Στις 19 Μαΐου είχαμε γράψει σε αυτή τη στήλη ένα κριτικό κείμενο για τον Φειδία Παναγιώτου, σημειώνοντας ιδίως ότι «είναι η πρώτη φορά, που από ό,τι φαίνεται θα εκλεγεί βουλευτής κάποιος ο οποίος μόλις ψηφιστεί θα παραιτηθεί για να παραμείνει στο Ευρωκοινοβούλιο».

Όταν το ανάρτησα στο FB, ένας που θεωρούσα φίλο μου (πραγματικό, όχι του FB) και ο οποίος είχε ενταχθεί στην Άμεση Δημοκρατία, σχολίασε το εξής: «Δεν ήσουν εσύ Άριστε Μιχαηλίδη φίλε μου που τους τα έγραφες τόσα χρόνια;» (Τους συστημικούς, εννοούσε). «Τώρα τι έπαθες. Πόσο λαδώθηκες φίλε μου;».

Έπαθα σοκ. Όχι γιατί ένας τυχαίος έγραφε ότι λαδώθηκα, αλλά γιατί το έγραφε ένας άνθρωπος που με γνωρίζει, που κουβεντιάσαμε πολλές φορές και ήξερε τις απόψεις μου και την ηθική μου. Άλλωστε ποιοι θα ήθελαν να λαδώσουν έναν δημοσιογράφο για να γράψει εναντίον του Φειδία Παναγιώτου; Το σύστημα; Το αόριστο σύστημα;

Το ζήτημα, όμως, είναι η ευκολία με την οποία μπορεί πλέον κάποιος να εξοντώσει κυριολεκτικά και ηθικά έναν άνθρωπο. Κάποιος που διάβασε την ερώτηση του φίλου (όταν έχεις τέτοιους φίλους!), «πόσο λαδώθηκες;», μπορεί να το αναπαράγει, να προσθέσει κι αυτός λίγη σάλτσα από τη φαντασία του, και η βλακεία που έγραψε ο πρώτος, εντελώς απερίσκεπτα, να πάρει τέτοιες διαστάσεις που μέσα σε ελάχιστο χρόνο να είναι όλοι σίγουροι ότι αυτός ο δημοσιογράφος χρηματίζεται. Μόνο και μόνο επειδή έγραψε τη γνώμη του για ένα φαινόμενο που απασχολεί τη δημόσια σφαίρα κι ένας άλλος διαφωνεί.

Αυτό είναι η διασπορά ψευδών ειδήσεων. Αλλά, δεν είναι πια ένας γενικός όρος, που μπορεί να επαφίεται στην κρίση και στην κουλτούρα του καθενός. Στοχοποιεί ανθρώπους. Τους βάζει στο μάτι και τους εξοντώνει. Έτσι! Επειδή κάποιοι μπορούν να το κάνουν. Συνειδητά ή ασυνείδητα. Δωρεάν ή επί πληρωμή.

Άντε να βγάλεις άκρη μετά. Άντε να πείσεις ότι δεν είσαι ελέφαντας, κατά το κοινότυπο. Αυτή είναι η ηθική μας σήμερα. Και όπως έγραψε χτες ο Κώστας Κλεάνθους, ανοίγοντας το τεράστιο κεφάλαιο της συκοφαντίας και της παραπληροφόρησης, «το ζήτημα δεν είναι η κριτική, αλλά το τι συμβαίνει όταν η συκοφαντία παρουσιάζεται ως αλήθεια, η υποψία ως απόδειξη και η τοξικότητα ως δημόσιος διάλογος».

Τι συμβαίνει; Τι άλλο; Διάλυση κοινωνική. Αποσάθρωση θεσμική. Ερήμωση πολιτισμική. Και τελικά, πολιτική του υπόκοσμου. Του υποχθόνιου. Της δολιότητας. Της ατιμίας. Που θεριεύουν μέσα σε συνθήκες σαθρότητας και πλέον θεωρούνται κανονικότητα.

Τα βιώσαμε τελευταία σε πολλές περιπτώσεις. Όπου αναδείχθηκαν οι τρομακτικές διαστάσεις του φαινομένου, και η ευκολία με την οποία μπορεί κανείς να διαβρώσει την κοινωνία και την Πολιτεία με συκοφαντίες και αναπόδεικτες υπόνοιες ή και φανταστικές κατηγορίες εναντίον αθώων ανθρώπων. Και ενώ μέχρι τώρα ο καθένας αναγνώριζε ότι πρόκειται για παγκόσμιο φαινόμενο και δύσκολα αντιμετωπίζεται, τώρα πρέπει να μας απασχολήσει κάτι άλλο. Ως προέκταση του φαινομένου: Η ευκολία με την οποία οι πολίτες υιοθετούν και αναπαράγουν οτιδήποτε τους πλασάρουν. Ακόμα και εκείνα που η κοινή λογική μπορεί χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια, να απορρίψει ως αποκυήματα αρρωστημένης φαντασίας.

Αποδείχτηκε, δηλαδή, πόσο εύκολα μπορούν να μας διαλύσουν. Και δεν μιλώ για έναν γνωστό συγγραφέα, ας πούμε, αλλά και ένας άγνωστος τυχαίος άνθρωπος, ένας διαταραγμένος, ένας βαλτός, που έχει το χάρισμα ή την καθοδήγηση να αφηγείται ή να γράφει φανταστικές ιστορίες, παρουσιάζοντάς τες ως γεγονότα, μπορεί να «στολίζει» ανθρώπους με φρικιαστικά εγκλήματα. Χωρίς καμιά ευθύνη να αποδείξει όσα ισχυρίζεται.

Τόσο εύθραυστοι γίναμε, που μπορεί ο κάθε κόπανος να μας χειραγωγήσει και να μας οδηγήσει σε αυτοκαταστροφικές συνέπειες. Κι αυτό τελικά είναι η απόλυτη συγκάλυψη των πραγματικών εγκλημάτων, της πραγματικής διαφθοράς. Το έχουμε ξαναπεί: Όταν όλοι είναι διεφθαρμένοι τότε κανένας δεν είναι.

Υ.Γ. Τι θα γινόταν αν είχαμε τα εργαλεία του κοινωνικού δικτύου την εποχή της μεγάλης απάτης του χρηματιστηρίου; Τότε που με μια φημολογία από στόμα σε στόμα έτρεχαν οι αθώοι πολίτες και έριχναν τα λεφτά τους σε μια φούσκα, που τελικά έσκασε στα κεφάλια τους. Τι θα γινόταν αν η φημολογία διακινείτο με τη σημερινή ταχύτητα, την ανευθυνότητα και την έκταση του διαδικτύου;