Λουκία Χαραλάμπους Σταυρινού, «ΑΝάΞΙΑ. Διηγήματα». Εκδόσεις Γκοβόστη, 2025
Η πρώτη της συλλογή ψυχογραφικών διηγημάτων εκτεινόταν στο κοινωνιολογικό, ιδίως, πεδίο της ατομικής διαφορετικότητας και σε ένα πλέγμα πολυσχιδούς συνύφανσης οικογενειακών σχέσεων, κοινωνικών προβληματισμών, βιωματικών εμπειριών και πηγαίων αγαπητικών αισθημάτων, εξ ου και ο διαγνωστικός τίτλος ανθρωποκεντρικής ενσυναίσθησης «Για μια αγκαλιά γίνονται όλα» (2022). Με τη δεύτερή της διηγηματική συγκομιδή η Λουκία Χαραλάμπους Σταυρινού δονεί εντονότερες και μακρόπνοες τις λυρικές χορδές του ευαίσθητου ψυχισμού της, διευρύνοντας τον χωρόχρονο της αναστοχαστικής αυτονοηματοδότησης, καθώς προγραμματικά συμπυκνώνει τα ορόσημα της ενδότερης πορείας της προς έναν συμπαντικό κόσμο ιδεών και οραματικών πραγματώσεων.
Επισημαίνει επιγραμματικά, σηματοδοτώντας τον θεματικό πυρήνα και τη φιλοσοφημένη εξακτίνωση των εξιστορήσεών της: «Οι ιστορίες είναι σαν δρόμοι κομβικοί, που ενώνουν τον εσωτερικό μας κόσμο με το όλο Σύμπαν.». Ιστορίες, θα πρόσθετα, που με την ευρηματικότητα της διηγηματικής γραφίδας δεν αφηγούνται αποστασιοποιημένα, δεν περιγράφουν φευγαλέα μήτε αναπαριστούν μόνο εικονοπλαστικά τα δρώμενα, αλλά διεγείρουν συναρπαστικά το εντεινόμενο ενδιαφέρον σε έναν εναγώνιο μετεωρισμό απροσδόκητης κορύφωσης.
Το πρώτο από τα δεκαεπτά διηγήματα της καλαίσθητης παρούσας έκδοσης, που συνομιλούν σε ρέουσα γλώσσα σαγηνευτικής συνοικείωσης τόσο με τα μαυρόασπρα λιτά σκίτσα της Εύας Σταυρινού όσο και με τους αναγνώστες, μάς ανοίγει διάπλατα τη «Φθαρμένη πόρτα» του ομώνυμου τίτλου. Αφουγκραζόμαστε τους κραδασμούς δύο ευάλωτων παιδικών ψυχών, αφημένων στο έλεος της εγκατάλειψης μετά τον χωρισμό των γονιών τους και την απονενοημένη φυγή της μητέρας τους.
Ο πατέρας, που μένει μαζί τους σε μιαν άσπλαχνη συγκατοίκηση καταθλιπτικής απάθειας για τον εαυτό του αλλά και επιθετικής εχθρότητας μέχρι βίαιης κακοποίησης προς τα παιδιά του, προβάλλει το ψυχολογικό σύνδρομο της εκδίκησης εναντίον της απούσας πρώην συζύγου του. Αν, όμως, αυτή γλίτωσε βάζοντάς το στα πόδια από μιαν αβίωτη συμβίωση, πώς άντεξε τον αποχωρισμό των σπλάχνων της; Διερωτάται το μεγαλύτερο αγόρι, που γνοιάζεται με υποκατάστατη γονική στοργή τη μικρότερη αδελφή του, σε πρωτοπρόσωπους εξομολογητικούς τόνους.
Μια ζωντανή διήγηση σπουδής στην ενδοοικογενειακή βία και τους διαζευγμένους γονείς με επιπτώσεις το ανεπούλωτο τραύμα των παιδιών μέχρι την ενηλικίωσή τους, όταν πλέον κλείνει η πόρτα στο σπίτι της ψυχοφθόρας διαλυμένης οικογένειας, για ν’ ανοίξει η καινούργια πύλη υγιούς οικογενειακού βίου και ευτυχισμένης συνύπαρξης.
Μια στάση ζωής, που εξυμνείται στο επόμενο διήγημα «Δρομείς και πουλιά», με πρωταγωνιστές της άλλης αρμονικής συστηματικής συνάντησης μεταξύ των ανθρώπων και των φτερωτών τους φίλων. Είναι ο φωτογράφος που με την κάμερα, το σκαμνί και το τριπόδι και κίνητρο τον προσεχή φωτογραφικό διαγωνισμό αγωνιά να απαθανατίσει σε εικαστικά στιγμιότυπα του φακού του πάπιες, ερωδιούς και φλαμίνγκο στον υγροβιότοπο της Αλυκής.
Ενώ μια τριάδα γυναικών δρομέων περιμετρικά της λίμνης με κοινή στόχευση την ψυχοσωματική τους ευρωστία, σε αντίθεση με την κοπιαστική στασιμότητα του πτηνοπαρατηρητή καλλιτέχνη της φωτογραφίας, θα προτιμούσαν την ανάταση της μεταρσίωσης και την αγαλλίαση του ύψους σε ορίζοντες απεραντοσύνης και ελευθερίας. Συγκεκριμένα, «να είναι οι ίδιες τα μεταναστευτικά πουλιά, να διασχίζουν ηπείρους και να βιώνουν τη διαφορετικότητα του κάθε τόπου.». Σε διαλεκτικό παραλληλισμό για το ιδεώδες της άθλησης το διήγημα «Grit (Πρόγραμμα προπόνησης υψηλής έντασης) – ένα παραμύθι πέρα για πέρα αληθινό», όπου η κλειστή αίθουσα μετουσιώνεται σε έναν ανοικτό χώρο απόλυτης αγωνιστικής έξαρσης.
Στο διήγημα επίσης «Λάσπη στη λάσπη» παρεμφερών αλληγορικών συμβολισμών ο καθηλωμένος και σπιτόβιος «άτεκνος και άτεγκτος» θα επιχειρήσει την έξοδό του από την υποτιθέμενη ζοφερή ζώνη ασφαλείας στη ζωογόνα φύση με οδηγό ένα μαύρο κοράκι και φτάνοντας στη θάλασσα θα καταβυθιστεί στην αμμώδη λάσπη της κάθαρσης και της εξιλέωσης από τον παλιό εγωτικό εαυτό του.
Ο αριθμός «Τετρακόσια Δέκα» όχι με αριθμητικό σύμβολο αλλά με πλήρη αναγραφή αλφαβητικών γραμμάτων στο τρίτο διήγημα λειτουργεί ως ανεξίτηλος δείκτης μνήμης μέσα από τις φοιτητικές αναμνήσεις ενός υποσχόμενου μέλλοντος και ενός μοιραίου τέλους. Αξέχαστο το υπ’ αριθμό 410 εκείνο λεωφορείο της Αθήνας με συνεπιβάτες δυο νέους και τη μυσταγωγία της αγάπης τους.
Το διήγημα με μυστηριώδες υπόβαθρο και μεταφυσικές προεκτάσεις επιγράφεται επίσης δυσδιάγνωστα «Ελεγείες από τρεις ζωές στον Τρέμιθο», αποκωδικοποιώντας μια ζωή σε τρίπτυχη ανακύκληση σε τρεις αντίστοιχους χρονικούς σταθμούς: στο 1750, το 1890 και το 1925, που στιγμάτισαν οι δραματικές συγκυρίες των εποχών με κοινή συνισταμένη την επιβολή της δύναμης των ισχυρών στους αδύνατους και παραλλαγές τη σεξουαλική βία μέχρι θανάτου μιας γυναίκας στα χέρια ενός διεφθαρμένου μουλά, την κατακρεούργηση δέντρων από αδίστακτους υλοτόμους και την απάνθρωπη σκληρότητα του πλούσιου απέναντι στην πάμπτωχη μάνα, που τον παρακαλεί για λίγα κούτσουρα να ζεσταθεί με τα παιδιά της. Σε αντίποινα, εν τέλει, της δικαιοσύνης θα του πάρει η βροχή την ξύλινη σοδειά του.
Στις ταξιδιωτικές περιπλανήσεις άλλων διηγημάτων η συγγραφέας μάς ξεναγεί στα τοπία των εσωτερικών εκμυστηρεύσεων και των εξωτικών μαγικών τόπων. Από τις αλλοτινές εκδρομές των παιδικών χρόνων με το «Πράσινο καραβάνι» μέχρι τη «Via Lactea στο Μαρακές» των ονειρικών παράδεισων και των ερωτικών παθών. Δεν παραλείπει, όμως, να μας φέρει κοντά σε ανθρώπους της προσφυγιάς των αντίσκηνων, της μετανάστευσης και της βιοπάλης, της ασκητικής απομόνωσης, της γεροντικής άνοιας και της μοναξιάς των γηροκομείων, όπως και σε άντρες της απαξιωτικής φιλαυτίας, που αφήνουν την ετοιμόγεννη γυναίκα τους να πεθάνει μόνη και αβοήθητη στα αντίστοιχα διηγήματα.
Με βαθιά συγκίνηση διαβάζουμε το τελευταίο διήγημα του βιβλίου μέρες που είναι επώδυνων τραγικών επετείων για την τουρκοκατεχόμενη σφαγιασμένη μας γη. Στα στενά σοκάκια της μοιρασμένης Λευκωσίας των πολλαπλών συμβολισμών με τον απόηχο της παλιάς φιλίας και της ειρηνικής γειτνίασης η χαροκαμένη μάνα θα προμηθευτεί από ξυλουργείο ένα «Λευκό φέρετρο», όπως θα ταίριαζε στην πάλλευκη ψυχή του λεβέντη της, που κάηκε μέσα στη φωτιά του 1974.
Αξιέπαινα χωρίς το Αν τα διηγήματα μιας εμπνευσμένης εύγλωττης γραφής.
