Η Κύπρια που έγινε η «φωνή» των παιδιών στη Βρετανία – Από λοχίας στην Εθνική Φρουρά, τιμώμενη με το Μετάλλιο της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (εικόνες)

Η Άντρη Νικολάου έφυγε από την Κύπρο για τη Βρετανία το 2003. Είκοσι τρία χρόνια αργότερα, τιμάται με το Μετάλλιο της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (BEM) για το έργο της στην πρόληψη και αντιμετώπιση της εκμετάλλευσης ανηλίκων.

Μετακόμισε στο Μπρίστολ στις αρχές της δεκαετίας του 2000 για να βρίσκεται κοντά στον σύζυγό της, όπως είπε στο en.philenews. Καθώς προσπαθούσε να προσαρμοστεί στη νέα της ζωή στη Βρετανία, επισκέφθηκε ένα γραφείο εξεύρεσης εργασίας και ρώτησε: «Υπάρχει κάτι που θα μπορούσα να κάνω;».

Το γραφείο τής εξασφάλισε αρχικά εργασία διάρκειας τριών εβδομάδων στην ομάδα διερεύνησης υποθέσεων κακοποίησης παιδιών, στο αρχηγείο της Αστυνομίας. Το γεγονός ότι είχε υπηρετήσει στον στρατό θεωρήθηκε επιπλέον προσόν.

Στην αρχή, η Άντρη καταχωρούσε στο σύστημα αναφορές για περιστατικά κακοποίησης παιδιών. Όπως είπε στο en.philenews, οι εργοδότες της θεώρησαν ότι «θα μπορούσε να αντέξει» το αντικείμενο, λόγω της εμπειρίας της στον στρατό.

«Πήγα και δεν έφυγα ποτέ. Είκοσι τρία χρόνια μετά, είμαι ακόμη εκεί».

Στην κυπριακή Εθνική Φρουρά είχε φτάσει μέχρι τον βαθμό της λοχία. Η δουλειά της εκεί δεν είχε καμία σχέση με τον κόσμο στον οποίο εργάζεται σήμερα. Παρότι επρόκειτο για κάτι εντελώς διαφορετικό, μας ανέφερε πως αγάπησε εξίσου και τη νέα της δουλειά.

Με το πέρασμα του χρόνου, άρχισε να εμπλέκεται όλο και περισσότερο στις υποθέσεις. Ξεκίνησε ως διοικητική υπάλληλος, όμως κάποια στιγμή είπε στην ομάδα ότι δεν ήθελε απλώς να απαντά τηλέφωνα, αλλά να συμμετέχει ενεργά στις έρευνες.

«Έτσι άρχισα να εμπλέκομαι και να βγαίνω έξω μαζί με τους ντετέκτιβ».

Μερικά χρόνια αργότερα, ο θάνατος ενός παιδιού στη Βρετανία οδήγησε στη δημιουργία θέσεων λειτουργών στο πλαίσιο της πολιτικής «Every Child Matters». Ο τότε προϊστάμενός της θεώρησε ότι ήταν ιδανική για τη θέση, όμως χρειαζόταν ειδική έγκριση, καθώς η ίδια δεν ήταν αστυνομικός.

Η Άντρη έγινε η πρώτη μη αστυνομικός στη Βρετανία που ανέλαβε ρόλο λειτουργού στο «Every Child Matters».

Λέει ότι αγάπησε τη δουλειά αυτή, η οποία περιλάμβανε υποθέσεις εξαφανισμένων παιδιών και, κυρίως, την οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης με ανηλίκους. Το γεγονός ότι δεν ήταν αστυνομικός αποδείχθηκε, μάλιστα, πλεονέκτημα, καθώς τα παιδιά ένιωθαν συχνά πιο άνετα μαζί της απ’ ό,τι με έναν ένστολο αστυνομικό.

Ο ρόλος της άλλαξε ξανά αργότερα, όταν άρχισε να εκπροσωπεί την Αστυνομία σε συσκέψεις για υποθέσεις που αφορούσαν τη φροντίδα παιδιών, μαζί με μέλη των οικογενειών τους, κοινωνικούς λειτουργούς και άλλους επαγγελματίες.

Πριν από κάθε τέτοια συνάντηση, ερευνούσε το ιστορικό των γονέων, εξετάζοντας κατά πόσο υπήρχαν ποινικά αδικήματα ή άλλες πληροφορίες σε βάρος τους, και παρουσίαζε τα ευρήματά της.

Παρότι της άρεσε πολύ αυτή η δουλειά, οι υποθέσεις ήταν συχνά εξαιρετικά δύσκολες. Όπως είπε, χρειάστηκε να ερευνήσει το ιστορικό γονέων που ήταν δολοφόνοι, σεξουαλικοί παραβάτες και άτομα με κάθε είδους σοβαρό ποινικό παρελθόν.

Μετά την αποκάλυψη της υπόθεσης σεξουαλικής εκμετάλλευσης στο Ρότσντεϊλ, η Άντρη άρχισε να εργάζεται σε πρόγραμμα του Innovation Fund του βρετανικού Υπουργείου Εσωτερικών, το οποίο κάλυπτε επτά τοπικές αρχές.

Όταν ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα, το 2016, πέρασε στη θέση που κατέχει μέχρι σήμερα.

Από εκεί και πέρα διαμόρφωσε τον δικό της τομέα εξειδίκευσης: την εκμετάλλευση, το grooming και την πρόληψη, με ιδιαίτερη έμφαση στην εκπαίδευση.

Άρχισε να επισκέπτεται δομές φιλοξενίας παιδιών, ώστε να γνωρίζεται μαζί τους και να δημιουργεί σχέσεις εμπιστοσύνης πριν προλάβουν να τα προσεγγίσουν επίδοξοι δράστες. Στη συνέχεια άρχισε να κάνει επισκέψεις και σε σχολεία.

Σήμερα συνεργάζεται επίσης με γιατρούς στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών, τους οποίους εκπαιδεύει ώστε να αναγνωρίζουν ενδείξεις που σχετίζονται με εγκλήματα με μαχαίρια και παιδιά που βρίσκονται σε κίνδυνο. Παράλληλα, συνεργάζεται με οδηγούς ταξί και ξενοδόχους, οργανώνοντας ακόμη και δικές της διακριτικές επιχειρήσεις σε ξενοδοχεία με στόχο την πρόληψη βιασμών.

Οι παρουσιάσεις της προσαρμόζονται ανάλογα με το κοινό.

Στα δημοτικά σχολεία, όπου απευθύνεται σε μικρότερα παιδιά, δεν καθοδηγεί η ίδια τη συζήτηση. Αντίθετα, αφήνει τα παιδιά να καθορίσουν την πορεία της.

Τους κάνει ερωτήσεις για το διαδίκτυο και σταδιακά τα οδηγεί στο ερώτημα κατά πόσο πιστεύουν ότι κάτι μπορεί να πάει στραβά online. Η πρώτη απάντηση, όπως λέει, αφορά συνήθως ακατάλληλο περιεχόμενο.

Έχει διαπιστώσει επίσης πόσο έχει αλλάξει το bullying. Παλαιότερα, ένα παιδί μπορούσε τουλάχιστον να ξεφύγει από αυτό όταν επέστρεφε στο σπίτι του. Σήμερα, όσοι το παρενοχλούν μπορούν να το ακολουθούν και μέσω διαδικτύου.

Ιδιαίτερη εντύπωση της προκαλεί και ο τρόπος με τον οποίο τα παιδιά αντιλαμβάνονται τον «κίνδυνο από αγνώστους» στον πραγματικό κόσμο σε σύγκριση με το διαδίκτυο.

Κατανοούν ότι δεν πρέπει να μιλούν σε αγνώστους στον δρόμο, λέει, όμως σχεδόν όλα παραδέχονται ότι συνομιλούν ή παίζουν διαδικτυακά παιχνίδια με ανθρώπους που δεν γνωρίζουν.

Σύμφωνα με όσα η ίδια έχει διαπιστώσει, ένα από τα δημοφιλέστερα διαδικτυακά παιχνίδια μεταξύ παιδιών ηλικίας επτά έως εννέα ετών είναι το Grand Theft Auto, ενώ ορισμένα παιδιά παίζουν ακόμη και μαζί με τους γονείς τους.

Το μήνυμά της δεν είναι ότι τα παιδιά πρέπει να αποκοπούν εντελώς από τον διαδικτυακό κόσμο, αλλά ότι πρέπει να γνωρίζουν τους κινδύνους του.

Οι απαγορεύσεις, όπως εξηγεί, μπορούν να κάνουν τα πράγματα χειρότερα, καθώς όταν συμβεί το επόμενο περιστατικό, το παιδί μπορεί να φοβηθεί τόσο πολύ ώστε να μην μιλήσει.

«Αν ένα παιδί ξυλοκοπηθεί στο πάρκο, δεν το ξυλοκοπούμε κι εμείς όταν επιστρέψει σπίτι. Το αγκαλιάζουμε, το παρηγορούμε και προσπαθούμε να βρούμε λύσεις. Δεν κάνουμε το ίδιο όταν πρόκειται για περιστατικά στο διαδίκτυο, επειδή πανικοβαλλόμαστε».

Έχει επίσης παρατηρήσει ότι μεγαλύτεροι ανήλικοι απομακρύνονται σταδιακά από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά και από την κατανάλωση αλκοόλ. Στο Μπρίστολ, όπως είπε, έχουν αρχίσει να ανοίγουν ακόμη και παμπ χωρίς αλκοόλ για όσους προτιμούν να μη πίνουν.

Η Άντρη δίνει επίσης ομιλίες σε κολέγια και πανεπιστήμια σε όλη τη Βρετανία, κυρίως σε φοιτητές εγκληματολογίας και ψυχολογίας, ενώ εκπαιδεύει ψυχοθεραπευτές και νέους ντετέκτιβ γύρω από αυτά τα ζητήματα.

Όπως είπε, θα ήθελε πολύ να κάνει κάτι αντίστοιχο και στην Κύπρο, ωστόσο κάτι τέτοιο θα ήταν δύσκολο λόγω των διαφορετικών συστημάτων αλλά και επειδή ούτε στην Κύπρο έχει νομικά την ιδιότητα της αστυνομικού.

Πρόσφατα άρχισε επίσης να διοργανώνει συνέδρια για νέους που έχουν πέσει θύματα εκμετάλλευσης.

Τον Μάρτιο μίλησε σε εκατό κορίτσια στο αρχηγείο της Αστυνομίας.

Μίλησε στα κορίτσια για ζητήματα σεξουαλικής ενημέρωσης, μεταξύ άλλων και για τον στραγγαλισμό κατά τη διάρκεια σεξουαλικών πράξεων, τον οποίο, όπως υποστηρίζει, πολλοί νέοι θεωρούν λανθασμένα φυσιολογικό μέρος της σεξουαλικής επαφής.

Συζήτησε επίσης μαζί τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να προστατεύουν τον εαυτό τους στις σεξουαλικές τους σχέσεις, ενώ στη συνάντηση μίλησε και επιζήσασα σεξουαλικής κακοποίησης.

Η Άντρη σχεδιάζει να διοργανώσει αντίστοιχη συνάντηση τον Δεκέμβριο, αυτή τη φορά για διακόσια παιδιά ηλικίας 10 και 11 ετών.

Όπως λέει, ο αριθμός των παιδιών που πέφτουν θύματα grooming και εκμετάλλευσης έχει αυξηθεί με τα χρόνια.

Έχει συναντήσει ακόμη και περιπτώσεις ναρκωτικών στις οποίες εμπλέκονταν παιδιά ηλικίας μόλις έξι ετών. Οι δράστες, εξηγεί, γνωρίζουν ότι εάν ένα παιδί συλληφθεί από την Αστυνομία με ναρκωτικά και οι ουσίες κατασχεθούν, μπορούν στη συνέχεια να το εκμεταλλευτούν ακόμη περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι τους «χρωστά» και αναγκάζοντάς το να δουλέψει για αυτούς.

«Γι’ αυτό οι γονείς πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί και να πιστεύουν τα παιδιά τους. Αυτό λέω σε όλους: να πιστεύετε τα παιδιά σας. Γιατί να πει ψέματα ένα παιδί ότι κάποιος το κακοποιεί;»

Σε μία περίπτωση, η Άντρη επισκέφθηκε σχολείο για να μιλήσει σε παιδιά έντεκα ετών για τη σεξουαλική συναίνεση, αφού το σχολείο είχε αναφέρει περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης μεταξύ μαθητών.

Ξεκίνησε με καθημερινά παραδείγματα συναίνεσης, όπως «Μπορώ να χρησιμοποιήσω το τηλέφωνό σου;», προτού περάσει σταδιακά στο ζήτημα της σεξουαλικής συναίνεσης.

Μετά το τέλος της παρουσίασης, ένα κορίτσι την πλησίασε μαζί με μία φίλη του και αποκάλυψε ότι είχε βιαστεί από τον αδελφό του, λέγοντας ότι είχε συνειδητοποιήσει τι της είχε συμβεί μόνο αφού άκουσε την ομιλία της Άντρης.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, αφού πρώτα έχει δημιουργηθεί σχέση εμπιστοσύνης, η Άντρη φροντίζει ώστε τα θύματα να έρθουν σε επαφή με τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Ανέφερε και ένα δεύτερο περιστατικό: ένα κορίτσι επικοινώνησε μαζί της τρεις μήνες μετά από ένα συνέδριο για να της αποκαλύψει ότι είχε δεχθεί σεξουαλική επίθεση, εξηγώντας ότι μόνο μετά την παρουσίαση της Άντρης είχε αντιληφθεί τι ακριβώς της είχε συμβεί.

Η Άντρη και ένας ντετέκτιβ που είχε επίσης παραστεί στο συνέδριο πήγαν να συναντήσουν το κορίτσι, το οποίο ένιωσε ανακούφιση που μπορούσε να μιλήσει με ανθρώπους τους οποίους ήδη γνώριζε.

Η Άντρη ενημερώθηκε με επιστολή ότι θα τιμηθεί με το Μετάλλιο της Βρετανικής Αυτοκρατορίας δύο μήνες περίπου πριν από την επίσημη ανακοίνωση της βράβευσης.

Το είπε μόνο στον σύζυγό της και έμαθε ότι η είδηση είχε πλέον δημοσιοποιηθεί ενώ έκανε περιπολία σε πάρκο του Μπρίστολ το οποίο είναι γνωστό για διακίνηση ναρκωτικών.

Τώρα περιμένει να ενημερωθεί για την ημερομηνία κατά την οποία ο Lord Lieutenant θα της απονείμει το μετάλλιο στο Μπρίστολ.

Στη συνέχεια θα προσκληθεί σε δεξίωση στους κήπους του παλατιού, όπου θα τη χαιρετίσουν είτε ο βασιλιάς Κάρολος και η βασίλισσα Καμίλα είτε ο πρίγκιπας Ουίλιαμ και η Κάθριν, πριγκίπισσα της Ουαλίας.

Η ίδια λέει ότι δεν περίμενε ποτέ πως η διάκριση θα προκαλούσε τόσο μεγάλο ενδιαφέρον, μέχρι που άρχισαν να επικοινωνούν μαζί της άνθρωποι από διάφορα μέρη.

«Δεν θα πω ψέματα, έπαθα σοκ. Ακόμη δεν το έχω συνειδητοποιήσει. Είναι σαν να σκέφτομαι “όχι, θα το πάρουν πίσω, έγινε λάθος”. Αλλά, απ’ ό,τι φαίνεται, δεν έγινε. Είμαι πολύ περήφανη».

Τόνισε ακόμη ότι είναι εξ ολοκλήρου Κύπρια και ότι μέχρι σήμερα δεν έχει αποκτήσει βρετανική υπηκοότητα.

«Είμαι πολύ περήφανη», επανέλαβε, προσθέτοντας ότι χαίρεται ιδιαίτερα που εκπροσωπεί τους Κύπριους.

Παράλληλα με την επαγγελματική της δραστηριότητα, η Άντρη έχει έντονη παρουσία και στην ελληνική κοινότητα του Μπρίστολ.

Τα τελευταία δώδεκα χρόνια είναι πρόεδρος του ελληνικού σχολείου της πόλης, ενώ έχει επίσης την ευθύνη για θέματα προστασίας παιδιών.

Πρόκειται ακόμη να συναντηθεί με τη Maria Louis, εκπρόσωπο της Κυπριακής Εκπαιδευτικής Αποστολής, στο πλαίσιο διοργάνωσης συνεδρίου για την προστασία παιδιών.

Η Άντρη προτείνει επίσης τις ιστοσελίδες internetmatters.org και iwf.org.uk ως χρήσιμες πηγές ενημέρωσης για την εκμετάλλευση παιδιών, καθώς παρέχουν απλούς οδηγούς για την πρόληψη και την αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών.

Τους επόμενους μήνες θα διοργανώσει δύο δωρεάν διαδικτυακές συναντήσεις, στις 29 Σεπτεμβρίου και στις 6 Οκτωβρίου, οι οποίες θα είναι ανοικτές σε συμμετέχοντες από όλο τον κόσμο μέσω QR code.