Οι παροιμίες αποθανατίζουν τη συσσωρευμένη σοφία του λαού μέσα από τους αιώνες. Γι’ αυτό θα ασχοληθούμε αρχικά με κάποιες απ’ αυτές ελλαδικές αλλά και κυπριακές.
Η παροιμία είναι «μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη, τρεις και την κακή του μέρα» χρησιμοποιείται για να δηλώσει ότι ένας παράνομος όσο καλά και να κρύβεται, κάποια στιγμή θα αποκαλυφθεί και θα υποστεί τις συνέπειες˙ δηλαδή η αλήθεια πάντα έρχεται στο φως.
Η δημοφιλής ελληνική παροιμία «σόι πάει το βασίλειο» χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να περιγράψουμε περιπτώσεις όπου συγγενείς μοιάζουν μεταξύ τους, υιοθετώντας τις ίδιες συνήθειες και κυρίως τις αρνητικές συμπεριφορές.
Αντίστοιχες φράσεις είναι: «το μήλο κάτω από τη μηλιά θα πέσει» και «τέτοιος ο πατέρας, τέτοιος ο γιος».
Ας θυμηθούμε και κάποιες κυπριακές παροιμίες, που έχουν μείνει ανεξίτηλες μέσα από το πέρασμα των χρόνων. Πολλές απ’ αυτές περιγράφουν καταστάσεις και πρόσωπα, κάποιας άλλης εποχής, όμως το νόημα τους παραμένει το ίδιο.
Παραθέτω μερικές κυπριακές παροιμίες:
«Aπόν αντρέπεται, ο κόσμος εν δικός του».
«Εφκήκεν κούππα άπαννη».
«Ο Θεός αγαπά τον κλέφτη αλλά αγαπά τζιαι τον νοικοτζύρη».
«Ο νούρος του σιύλλου εν ισιώννει».
«Ρίφκε αβκά πας τον τοίχον». Ανώφελο.
«Σσύλλον πλύννεις, σσύλλον λούσεις, πάλε σσυλιές μυρίζει».
Αρκετά με παροιμίες, ας ασχοληθούμε με την επικαιρότητα των ημερών.
Στα πρωτοσέλιδα όλων των εφημερίδων πρωτοστατεί η δημοσιογραφική διάσκεψη του πρώην προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Αναστασιάδη, με την οποία επιχείρησε να αποδομήσει τα ευρήματα του πορίσματος της Αρχής κατά της Διαφθοράς, σχετικά με το βιβλίο του Μακάριου Δρουσιώτη, «Κράτος Μαφία». Στο πόρισμα καταγράφονται επτά πιθανά αδικήματα για Ν. Αναστασιάδη.
Προκλήθηκε νέος κύκλος πολιτικής αντιπαράθεσης, σχετικά με τη δεκαετή διακυβέρνησή του και τα φαινόμενα διαφθοράς. Υπάρχουν βαθιές διαφωνίες τόσο για τα ευρήματα όσο και για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να διερευνηθούν.
Κάποιοι τόνισαν ότι η πολιτική και ηθική κρίση της κοινωνίας έχει ήδη διαμορφωθεί και δεν μπορεί να ανατραπεί μέσω μιας δημοσιογραφικής διάσκεψης. Η κρίση της κοινωνίας αποτυπώνεται καθημερινά στο διαδίκτυο όπου ελάχιστοι (συνήθως κομματικοί ή ευεργετηθέντες) πιστεύουν στο «άμωμος και αμόλυντος». Στο διαδίκτυο εκφράζεται το λαϊκό αίσθημα, η συλλογική γνώμη, η ηθική συνείδηση και το περί δικαίου αίσθημα της κοινής γνώμης. Εκφράζεται αυτό που η πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί δίκαιο, σωστό ή αποδεκτό, σε περιπτώσεις διαφθοράς και σκανδάλων.
Υπενθυμίζω το εξαίρετο βιβλίο «The Wisdom of Crowds» του James Surowiecki, όπου δίνει πολλά παραδείγματα όπου η γνώμη και η άποψη των πολλών αποδείχθηκαν τελικά ορθότατες.
Ας μην παραγνωρίζουμε την άποψη των πολλών.
Στο βιβλίο «Κράτος Μαφία» αναφέρονται «πράματα και θάματα»: Περιγράφεται ένα σύνθετο σύστημα σχέσεων, παρεμβάσεων και πιθανών ποινικών ευθυνών, την περίοδο διακυβέρνησης Νίκου Αναστασιάδη. Στην ανακοίνωση της Αρχής, που προφανώς δεν συνιστά δικαστική απόφαση, καταγράφονται ευρήματα και ενδείξεις που πλέον καλείται να αξιολογήσει η Νομική Υπηρεσία, προκειμένου να αποφασιστεί αν και ποιες υποθέσεις θα πάρουν τον δρόμο της ποινικής διερεύνησης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το διαζύγιο του Ρώσου μεγιστάνα Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ, και της πρώην συζύγου του, Ελένας, που τελικά έγινε κρατική υπόθεση. Η ιδιωτική οικογενειακή και περιουσιακή σύγκρουση, ενεργοποίησε κρατικούς μηχανισμούς, νομικούς κύκλους και πολιτικές επαφές στην Κύπρο. Η Ελένα, διεκδικούσε πολλά δισεκατομμύρια από την περιουσία του Ριμπολόβλεφ. Διάφοροι κύκλοι στην Κύπρο προέβησαν σε ενέργειες για την παγίδευση και ποινική δίωξη της Ελένας με την κατηγορία ότι έκλεψε ένα πολύτιμο δαχτυλίδι, αξίας περίπου 25 εκατομμυρίων ευρώ που της είχε αγοράσει ο τότε σύζυγός της. Υπήρχε σχέδιο σύλληψης της Ελένας, με σκοπό να ασκηθεί πίεση στην ίδια για τη διευθέτηση των οικονομικών όρων του διαζυγίου. Η ίδια υποστήριζε ότι το κόσμημα ήταν δικό της, δώρο του τότε συζύγου της. Όταν αφίχθηκε στην Κύπρο (24/2/2014) συνελήφθη βάσει δικαστικού εντάλματος που για να εκδοθεί έγινε τροποποίηση του Ποινικού Κώδικα («νόμος Ριμπολόβλεφ») ώστε τα κυπριακά δικαστήρια να μπορούν να έχουν δικαιοδοσία για αδικήματα που τελέστηκαν στο εξωτερικό, εφόσον συνδέονταν με περιουσιακά στοιχεία εταιρείας εγγεγραμμένης στην Κύπρο. Δικαστής πρωταγωνίστησε στις διαδικασίες εναντίον της Ελένας. Στο πόρισμα της Αρχής εμπλέκεται και γνωστός δημοσιογράφος, ο οποίος φαίνεται να ήταν ο ενδιάμεσος κρίκος μεταξύ του Νίκου Αναστασιάδη, και του Ριμπολόβλεφ και ο οποίος φέρεται να είχε ρόλο στη φαινομενική στήριξη κρατικών λειτουργών στο σχέδιο σύλληψης της Ελένας.
Εδώ θα ήθελα να τονίσω τη σημασία της πλήρους ανεξαρτησίας των εφημερίδων και των δημοσιογράφων. Συχνά διαβάζω διαδικτυακά την Αγγλική εφημερίδα «The Guardian» η οποία δηλώνει ότι «είμαστε εντελώς ανεξάρτητοι, σε αντίθεση με τα περισσότερα ΜΜΕ που έχουν αγοραστεί από κάποιο πολυεκατομμυριούχο. Γράφουμε ελεύθερα».
Ανάλογο κόλπο επιχειρήθηκε να γίνει στην Αγγλία, στην περίπτωση διαζυγίου Ρώσσου μεγιστάνα. Όπως περιγράφει στο σχετικό βιβλίο του ο John Stevens, Επίτροπος Μητροπολιτικής Αστυνομίας Λονδίνου (2000-2005), επίορκοι αστυνομικοί προσπάθησαν να «φυτέψουν», έναντι αδρής αμοιβής, ναρκωτικά στα υπάρχοντα της συζύγου ώστε να συλληφθεί και αναγκαστεί να υποχωρήσει στην απαίτηση επί της περιουσίας. Όμως, αποκαλύφθηκε έγκαιρα η σκευωρία.
Ακόμα και σε μια ελληνική δραματική τηλεοπτική σειρά εποχής, («Άγιος έρωτας» προβαλλόταν από τον Alpha (2024-2026)) λήφθηκε υπόψη το λαϊκό αίσθημα των θεατών, που ήθελε την τιμωρία του εγκληματία. Σε δηλώσεις του, ο πρωταγωνιστής ανάφερε ότι έπρεπε να δώσουμε ένα τέλος που θα ικανοποιούσε το λαϊκό αίσθημα. Καιρός να ικανοποιηθεί και το λαϊκό αίσθημα του μέσου Κύπριου.
