Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Ποιοι είναι τελικά οι πραγματικά πλούσιοι στην Αμερική και πώς έχτισαν τις περιουσίες τους; Ένα νέο οικονομικό βιβλίο επιχειρεί να δώσει την απάντηση, ανατρέποντας την εικόνα μιας νέας «Χρυσής Εποχής» στην οποία πρωταγωνιστούν αποκλειστικά λίγοι δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας και της Γουόλ Στριτ.
Το «The Everywhere Millionaire», των οικονομολόγων Έρικ Ζουίκ και Όουεν Ζίνταρ, είναι το αποτέλεσμα μιας έρευνας που διήρκεσε περισσότερο από μία δεκαετία πάνω στον πλούτο των Αμερικανών. Και το βασικό του εύρημα είναι διαφορετικό από αυτό που συνήθως κυριαρχεί στη δημόσια συζήτηση: πίσω από τα μεγάλα ονόματα και τις περιουσίες δισεκατομμυρίων βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη, λιγότερο προβεβλημένη τάξη εκατομμυριούχων, διασκορπισμένη σε ολόκληρη τη χώρα.
Μια πολύ μεγαλύτερη τάξη πλουσίων, κρυμμένη σε κοινή θέα
Αν κοιτάξεις πέρα από τη Σίλικον Βάλεϊ και τη Γουόλ Στριτ, θα βρεις μια πολύ μεγαλύτερη τάξη πλουσίων, κρυμμένη σε κοινή θέα, σε όλη τη χώρα. Και συχνά πλούτισαν με πεζούς τρόπους. Έχουν αντιπροσωπείες αυτοκινήτων, πουλούν χοτ ντογκ και κατεψυγμένες μίνι κις, διευθύνουν κέντρα αποτρίχωσης, προμηθεύουν κατασκευασμένα μέταλλα και ουρητήρια. Είναι οδοντίατροι.
Συλλογικά, αυτοί οι «εκατομμυριούχοι της Main Street» ελέγχουν πολύ περισσότερο πλούτο από τους δισεκατομμυριούχους που εκτοξεύουν πυραύλους, εμφανίζονται σε podcasts και γίνονται ταινίες. Πολλοί έχουν πλουτίσει αρκετά ώστε να αντέχουν υπερπολυτελή γιοτ, σπίτια 10.000 τετραγωνικών ποδιών και τίγρεις ως κατοικίδια. Το βιβλίο υποστηρίζει ότι η πολιτική τους ισχύς μπορεί να συναγωνιστεί εκείνη των ολιγαρχών.
Μια αθόρυβη επανάσταση
Στον πυρήνα της ιστορίας βρίσκεται μια αθόρυβη επανάσταση: η άνοδος ενός συγκεκριμένου είδους ιδιωτικής επιχείρησης. Πριν από λίγες δεκαετίες, αυτές οι επιχειρήσεις έβγαζαν συνολικά πολύ λιγότερα από την εταιρική Αμερική. Έως το 2011 όμως παρήγαν περισσότερο εισόδημα από όλες τις παραδοσιακές εταιρείες μαζί και εξηγούσαν το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης του μεριδίου που πηγαίνει στο πλουσιότερο 1%. Το βιβλίο εκτιμά ότι υπάρχουν περίπου τρία εκατομμύρια τέτοιοι ιδιοκτήτες, με μέση περιουσία γύρω στα 25.000.000 δολάρια.
Κάποιοι ενσαρκώνουν το αμερικανικό όνειρο: αυτοδημιούργητοι επιχειρηματίες που έφτασαν από τη φτώχεια στον πλούτο προσφέροντας καλύτερα προϊόντα. Υπάρχει όμως και η σκοτεινή πλευρά. Πολλοί χρησιμοποίησαν την επιρροή τους για να διαμορφώσουν πολιτικές υπέρ τους, κερδίζοντας μεγάλες μάχες για χαμηλότερους φόρους και, σε πολλούς κλάδους, κανόνες που προστατεύουν τα κέρδη τους και αυξάνουν το κόστος για τους καταναλωτές.
Γι’ αυτό οι συγγραφείς, ο Έρικ Ζουίκ και ο Όουεν Ζίνταρ, τους αποκαλούν μερικές φορές «stealthy wealthy». Δεν τους παρουσιάζουν ούτε ως ήρωες ούτε ως κακούς. «Είναι οι πρωταγωνιστές, αλλά κάποιοι είναι πρωταγωνιστές με τον τρόπο που ο Τόνι Σοπράνο είναι πρωταγωνιστής», λέει ο Ζουίκ.
Η ιστορία ξεκινά το 2014, όταν τρεις νεαροί οικονομολόγοι δούλευαν στο υπόγειο του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ. Οι μεγαλύτεροι συνάδελφοι τούς έλεγαν «οι Τρεις Φίλοι», αλλά οι ίδιοι υιοθέτησαν ιδιωτικά ένα πιο ανόητο όνομα: «οι Νίντζα των Φόρων». Ήταν οι Ντάνι Γιαγκάν, Όουεν Ζίνταρ και Έρικ Ζουίκ. Σήμερα ο πρώτος είναι καθηγητής στο Μπέρκλεϊ, ο δεύτερος στο Πρίνστον και ο τρίτος στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου.
Τότε ήταν ουσιαστικά «άμισθοι ειδικοί». Οι ηγέτες του υπουργείου ήθελαν να μάθουν πόσους φόρους πλήρωναν οι ιδιωτικές επιχειρήσεις. Ο εχθρός ήταν η κατάσταση των δεδομένων της Φορολογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ (IRS): παλιοί, αργοί υπολογιστές, χαοτικά στοιχεία, ξεχωριστά αρχεία για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις.
Αν συνέδεαν τις φορολογικές εγγραφές των επιχειρήσεων με τους ιδιοκτήτες τους θα μπορούσαν να απαντήσουν σε θεμελιώδη ερωτήματα: ποιες επιχειρήσεις ωθούν ανθρώπους στην κορυφή, σε ποιους κλάδους βγαίνουν οι περιουσίες, πόσο σημαντικοί είναι οι ιδιοκτήτες και πόσους φόρους πληρώνουν πραγματικά. Το σύνολο δεδομένων που έφτιαξαν συνέδεσε τουλάχιστον 11.000.000 επιχειρήσεις με πάνω από 22.000.000 ιδιοκτήτες.
Έως τότε οι πληροφορίες ήταν περιορισμένες. Η Έρευνα Καταναλωτικών Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Fed) ρωτά κάθε τρία χρόνια περίπου 5.000 οικογένειες. «Οι ερευνητές συχνά δυσκολεύονται να πείσουν τους πλούσιους να απαντήσουν», γράφουν οι Ζίνταρ και Ζουίκ. «Μόνο ένας στους δέκα που προσεγγίζονται συνεργάζεται, και δίνουν μόνο όσα θέλουν».
Ένας ερευνητής είπε ότι ο πρώην πρόεδρος της Fed Άλαν Γκρίνσπαν παρενέβη προσωπικά για να πείσει έναν πλούσιο να συμμετάσχει. Η λίστα Forbes 400 στηρίζεται σε δημόσιες πληροφορίες και δείχνει μόνο την υπερκορυφή, ενώ η έρευνα του Τομά Πικετί και του Εμανουέλ Σαέζ, που ενέπνευσε τα συνθήματα του Occupy Wall Street, έδειχνε πόσο εισόδημα πηγαίνει στην κορυφή, αλλά όχι από ποιες επιχειρήσεις.
Οι επιχειρήσεις «pass-through»
Οι «Νίντζα» ανακάλυψαν ότι το κλειδί ήταν οι επιχειρήσεις «pass-through», όπου τα κέρδη «περνούν» στον ιδιοκτήτη και φορολογούνται μέσω της προσωπικής δήλωσης, σε αντίθεση με τις παραδοσιακές εταιρείες τύπου C. Ένας δικηγόρος με δικό του γραφείο ή ένας ιδιοκτήτης αλυσίδας εστιατορίων είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα. Το 1980 παρήγαν περίπου το ένα πέμπτο του επιχειρηματικού εισοδήματος των ΗΠΑ, ενώ το 2011 πάνω από το μισό. Από τη δεκαετία του 1980, εξηγούν, έχουν ευθύνη για πάνω από το μισό της αύξησης του μεριδίου του πλουσιότερου 1% και του 0,1%.
Περίμεναν να δουν τους τεχνολογικούς και ενεργειακούς μεγιστάνες. «Και αυτό που βλέπουμε είναι γιατροί και οδοντίατροι, έμποροι αυτοκινήτων, δικηγόροι, όλες αυτές οι εξειδικευμένες υπηρεσίες», λέει ο Ζουίκ. Στην κατάταξη, στην κορυφή είναι οι νομικές και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, τρίτοι οι έμποροι αυτοκινήτων, τέταρτοι οι σύμβουλοι, 9ο τα εστιατόρια, 10ο οι λογιστές, 13ο τα κατασκευασμένα μέταλλα και 21ος οι οδοντίατροι. Πολλές επιχειρήσεις εξαρτώνται από τις δεξιότητες του ιδιοκτήτη, το «ανθρώπινο κεφάλαιο». Όταν ένας ιδιοκτήτης αποσύρεται ή πεθαίνει, τα κέρδη πέφτουν κατά τα τρία τέταρτα.
Ένας άλλος παράγοντας ήταν η φορολογική πολιτική, με ρίζες στη Φορολογική Μεταρρύθμιση του 1986. Ο Ζουίκ την εξηγεί με δύο πρωταγωνιστές: «Έχεις έναν πρόεδρο που είναι σταρ του κινηματογράφου», τον Ρόναλντ Ρίγκαν, «και έναν πρώην επαγγελματία μπασκετμπολίστα που είναι γερουσιαστής», τον Δημοκρατικό Μπιλ Μπράντλεϊ, και οι δύο πλήρωναν υψηλούς φόρους. Η μεταρρύθμιση χαμήλωσε τους ατομικούς συντελεστές κάτω από τον εταιρικό, δημιουργώντας ακούσια παραθυράκι. Το 2011, το εισόδημα των pass-through φορολογούνταν με μέσο ομοσπονδιακό συντελεστή περίπου 20%, έναντι σχεδόν 32% για τις παραδοσιακές εταιρείες.
Οι «Εκατομμυριούχοι της Main Street» έχουν, όπως γράφουν, περισσότερο από 13 φορές τον πλούτο της Forbes 400. Για κάθε μέλος της λίστας αντιστοιχούν πάνω από 4.000 ιδιοκτήτες με τουλάχιστον 10 εκατομμύρια. Ζουν σε εκατοντάδες κοινότητες. Ανάμεσά τους ο Ντικ Πορτίγιο, πρώην πεζοναύτης από το Σικάγο, που από ένα καροτσάκι χοτ ντογκ έχτισε μια αυτοκρατορία δισεκατομμυρίων, και η Κάρεν Μπέντλατζ, που αντί για αυτοκίνητο πήρε ένα κρεβάτι μαυρίσματος και έφτασε να διανέμει το δεύτερο μεγαλύτερο μερίδιο κρεβατιών μαυρίσματος στη χώρα, πριν στραφεί στην… αποτρίχωση!
Δεν οφείλονται όλα στην εργατικότητα
Δεν οφείλονται, ωστόσο, όλα στην εργατικότητα. Κάποιοι πλούτισαν σε κλάδους όπου οι κανόνες περιορίζουν τον ανταγωνισμό: οι γιατροί που περιορίζουν την προσφορά ιατρών, οι διανομείς αλκοόλ και οι μεσίτες. Στην πρώτη γραμμή είναι οι αντιπροσωπείες αυτοκινήτων, που προστατεύονται από πολιτειακούς νόμους οι οποίοι εμποδίζουν τους κατασκευαστές να πουλούν απευθείας.
Ο Έλον Μασκ προσπάθησε να παρακάμψει το μοντέλο, αλλά «οι έμποροι αποδείχθηκαν τρομεροί αντίπαλοι». Ο Μασκ ξόδεψε εκατοντάδες εκατομμύρια για την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, όμως ο νόμος «One Big Beautiful Bill» κατάργησε τις φοροελαφρύνσεις για ηλεκτρικά οχήματα, ενώ έκανε μόνιμη την έκπτωση έως 20% για τους pass-through. Ο Ζουίκ αστειεύεται ότι υπάρχουν και οι «middle-garchs».
Οι επιχειρηματίες αποτελούν μόλις το 3% του πληθυσμού, αλλά είναι υπερεκπροσωπούμενοι στα αξιώματα. Όσοι έχουν 10 εκατομμύρια έχουν πάνω από δέκα φορές περισσότερες πιθανότητες να μπουν στο Κογκρέσο, και όσοι έχουν 100 εκατομμύρια 62 φορές. Στα πολιτειακά νομοθετικά σώματα του 2023-24, το 40% προερχόταν από επιχειρηματικό περιβάλλον και 21 ήταν έμποροι αυτοκινήτων.
Οι συγγραφείς φέρνουν παραδείγματα συγκρούσεων συμφερόντων: τον Ρεπουμπλικανό Μπομπ Κόρκερ, που στήριξε τις φοροελαφρύνσεις του 2017 αφού προστέθηκε διάταξη που βαφτίστηκε «Corker kickback» (εκείνος το αρνήθηκε), και τον Δημοκρατικό Μάικλ Μάντιγκαν του Ιλινόι, που καταδικάστηκε το 2025 για διαφθορά.
