Πέραν των πέντε χιλιάδων υποψηφίων ρίχνονται σήμερα στη μάχη των Παγκύπριων Εξετάσεων. Πρεμιέρα, όπως πάντα, με τα Νέα Ελληνικά. Πίσω όμως από τους αριθμούς και τις διαδικασίες, ένας σύνθετος και γόνιμος, υπό τα σημερινά δεδομένα, προβληματισμός δεν μπορεί να μην υποβόσκει και να διεισδύει σε βαθύτερους ορίζοντες.

Σε καιρούς περασμένους αλλά όχι τόσο ξεχασμένους, η εξασφάλιση μιας θέσης στα Δημόσια ΑΕΙ Κύπρου και Ελλάδας παρέπεμπε σ’ ένα συμβόλαιο ζωής. Μια προδιαγραφόμενη πορεία προς ένα συγκεκριμένο επαγγελματικό τομέα, μέχρι και την ευλογημένη μέρα της αφυπηρέτησης. Σήμερα ξανοίγεται ενώπιό μας ένας άλλος χάρτης, αρκετά αλλιώτικος. Οι σημερινοί νέοι γνωρίζουν ή οφείλουν να γνωρίζουν, ότι η επιτυχία δεν είναι και τόσο εγκλωβισμένη στους τοίχους μιας σχολής. Οι πιθανότητες δεν είναι λίγες να βγουν σε μια αγορά εργασίας ασκώντας ένα επάγγελμα όχι και τόσο σχετικό με το πτυχίο τους. Μάλιστα είναι ορατός και ο κίνδυνος να βρεθούν κυνηγημένοι από το «θεριό» της ανεργίας που βρυχάται τόσο απειλητικά ή ακόμα και στην ανάγκη να καταφύγουν στο εξωτερικό για κάτι καλύτερο και πιο ελπιδοφόρο.

Μάλιστα, το τοπίο σήμερα μεταβάλλεται ακόμα πιο θολό από την επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία μεταβάλλεται σε κύριο παίχτη της καθημερινότητας. Σ’ ένα τόσο ρευστό, λοιπόν, περιβάλλον, όπου μόνο σ’ επίπεδο προβλέψεων μπορούν να προσδιοριστούν ακόμα και ποια επαγγέλματα θα υπάρχουν στην επόμενη δεκαετία, με ποια ψυχολογία ή βεβαιότητα προσέρχονται οι νέοι για να δώσουν τη δική τους μάχη; Το ερώτημα ακόμα πιο αμείλικτο: πού αρχίζει η επιτυχία και πού τελειώνει η αποτυχία σ’ ένα τόσο ρευστό περιβάλλον με τόσο ραγδαίες μεταβολές στην καθημερινότητα και την ίδια τη ζωή;

Η πραγματικότητα αυτή αφήνει μάλλον ακόμα πιο ξεσκέπαστο το ίδιο το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Εκ των πραγμάτων, ένα σχολείο που αναλώνεται αποκλειστικά και στοχεύει μόνιμα στο πώς να προετοιμάζει τα παιδιά για να κυνηγούν την εκπλήρωση ονείρων μέσω των Παγκύπριων Εξετάσεων, αποβαίνει από μόνο του αναχρονιστικό.

Ο πραγματικός ρόλος της Παιδείας σήμερα – η οποία σαφώς διαφοροποιείται από τη στενότερη έννοια της Εκπαίδευσης – δεν είναι να συνταγογραφεί έτοιμες απαντήσεις για το αύριο, αλλά να διδάσκει τα παιδιά σ’ ένα χαρούμενο περιβάλλον: πώς να πλοηγούνται στην ευρύτερη πραγματικότητα της ζωής και της καθημερινότητας. Να τους παρέχει τα κατάλληλα εφόδια να προσαρμόζονται και ν’ ανακαλύπτουν τον ίδιο τους τον εαυτό, παραμένοντας πρώτα άνθρωποι. Οι εξετάσεις είναι απλώς ένας σταθμός. Το μεγάλο στοίχημα είναι η ίδια η ζωή έξω από τις αίθουσες διδασκαλίας. Καλή επιτυχία σ’ όλα τα παιδιά που δίνουν τη δική τους ξεχωριστή μάχη από σήμερα.