Η νέα εποχή της Πολεμικής Αεροπορίας

Η σύμβαση για την προμήθεια των νέων εξοπλισμένων ελικοπτέρων H145M της γαλλογερμανικής Airbus Helicopters, υπογράφτηκε στη Λευκωσία τον Ιούνιο του 2022 και περιελάβανε την προμήθεια έξι πλήρως εξοπλισμένων ελικοπτέρων και δικαίωμα προαίρεσης για ακόμη έξι ελικόπτερα.

Η εκπαίδευση του προσωπικού και η τεχνολογική-επιχειρησιακή μετάπτωση της Μοίρας στον νέο τύπο ελικοπτέρου, εξελίχθηκε με σχετική ευκολία, αφού οι επαγγελματικές ικανότητες του προσωπικού και ο ζήλος που επιδείχθηκε για το υπερσύγχρονο υλικό, κατέστησαν την Μοίρα πτητικά και τεχνικά ενεργή σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Η βασική εκπαίδευση του ιπτάμενου και τεχνικού προσωπικού πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις της Airbus Helicopters στην Γερμανία, ενώ πριν την έναρξη του πτητικού προγράμματος πραγματοποιήθηκαν «πτήσεις» σε εξομοιωτές της κατασκευάστριας εταιρείας για την εξοικείωση των χειριστών σε καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης. Η επιχειρησιακή εκπαίδευση σε διάφορα αντικείμενα, όπως η χρήση διοπτρών νυκτερινής όρασης NVG και η εκτέλεση αποστολών κατά την νύκτα, συνεχίζεται στην Κύπρο από Γερμανούς εκπαιδευτές.

Τα νέα ελικόπτερα Η145Μ

Το ελικόπτερο Η145Μ διαθέτει 2 κινητήρες Safran Arriel 2E ισχύος 800 kW, μέγιστο βάρος απογείωσης 3.800 κιλών, αυτονομία 2,8–3,2 ωρών με εμβέλεια 637 χλμ., και δύναται να αναπτύξει μέγιστη ταχύτητα 150 κόμβων (278 χλμ./ώρα). Διαθέτει σύγχρονο σύστημα διαχείρισης μάχης BMS (Battle Management System), ηλεκτροπτικό/θερμικό σύστημα Spectro-CU, σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου EWS (Electronic Warfare System), και εξελιγμένα συστήματα πτήσης και ναυτιλίας.

Η επιτήρηση του πεδίου, η αναγνώριση στόχων και η στοχοποίηση εκτελείται με το Spectro-CU, το οποίο διαθέτει ηλεκτροπτικό και θερμικό αισθητήρα υψηλών επιδόσεων σε μεγάλες αποστάσεις, ενώ η κατάδειξη των στόχων πραγματοποιείται με σύστημα λέιζερ LTDRF (Laser Target Designator and Rangefinder). Άλλα χαρακτηριστικά του συστήματος είναι ο γεωεντοπισμός (Geolocation), η αυτόματη αναγνώριση στόχων ATD (Automatic Target Detection) διαμέσου αυτοματισμών τεχνητής νοημοσύνης, η πολυφασματική σάρωση εικόνας, και η αναγνώριση κίνησης στόχου (MTI Motion Target Indication).

Το ελικόπτερο διαθέτει σταθμούς ασυρμάτων διαφόρων τύπων, σύστημα προσδιορισμού θέσης (GPS), συσκευή αναγνώρισης φίλου ή εχθρού (IFF), υψομετρικό ραντάρ (RADALT), και σύστημα αυτόματης μετάδοσης δεδομένων πτήσης σε πραγματικό χρόνο (ΑDS-B, Automatic Dependent Surveillance-Broadcast).

Για την αυτοπροστασία του από ενδεχόμενες απειλές είναι εξοπλισμένο με συσκευές ηλεκτρονικού πολέμου (EWS), ενώ για την προστασία του από πυραύλους θερμικής (υπέρυθρης) αναζήτησης, διατίθεται σύστημα εκτόξευσης φωτοβολίδων.

To κύριο οπλικό σύστημα που επιλέχθηκε για τον εξοπλισμό του ελικοπτέρου είναι ο αντιαρματικός πύραυλος 5ης γενιάς Spike ER2 της ισραηλινής Rafael. Επιπλέον, το ελικόπτερο δύναται να φέρει κάλαθους ρουκετών των 70 χιλ. και ατρακτίδια με βαρύ πολυβόλo 12,7 χιλ. Ανάλογα με το είδος της αποστολής, το ελικόπτερο εξοπλίζεται με τα κατάλληλα οπλικά συστήματα.

Το αντιαρματικό σύστημα 5ης γενιάς Spike ER2, αξιοποιεί τεχνολογίες αιχμής και αποτελεί κορυφαίο οπλικό σύστημα στην κατηγορία του. Ο πύραυλος, βάρους 35 κιλών, διαθέτει πολεμική κεφαλή ΗΕΑΤ (High Explosive Anti-Tank) ή PBF (Penetration Blast Fragmentation) και χαρακτηρίζεται από πολύ υψηλή ευστοχία λόγω της αξιοποίησης νέων τεχνολογιών και μίξη δεδομένων (data fusion). H σύνδεση του πυραύλου με το ελικόπτερο μετά την εκτόξευση του, εκτελείται διαμέσου κωδικοποιημένης ζεύξης δεδομένων μέχρι το μέγιστο βεληνεκές των 16 χλμ., ενώ η παρεμβολή του θεωρείται πολύ δύσκολη.

Αποστολές

Η Μοίρα δύναται να αναλάβει πληθώρα αποστολών τόσο κατά τη διάρκεια της ημέρας όσο και της νύκτας. Μεταξύ των δυνητικών αποστολών της περιλαμβάνεται η προσβολή εχθρικών στόχων στο βάθος της εχθρικής τοποθεσίας, καθώς και αποστολές εγγύς αεροπορικής υποστήριξης των φίλιων χερσαίων δυνάμεων. Επιπλέον, με τα σύγχρονα συστήματα ηλεκτροπτικής και θερμικής παρατήρησης υψηλών επιδόσεων και τα εξελιγμένα μέσα επικοινωνιών που διαθέτει, δύναται να διενεργεί αποστολές αναγνώρισης και συντονισμού πυρών υποστήριξης για την προσβολή εχθρικών στόχων από το φίλιο πυροβολικό ή άλλα όπλα, καθώς και αποστολές παροχής δεδομένων και στοιχείων μάχης.

Ελιγμοί μάχης στον Ακάμα

Το ημερήσιο πρόγραμμα της 450 Μοίρας Ελικοπτέρων την ημέρα της πτήσης, ήταν ιδιαίτερα απαιτητικό καθώς περιελάβανε τρεις αποστολές, δυο ημερήσιες και μια νυκτερινή. Η πρώτη αφορούσε πτήση ζεύγους ελικοπτέρων στην περιοχή του ακρωτηρίου Ακάμα, η δεύτερη διαδικασία Hot Seat(ταχείας αλλαγής πληρώματος) και τη συμμετοχή τρίτου ελικοπτέρου σε σχηματισμό προς τομέα ενδιαφέροντος βορείως της οροσειράς του Τροόδους, ενώ η τρίτη αφορούσε νυκτερινό σχηματισμό τριών ελικοπτέρων και την εικονική προσβολή στόχων σε περιοχή επιχειρησιακού ενδιαφέροντος της επαρχίας Λάρνακας.

Από τη στιγμή της απογείωσης, γίνεται αμέσως αντιληπτή η ισχύς των δύο κινητήρων, οι οποίοι δημιουργούν συνθήκες σταθερής πτήσης χωρίς αναταράξεις, όπως συμβαίνει σε μονοκινητήρια ελικόπτερα. Μετά από δεκαπεντάλεπτη πτήση πάνω από την οροσειρά του Τροόδους, το ζεύγος κατευθύνονται προς την Πόλη Χρυσοχούς και ακολούθως στη χερσόνησο του Ακάμα, όπου και θα εκτελέσουν, σε διαφορετικούς τομείς, ασκήσεις τακτικών ελιγμών και εικονικές προσβολές στόχων.

Οι ελιγμοί είναι πραγματικά εντυπωσιακοί, καθώς το ελικόπτερο πετώντας μερικά μόνο μέτρα πάνω από το έδαφος ανέρχεται αιφνιδιαστικά, με μεγάλη γωνία ανόδου, σε κατάλληλο ύψος και ακολούθως προβαίνει σε στροφή και εκτελεί απότομα βύθιση για την προσβολή των εικονικών στόχων. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται αρκετές φορές από διάφορα ύψη και με διαφορετικές γωνίες ανόδου και προσβολής. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλούν οι εξαιρετικές δυνατότητες του ελικοπτέρου και η μεγάλη πτητική του ευελιξία, αλλά και ο επιδέξιος χειρισμός του από το πλήρωμα. Με την ολοκλήρωση των ασκήσεων τακτικών ελιγμών στον Ακάμα, το ζεύγος των ελικοπτέρων επανενώνεται σε κλειστό σχηματισμό και κατευθύνεται προς τη βάση του.

Η Κυπριακή Πολεμική Αεροπορία

Η Διοίκηση Αεροπορίας (ΔΑ) του ΓΕΕΦ έχει εισέλθει τα τελευταία χρόνια, μετά την παραλαβή υπερσύγχρονου αεροπορικού υλικού και τεχνολογιών αιχμής, σε μια νέα εποχή, αποκτώντας σημαντικές επιχειρησιακές δυνατότητες που πριν μερικά χρόνια ήταν αδιανόητες. Η «επιχειρησιακή άνοιξη» που διανύει η ΕΦ, και ειδικά η ΔΑ, βασίζεται σε δυο κρίσιμους καταλύτες.

Πρώτο, τη διάθεση εκ μέρους της κυπριακής πολιτείας των απαραίτητων οικονομικών πόρων για την προμήθεια υπερσύγχρονων οπλικών συστημάτων από την ΕΦ, και δεύτερο, την ποιότητα και τις ικανότητες του στρατιωτικού προσωπικού, που, αφενός, επιλέγει και εισηγείται τα νέα εξελιγμένα συστήματα και, αφετέρου, καλείται να τα αξιοποιήσει επιχειρησιακά.

Η ένταξη νέας γενιάς ελικοπτέρων στην 450 Μ.Ε/Π προσέδωσε πρωτοφανείς επιχειρησιακές δυνατότητες στην Μοίρα, όχι μόνο εξαιτίας των τεχνολογιών αιχμής που αξιοποιεί, αλλά κυρίως λόγω της επαγγελματικών ικανοτήτων του ιπτάμενου και τεχνικού προσωπικού, που σε ελάχιστο χρόνο ενέταξε τον νέο τύπο ελικοπτέρων στο οπλοστάσιο της Εθνικής Φρουράς.

*Ακαδημαϊκός, αναλυτής γεωπολιτικής, άμυνας, ασφάλειας