Πετρέλαιο: Ανατροπή στην παγκόσμια αγορά – Από το έλλειμμα σε πλεόνασμα 1,7 εκατ. βαρελιών

Σε τροχιά πλεονάσματος επιστρέφει η παγκόσμια αγορά πετρελαίου, καθώς η παραγωγή ανακάμπτει με ταχύτερους ρυθμούς από τη ζήτηση, παρά τη συνεχιζόμενη πολεμική σύγκρουση στο Ιράν και τις επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας στη Μέση Ανατολή. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) αναθεώρησε τις προηγούμενες εκτιμήσεις του, προβλέποντας πλέον ότι η προσφορά θα υπερβεί τη ζήτηση κατά 1,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως το τελευταίο τρίμηνο του 2026.

Στη μηνιαία έκθεσή του, που δημοσιοποιήθηκε την Παρασκευή, ο οργανισμός εκτιμά ότι η παγκόσμια παραγωγή θα ανέλθει κατά μέσο όρο στα 105 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά το τέταρτο τρίμηνο του έτους. Η νέα πρόβλεψη σηματοδοτεί σημαντική αλλαγή στις ισορροπίες της αγοράς, καθώς στην προηγούμενη έκθεσή του ο IEA ανέμενε έλλειμμα προσφοράς για την ίδια περίοδο.

Σύμφωνα με τον οργανισμό, η αγορά παρουσιάζει τις πρώτες ουσιαστικές ενδείξεις επανεξισορρόπησης από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, με την ενίσχυση της παραγωγής να αντισταθμίζει σταδιακά τις διαταραχές που προκάλεσαν οι εχθροπραξίες.

Η ανακοίνωση των νέων εκτιμήσεων επηρέασε τις διεθνείς τιμές, με το πετρέλαιο Brent να χάνει τα αρχικά του κέρδη και να υποχωρεί κατά 0,1%, στα 95,71 δολάρια το βαρέλι.

Επιστρέφει η παραγωγή από τον Περσικό Κόλπο

Βασικός παράγοντας για τη μεταβολή των δεδομένων είναι η ταχύτερη του αναμενομένου ανάκαμψη των εξαγωγών από τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Περσικού Κόλπου.

Οι εξαγωγικές ροές είχαν δεχθεί ισχυρό πλήγμα μετά την έναρξη των συγκρούσεων στα τέλη Φεβρουαρίου, ωστόσο οι παραγωγοί έχουν καταφέρει να αποκαταστήσουν σημαντικό μέρος των ποσοτήτων που διοχετεύουν στη διεθνή αγορά.

Παρά τις συνεχιζόμενες επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων, αξιοποιούνται εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου, ενώ καταγράφονται και διελεύσεις δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ με απενεργοποιημένα συστήματα εντοπισμού, σε μια προσπάθεια περιορισμού του κινδύνου επιθέσεων.

Ενδεικτικά της ανάκαμψης είναι τα στοιχεία που δημοσιοποίησε ο OPEC, σύμφωνα με τα οποία η παραγωγή των χωρών του OPEC+ διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο στα 41,23 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Πρόκειται για αύξηση περίπου 2,04 εκατ. βαρελιών ημερησίως σε σύγκριση με τον Σεπτέμβριο, με την παραγωγή της συμμαχίας να έχει ανακτήσει πλέον το 97% των επιπέδων που καταγράφονταν τον Φεβρουάριο, πριν από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων.

JPMorgan: Ήδη πλεόνασμα στην αγορά

Η εικόνα που περιγράφει ο IEA βρίσκεται κοντά στις εκτιμήσεις μεγάλων χρηματοπιστωτικών οργανισμών, οι οποίοι διαπιστώνουν ότι η παγκόσμια αγορά πετρελαίου έχει αρχίσει να εμφανίζει αυξημένη προσφορά.

Η JPMorgan είχε εκτιμήσει την προηγούμενη εβδομάδα ότι τον Οκτώβριο καταγράφηκε πλεόνασμα της τάξης των 1,4 εκατ. βαρελιών ημερησίως.

Πέραν της ανάκαμψης της παραγωγής, καθοριστική είναι και η πορεία της ζήτησης, η οποία επηρεάζεται από τις υψηλές τιμές του πετρελαίου και τον περιορισμό της κατανάλωσης κατά τη διάρκεια του έτους.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας διατηρεί την πρόβλεψή του για μείωση της παγκόσμιας ζήτησης κατά 2,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, με την κατανάλωση να διαμορφώνεται στα 102,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Για το 2027 αναμένεται ανάκαμψη της ζήτησης κατά 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, χωρίς ουσιαστική διαφοροποίηση από τις προηγούμενες εκτιμήσεις του οργανισμού.

Περισσότερο πετρέλαιο και από χώρες εκτός OPEC+

Η ενίσχυση της παγκόσμιας προσφοράς δεν περιορίζεται στις χώρες του OPEC+.

Σύμφωνα με τον IEA, η παραγωγή από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, τη Βραζιλία, την Αργεντινή και τη Γουιάνα αναμένεται να αυξηθεί συνολικά κατά 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026.

Η πρόσθετη αυτή παραγωγή συμβάλλει στη σταδιακή αποκατάσταση της ισορροπίας, περιορίζοντας την εξάρτηση της αγοράς από τις εξαγωγές της Μέσης Ανατολής.

Για το επόμενο έτος, ο οργανισμός προβλέπει ακόμη μεγαλύτερη αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς, η οποία αναμένεται να ενισχυθεί κατά 6,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως και να φτάσει τα 108,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στην περαιτέρω αποκατάσταση της παραγωγής στον Περσικό Κόλπο.

Πάντως, η νέα πρόβλεψη για το 2027 είναι χαμηλότερη κατά 1,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε σχέση με την προηγούμενη έκθεση. Η αναθεώρηση συνδέεται εν μέρει με τις μειωμένες προσδοκίες για την παραγωγή του Ιράν, καθώς οι εξαγωγές της χώρας συνεχίζουν να επηρεάζονται από τον αμερικανικό αποκλεισμό.

Μεγάλο πλεόνασμα και το 2027

Παρά τη συγκρατημένη αναθεώρηση των εκτιμήσεων για την παραγωγή, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εξακολουθεί να προβλέπει ότι η προσφορά θα ξεπεράσει αισθητά τη ζήτηση και το επόμενο έτος.

Το ημερήσιο πλεόνασμα για το 2027 εκτιμάται στα 3,8 εκατ. βαρέλια, έναντι 3,94 εκατ. βαρελιών που προέβλεπε προηγουμένως ο οργανισμός.

Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει ότι, εφόσον επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις, η διεθνής αγορά θα διαθέτει σημαντικά μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου από εκείνες που απαιτούνται για την κάλυψη της κατανάλωσης.

Την ίδια ώρα, ο IEA έδωσε πρόσθετα στοιχεία για την αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, η οποία είχε αποφασιστεί τον Μάρτιο από τα κράτη-μέλη του.

Συνολικά 71 εκατ. επιπλέον βαρέλια αναμένεται να διοχετευθούν στην αγορά μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου, εκ των οποίων 15 εκατ. βαρέλια θα αφορούν ντίζελ.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποσκοπεί στον περιορισμό των πιέσεων στην προσφορά καυσίμων και ιδιαίτερα του ντίζελ, για το οποίο εξακολουθούν να καταγράφονται προβλήματα διαθεσιμότητας.

Παρά τις ενδείξεις αυξημένης προσφοράς, η αγορά παραμένει εκτεθειμένη στις γεωπολιτικές εξελίξεις, με την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και τους περιορισμούς στις ιρανικές εξαγωγές να αποτελούν βασικές πηγές αβεβαιότητας για τις διεθνείς τιμές.