574 (26,9%), στην Επαρχία Λάρνακας 82.274 (16,7%), στην Επαρχία Πάφου 74.473 (15,1%) και στην Επαρχία Αμμοχώστου 40.260 (8,2%).

Το 2021 ο πληθυσμός της Κύπρου ήταν 923.381 σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 9,9% σε σύγκριση με τα αποτελέσματα της προηγούμενης Απογραφής Πληθυσμού και Κατοικιών (2011), στην οποία καταγράφηκαν 840.407 άτομα. Σε σχέση με απογραφή 2011 καταγράφηκε αύξηση του πληθυσμού κατά 82.974 ή ποσοστό 9,9% και οι άνθρωποι αυτοί κάπου έπρεπε να στεγαστούν.

Παράλληλα οι κατοικίες αυξήθηκαν κατά 59.719 ή κατά 13,8%.

Βεβαίως, από το 2021 εγκρίθηκε και νομοθεσία η οποία διευκολύνει την κάθοδο στην Κύπρο εταιρειών και πολιτών τρίτων χωρών, σε εξειδικευμένες θέσεις εργασίας, κάτι το οποίο εκτιμάται ότι αύξησε τη ζήτηση οικιστικών μονάδων. Παρουσιάστηκε δε το φαινόμενο να ασκούνται πιέσεις σε οικογένειες Κυπρίων ή και φοιτητές να εγκαταλείψουν οικίες και διαμερίσματα που νοικιάζουν, με σκοπό να διατεθούν από τους ιδιοκτήτες τους με υψηλότερο ενοίκιο σε αλλοδαπούς.