To Top
21:39 Πέμπτη
12 Δεκεμβρίου 2019
Επόμενο
Προηγούμενο
Xαμηλή η βαθμολογία της Κύπρου για την ισότητα
ΑΡΧΙΚΗΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟΙΝΩΝΙΑ • Xαμηλή η βαθμολογία της Κύπρου για την ισότητα
  17 Νοεμβρίου 2019, 12:11 μμ  
Υπάρχουν γυναίκες που βρίσκονται στην κορυφή πετυχημένων επιχειρήσεων. Άλλες ηγούνται κομμάτων και κυβερνήσεων και συμμετέχουν ενεργά στη λήψη αποφάσεων. Υπάρχουν αυτές που βραβεύονται για τις επιστημονικές τους ανακαλύψεις. Η εικόνα αν και θετική, εντούτοις δεν αφορά ακόμη όλες τις γυναίκες. Αντίθετα, για πολλες Ευρωπαίες η ισότητα των φύλων αποτελεί έννοια μακρινή, ενδεχομένως και άπιαστη.

Είναι αλήθεια πως έχει διανυθεί μεγάλη απόσταση. Όμως ο δρόμος προς την πλήρη ισότητα είναι μακρύς και γεμάτος εμπόδια, όπως δείχνουν τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE) φέτος σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί στα 28 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Η ΕΕ έχει σημειώσει μεγάλη πρόοδο, αλλά κινείται με ρυθμούς σαλιγκαριού. Για παράδειγμα από το 2017 μέχρι σήμερα πολύ μικρά βήματα έχουν γίνει», εξήγησε μιλώντας στον «Φιλελεύθερο» η Βιργινία Λανγκμπακ, διευθύντρια του EIGE.

Ο Διεθνής Οργανισμός κάθε χρόνο βαθμολογεί τα κράτη μέλη βάσει μιας κλίμακας που κυμαίνεται από το 1 (απόλυτη ανισότητα) μέχρι το 100 (πλήρης ισότητα). Προκειμένου να προσδιορίσει σε κάθε χώρα τον δείκτη ενότητας, το EIGE συνυπολογίζει έναν εντυπωσιακό όγκο δεικτών αναφορικά με την απασχόληση, τα εισοδήματα, την εκπαίδευση, αλλά και την ισότητα στις θέσεις εξουσίας (οικονομικής και πολιτικής), τον χρόνο που αφιερώνεται στις οικιακές εργασίες, καθώς και την υγεία. 
Η Κύπρος, δυστυχώς, είναι ανάμεσα στις χώρες που δεν έχουν καταφέρει να προχωρήσουν σημαντικά στο θέμα της ισότητας. Οι δείκτες του EIGE αποδεικνύουν πως η χώρα μας σημείωσε πρόοδο το 2005 και μετά, ωστόσο δεν μπορούμε να είμαστε αισιόδοξοι. Το αντίθετο μάλιστα, αφού η Κύπρος βρίσκεται στην 20ή θέση με βαθμολογία 56,3 πολύ πιο κάτω από τον μέσο όρο που ανέρχεται στο 67,4.
 
Τη μεγαλύτερη βελτίωση έχει σημειώσει η Πορτογαλία με αύξηση 3,9 βαθμών και ακολουθεί σε μικρή απόσταση η Εσθονία με 3,1 βαθμούς. Η Ελλάδα και η Ουγγαρία έχουν διανύσει τη μεγαλύτερη απόσταση, ωστόσο και οι δύο χώρες βρίσκονται ακόμη πολύ χαμηλά στην κατάταξη. Στην κορυφή πάντως, εξακολουθούν να βρίσκονται όπως πάντα οι σκανδιναβικές χώρες με πρώτη τη Σουηδία με 83,6 βαθμούς και δεύτερη τη Δανία με 77,5.

Τα στοιχεία δείχνουν πως οι γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται στη σωστή κατεύθυνση, αλλά απέχουν ακόμη πολύ από τους στόχους τους. «Είναι σαφές πως οι πολιτικές που εφαρμόζονται για να μειωθεί το χάσμα ανάμεσα στα φύλα, πραγματικά δεν είναι αποτελεσματικές. Αν δούμε την κατάσταση που επικρατεί με τις γυναίκες στα διοικητικά συμβούλια των επιχειρήσεων, παρατηρούμε πως στις περιπτώσεις εκείνες που οι χώρες πήραν νομοθετικά μέτρα, π.χ. υποχρεωτικές ποσοστώσεις, καταγράφηκε σημαντική πρόοδος. Η διαφορά της δράσης και της αδράνειας είναι φανερή.
 
Το 2018 τέσσερα κράτη μέλη εφάρμοσαν υποχρεωτικές ποσοστώσεις και είδαν με αυτό τον τρόπο τη συμμετοχή των γυναικών να αυξάνεται σημαντικά. Αύξηση, αλλά όχι μεγάλη είχαν και τα κράτη μέλη, που έδρασαν έστω και με πιο μαλακά μέτρα. Αντίθετα, χώρες όπως η Κύπρος που δεν έκαναν τίποτα έμειναν πίσω με τις γυναίκες να υπο-εκπροσωπούνται σημαντικά σε θέσεις εξουσίας», επισήμανε η Βιργινία Λανγκμπακ.

Ακόμη, όμως και όταν υπάρχουν νόμοι σχετικά με τα ζητήματα φύλου, βλέπουμε πως πολλές φορές καταπατούνται και δεν εφαρμόζονται. Το γεγονός πως δεν υπάρχει πλαίσιο στήριξης και δεν έχει αναπτυχθεί η κουλτούρα εκείνη που θα επιτρέψει στις γυναίκες να προβαίνουν σε καταγγελίες, όταν παραβιάζονται τα δικαιώματά τους, δημιουργεί ένα τοξικό περιβάλλον μέσα στο οποίο τα δικαιώματα των γυναικών πολλές φορές παραβιάζονται, χωρίς να υπάρχει η παραμικρή συνέπεια. Είναι για αυτό τον λόγο που υπάρχουν κραυγαλέα παραδείγματα γυναικών, που υπέστησαν διακρίσεις στον χώρο εργασίας τους, χωρίς ωστόσο να τολμούν να καταγγείλουν, με αποτέλεσμα να μην δικαιώνονται σχεδόν ποτέ. Επομένως, είναι αναγκαίο, τουλάχιστον στον τόπο μας, να ανοίξει ένας δημόσιος διάλογος και να παρθούν πολιτικές πρωτοβουλίες για την ισότητα των φύλων, με κύριο ζητούμενο, να αλλάξει και κυρίως να εφαρμόζεται η σχετική νομοθεσία.
 

Το 2005 όταν ξεκινούσαν οι καταγραφές του EIGE η Κύπρος ήταν στην τελευταία θέση της κατάταξης. Σήμερα βελτίωσε τις θέσεις της κατά 10,4 μονάδες. Οι πιο σημαντικές της κατακτήσεις αφορούν τον τομέα της υγείας (88.4 βαθμούς) και των απολαβών (80,9 βαθμοί), οι οποίοι παρουσιάζουν καλύτερες επιδόσεις σε σύγκριση με τα άλλα κράτη μέλη. Οι ανισότητες είναι ιδιαίτερα εμφανείς στον τομέα της λήψης αποφάσεων (28,2 βαθμοί), όπου οι επιδόσεις της χώρας μας είναι χειρότερες από σχεδόν τα περισσότερα κράτη μέλη. Απαιτούνται, λοιπόν, συντονισμένες και συγκεκριμένες δράσεις, ώστε να καταφέρουμε ως χώρα να καταπολεμήσουμε τις ανισότητες και να πάμε όχι ένα, αλλά πολλά βήματα μπροστά.
 
Δεκάδες ώρες απλήρωτης εργασίας
 
Ένας από τους κύριους λόγους που συμβάλλουν αποφασιστικά στη διαιώνιση και αύξηση των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων, είναι το ότι οι γυναίκες ξοδεύουν πολύ περισσότερο χρόνο από τους άντρες σε ό,τι αφορά τη φροντίδα της οικογένειας και τις οικιακές εργασίες. Τα στερεότυπα που θέλουν τις γυναίκες ως τον κύριο φροντιστή της οικογένειας και τους άντρες την κύρια πηγή εσόδων, δυστυχώς εξακολουθούν να υφίστανται. Σύμφωνα με τα στοιχεία του EIGE 7,7 εκατομμύρια Ευρωπαίες έναντι 500,000 Ευρωπαίων είναι εκτός αγοράς εργασίας, όχι γιατί οι ίδιες το επιθυμούν, αλλά για να φροντίζουν μέλη της οικογένειάς τους. Επιπλέον, 9 εκατομμύρια γυναίκες έναντι 600,000 αντρών δουλεύουν σε καθεστώς μερικής απασχόλησης λόγω των υποχρεώσεών τους στον τομέα της φροντίδας. Και για την πλειονότητα αυτό δεν είναι επιλογή, αλλά ανάγκη.

Την ίδια στιγμή, οι Ευρωπαίες αφιερώνουν τουλάχιστον 13 ώρες τη βδομάδα περισσότερες από τους Ευρωπαίους σε μη αμειβόμενες εργασίες νοικοκυριού και φροντίδας. Για να υπάρξει μια σύγκριση, οι γυναίκες εργάζονται τουλάχιστον διπλάσιες ώρες από τους άνδρες για να φροντίζουν το σπίτι τους. «Ένας από τους σημαντικότερους λόγους, που οι γυναίκες μένουν πίσω είναι το διαρκές βάρος που κουβαλούν, φροντίζοντας τις οικογένειές τους. Επιπλέον, οι γυναίκες σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν δυσανάλογα μεγαλύτερη συμμετοχή στην εργασία σε μη αμειβόμενες εργασίες. Το 2017, σχεδόν το 38% των γυναικών ξόδευε πολύ περισσότερο χρόνο φροντίζοντας παιδιά, εγγόνια, ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρίες σε σύγκριση με το 25% των ανδρών. Αυτή η άνιση κατανομή είναι δραματικά μεγαλύτερη σε ζευγάρια με παιδιά, τόνισε η πρόεδρος του EIGE, Βιργινία Λαμπγκαγκ. Με λίγα λόγια αυτό που αποκαλείται συνήθως «φροντίδα» στην ουσία είναι απλήρωτη εργασία με μεγάλο μάλιστα κόστος για τις γυναίκες που το επωμίζονται.
 

Η κατάσταση μάλιστα αυτή επιδεινώθηκε για τις γυναίκες μετά τις κοινωνικές περικοπές που επιβλήθηκαν εξαιτίας της οικονομικής κρίσης και οι οποίες έπληξαν δυσανάλογα τις γυναίκες. Έτσι, οι γυναίκες αναγκάστηκαν να σηκώσουν ακόμη μεγαλύτερα οικογενειακά βάρη, να αφιερώνουν περισσότερες ώρες σε οικιακές εργασίες, με αποτέλεσμα να χειροτερεύει η θέση τους στην αγορά εργασίας. Η ισότητα των φύλων, τουλάχιστον σε αυτό τον τομέα, ισχύει παρά μόνο στα χαρτιά. Την καλύτερη επίδοση στην Ευρώπη έχει η Δανία, με τις γυναίκες να αφιερώνουν γύρω στις 4 ώρες για οικιακές εργασίες και τους άντρες 3. Όμως, παντού παραμένει το χάσμα, αφού ο μέσος όρος των 28 χωρών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, σε μελέτη του 2018, δείχνει ότι οι άντρες συνεισφέρουν κατά 50% σχεδόν λιγότερο χρόνο από τις γυναίκες στην απλήρωτη εργασία.
 
Εργάζονται για δύο μήνες δωρεάν
 
To μισθολογικό χάσμα σε βάρος των γυναικών εξακολουθεί να υφίσταται στα περισσότερα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τα κοινοτικά στοιχεία, οι γυναίκες στην ΕΕ εξακολουθούσαν να αμείβονται κατά μέσο όρο 16% χαμηλότερα από τους άνδρες. Τη μικρότερη μισθολογική διαφορά μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης έχουν η Ιταλία και το Λουξεμβούργο με 5%. Στον αντίποδα η διαφορά στη χώρα με τη χειρότερη επίδοση, την Εσθονία, έφτανε το 25,6%, ενώ αξιοσημείωτο είναι το χάσμα σε χώρες όπως η Γερμανία και η Αυστρία η διαφορά σε βάρος των γυναικών φτάνει το 21,0% και 19,9% αντίστοιχα.
 
Οι παράγοντες στους οποίους οφείλεται το μισθολογικό χάσμα είναι πολλοί. Οι γυναίκες συχνά εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης, εργάζονται σε κλάδους στους οποίους οι αμοιβές είναι χαμηλότερες ή συχνά αναγκάζονται να αναλάβουν την κύρια ευθύνη για τη φροντίδα της οικογένειάς τους. 
Αυτό που στην ουσία λένε τα στοιχεία είναι πως μολονότι έχουν γίνει ορισμένα βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, οι Ευρωπαίες εξακολουθούν να εργάζονται δύο μήνες δωρεάν σε σύγκριση με τους άνδρες συναδέλφους τους και η πρόοδος είναι πολύ αργή. Η πραγματικότητα είναι πως οι διαφορές στις οικονομικές ευκαιρίες, συμπεριλαμβανομένου του μισθού, μεταξύ ανδρών και γυναικών, είναι τόσο μεγάλες, που θα χρειαστούν 202 χρόνια για να γεφυρωθεί πλήρως το χάσμα.
 
Νέες ανισότητες λόγω τεχνολογίας
 
Την ίδια στιγμή ένας νέος τομέας ανισοτήτων μεταξύ των φύλων φαίνεται πως αναδύεται. Πρόκειται για το χάσμα στην τεχνητή νοημοσύνη, που είναι τρεις φορές μεγαλύτερο από ό,τι σε άλλους τομείς, σύμφωνα με μία ανάλυση που έγινε από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF) και το επαγγελματικό δίκτυο LinkedIn. Οι αποδοχές αντρών και γυναικών έχει μειωθεί, αλλά χρειάζεται ακόμη πολύς χρόνος μέχρι να υπάρξει ισορροπία στις αμοιβές τους. Ο χρόνος αυτός μάλιστα θα μπορούσε να αυξηθεί ακόμη περισσότερο εάν δεν σημειωθεί πρόοδος σε ό,τι αφορά την ένταξη περισσότερων γυναικών στο εργατικό δυναμικό, σύμφωνα με το WEF. Αυτό οφείλεται σε δύο σημαντικούς παράγοντες. Πρώτον, πολλές από τις επιχειρηματικές θέσεις που συνήθως κατέχουν γυναίκες, όπως είναι οι διοικητικές και οι θέσεις εξυπηρέτησης πελατών, αυτοματοποιούνται λόγω των νέων τεχνολογιών. Είναι δηλαδή πιο πιθανόν για μια γυναίκα να οδηγηθεί στην ανεργία και στο περιθώριο. Και, δεύτερον, στις νέες θέσεις που δημιουργούνται σε τομείς, όπως η μηχανική και η ανάλυση δεδομένων στον τομέα της πληροφορικής, η δεξαμενή ταλέντων των γυναικών είναι πολύ μικρή σε σύγκριση με αυτήν των ανδρών.

Η έλλειψη γυναικών στον τομέα STEM (επιστήμη, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά) δεν αποτελεί φαινόμενο μόνο της εποχής μας. Ωστόσο, οι ανισότητες μεταξύ των δύο φύλων επηρεάζουν αισθητά το χάσμα των αμοιβών μεταξύ ανδρών και γυναικών. Ιδιαίτερα στον τομέα της τεχνολογίας, όπου το φαινόμενο είναι πιο έντονο.
 
Παρούσα η βία στη ζωή πολλών γυναικών
 
Σεξουαλική βία, παρενόχληση, ενδοοικογενειακή κακοποίηση, δολοφονία. Μια στις τρεις Ευρωπαίες, καταγράφουν τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE), έχει γνωρίσει στη ζωή της τουλάχιστον μια φορά κάποιου είδους βία. Σε πολλές περιπτώσεις γυναίκες τραυματίζονται και δολοφονούνται επειδή αντιστάθηκαν στον βιασμό, επειδή απέρριψαν κάποιον άντρα, επειδή ζήτησαν να χωρίσουν ή χώρισαν, επειδή δεν θέλησαν να γυρίσουν στη συζυγική εστία, επειδή ο άντρας τους ζήλευε, επειδή είχαν εξωσυζυγική σχέση, επειδή ο πατέρας ή ο αδελφός τους δεν ενέκριναν τον δεσμό τους, επειδή ως ανύπαντρες είχαν σχέση. Ο λόγος είναι συνήθως ο ίδιος, ένας άντρας που δεν μπορούσε να χωνέψει πως μια γυναίκα μπορεί να κάνει η ίδια κουμάντο στη ζωή της.

Παρά τα πολλά και σημαντικά βήματα που γίνονται, η βία κατά των γυναικών δεν είναι εύκολο να εξαλειφθεί. Ειδικά, οι δολοφονίες γυναικών, οι γυναικοκτονίες, όπως επίσημα λέγονται, παρουσιάζουν σε αρκετές χώρες αύξηση. Η βία κατά των γυναικών και συγκεκριμένα η ενδοοικογενειακή βία έχει καταστεί για τις Ευρωπαίες μεταξύ 15 και 44 χρόνων η πρώτη αιτία αναπηρίας και θανάτου, αφήνοντας πίσω ακόμη και τα αυτοκινητικά δυστυχήματα ή τον καρκίνο. Οι αριθμοί είναι τρομακτικοί, καθώς όπως καταγράφεται 50 γυναίκες στην ΕΕ δολοφονούνται κάθε εβδομάδα, από νυν ή πρώην σύντροφό τους.
Βάσει των στοιχείων του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων, EIGE:
 
  • Στη Βρετανία, κάθε τρεις μέρες δολοφονείται μία γυναίκα.
  • Στη Σουηδία, κάθε δέκα μέρες κακοποιείται μέχρι θανάτου από τον σύζυγο ή σύντροφό της.
  • Στην Ισπανία, μία γυναίκα δολοφονείται κάθε τέσσερις μέρες, περίπου 100 τον χρόνο.
  • Στη Γαλλία, μία γυναίκα δολοφονείται κάθε πέντε μέρες εξαιτίας κακοποίησης στο σπίτι
  • Στην Πορτογαλία, μια γυναίκα τουλάχιστον κάθε βδομάδα χάνει τη ζωή της από το χέρι του συζύγου ή του πρώην συντρόφου της.
 
Η έμφυλη βία δεν περιορίζεται όμως σε μια χώρα, σε μια περιοχή. Είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο με επιπτώσεις ιδιαίτερα αρνητικές, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις απομένουν τραύματα που διαρκούν ολόκληρη ζωή. Η βία κατά των γυναικών εμφανίζεται παντού: Στο σπίτι, στην εργασία, στα σχολεία και στα πανεπιστήμια, στον δρόμο, στα δημόσια Μέσα μεταφοράς και το διαδίκτυο. Μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε γυναίκα και κάτι τέτοιο μπορεί να επηρεάσει τη γενικότερη ευημερία της και να την αποτρέψει από το να συμμετέχει πλήρως στην κοινωνία.
 
Όσο τρομακτικές και αν είναι οι διηγήσεις πάμπολλων γυναικών που υφίστανται ενδοοικογενειακή βία, άλλο τόσο συνταρακτικό είναι το γεγονός ότι δεν καταγγέλλουν τα βιώματά τους. Αυτό συμβαίνει είτε γιατί φοβούνται είτε γιατί δεν έχουν πού να στραφούν είτε γιατί η Αστυνομία, οι διάφορες υπηρεσίες ακόμη και το οικογενειακό τους περιβάλλον συνήθως αδιαφορεί ή τους ζητά «να τα βρουν με τον θύτη». 
 
Για αυτό και πολλές γυναίκες θύματα ενδοοικογενειακής βίας δεν την καταγγέλλουν, παρά μόνο όταν τα πράγματα φτάνουν στο απροχώρητο. Υπάρχουν πολλοί λόγοι που εξηγούν αυτή την αδράνεια. Ο κυριότερος λόγος είναι ο φόβος. Ο τρόμος που βιώνουν είναι τόσος, που μέσα τους έχει διαλυθεί κάθε ίχνος δυναμικής αντίδρασης. Άλλες πάλι γυναίκες ελπίζουν πως μπορεί να αλλάξει η κατάσταση και άλλες νιώθουν την ανάγκη να προστατέψουν τον θύτη, θεωρώντας πως έτσι προστατεύουν και την υπόληψη τη δική τους. Ο σημαντικότερος όμως λόγος, όπως δείχνουν οι περισσότερες έρευνες, είναι επειδή νιώθουν αβοήθητες και δεν έχουν πού να πάνε. Εξάλλου, και στις περιπτώσεις που καταλήγουν στην Αστυνομία, πάλι δεν είναι σίγουρο ότι θα βρουν στήριξη.
 
  Ξένια Τούρκη   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...