Ένα τάμπλετ κι εμείς

Όμορφη διέξοδος για ν’ αποφύγω να σχολιάσω ποιος έφαγε με ποιον και γιατί, τις επικείμενες μάχες και τρικλοποδιές, τους ομηρικούς καβγάδες και τα μελοδράματα, το blame game της Νέας Υόρκης, τις κακίες που γράφτηκαν για την Αννούλα στην Αθήνα, την υστερία περί Μαζώ και των πέριξ τσαρλατάνων.

Όπως έλεγε η Χρυστάλλα Χατζηδημητρίου, εμείς μπορεί να γράφουμε, πλην όμως ουδείς ακούει και ουδείς πράττει…Την επιβεβαίωση του εθνικοκοινωνικοπολιτικού αλαλούμ που διαφεντεύει τις ζωές μας, διατράνωσε ο καταραμένος ήχος δυο Φ16 που πέταξαν κυριολεκτικά πάνω από το κεφάλι μου ενώ έγραφα το κείμενο αυτό την περασμένη Τρίτη. Γιατί και προς τι δεν κατάλαβα.

Να μας προσδώσει κουράγιο; Να δείξει την υπεροπλία μας; Να εκφοβίσει τον εχθρόν;

Παρά την κραυγαλέα πρόκληση κατάφερα και έβαλα στο περιθώριο τους ήχους και τα συμβάντα του μικρόκοσμου του μισού νησιού και επανήλθα αλώβητη στον δικό μου κόσμο, πλην όμως απορημένη για το τι σόι τόπος είμαστε.

Μη ψάχνετε απαντήσεις στο ερώτημα, είναι ανύπαρκτες, ούτε υπάρχουν στα σχολεία, αλλά ούτε και στα κανάλια επειδή το θέμα δεν ενδιαφέρει, μειώνει αισθητά την τηλεθέαση, δεν είναι απλό, είναι δύσκολο και θέλει ψάξιμο. Συνεπώς, τα λογής-λογής τίκι-τόκο επιβάλλονται εκ των άνω για να μη ψάχνουμε και να ξεχνάμε.

Για να απαντήσει κανείς στο ερώτημα τι σόι τόπος είμαστε πρέπει να δει τον κόσμο από ψηλά, όπως λέει ο Χατζής. Να καταλάβει και ν’ αφομοιώσει πού είναι, από τι και από ποιους περιτριγυρίζεται, και τι είναι αυτό που τον καθορίζει.

Όταν με το καλό προσγειωθεί και καθήμενος σε μια βιβλιοθήκη πρέπει να διαβάσει προσεκτικά ιστορία για να εκτιμήσει από τι πέρασε και πώς το αντιμετώπισε, να κρίνει ηγέτες και ηγεσίες για τα καλά και τα κακά, να δει πού έλαμψε και πού πλήρωσε αδρά όταν το κούφιο του κεφάλι δεν υπάκουσε στη λογική. Δεν είναι εύκολο το εγχείρημα, ούτε βρήκα απάντηση.

Μάταια ενασχόληση είπα, φυλλομέτρησα έναν κατάλογο έκθεσης του Μητροπολιτικού Μουσείου της Νέας Υόρκης και έπεσε το μάτι μου στο ξύλινο αναδιπλούμενο τάμπλετ από πυξό.[1] Εντυπωσιάστηκα και αναζήτησα την ιστορία του. Βρέθηκε στο ναυάγιο του Ουλουμπουρούν, μέσα σε έναν πίθο με ρόδια.

Το καράβι είχε ξεκινήσει από τη γη της Χαναάν, τότε γη της επαγγελίας, σήμερα δε ξέρω τι όνομα να της προσδώσω, πέρασε από εμάς, φόρτωσε 354 τάλαντα κυπριακού χαλκού, συνέχισε το ταξίδι του προς δυσμάς και βυθίστηκε στις ακτές της νότιας Τουρκίας.

Εκεί το βρήκαν σφουγγαράδες Τούρκοι, είδαν τα τάλαντα στον βυθό, σαν μπισκότα με μεγάλα αυτιά, είπαν. Ήρθαν Αμερικανοί επιστήμονες, βούτηξαν 25.000 φορές για να το βγάλουν μαζί με το πολύτιμο φορτίο του από τα βάθη, το μελέτησαν και μας έδωσαν μια λίστα της προέλευσης του φορτίου. Ανάμεσα στις 22 χιλιάδες αντικείμενα μιας πάλλουσας, πλούσιας και ελιτίστικης Μεσόγειου είμαστε και εμείς.

Όταν βυθίστηκε το καράβι στα τέλη του 14^ου αιώνα π.Χ., ο τόπος πετούσε ελέω χαλκού, οι πόλεις και τα λιμάνια μας ήταν γνωστά σε όλη τη Μεσόγειο, ο βασιλιάς της Έγκωμης είχε αλληλογραφία με τον Φαραώ της Αιγύπτου και τον βασιλιά της απέναντι ζάμπλουτης Ουγκαρίτ!

Το νησί εξέπεμπε μια σύνολη προσωπικότητα που είχε ρόλο και στην πολιτική και το εμπόριο. Δεν ήταν μόνο οι συνετές αποφάσεις των ηγετών που έδωσαν στον τόπο την οικονομική και κοινωνική άνθηση. Ήταν ο κόσμος του νησιού η προσωπική εμπλοκή, η δουλειά όλων: των μεταλλωρύχων, των εργατών, των γραφιάδων, των καλλιτεχνών, των εμπόρων, μια ανθρωπομάζα από όλα τα μέρη του νησιού.

Η παρουσία του τάμπλετ σε ναυάγιο της Ύστερης Εποχής του Χαλκού είναι μια ελάχιστη λεπτομέρεια που υπενθυμίζει ότι ο τόπος κάποτε ήταν στο επίκεντρο ενός κοσμοπολίτικου και ανεπτυγμένου συστήματος εμπορίου ανάμεσα στο Αιγαίο και την Εγγύς Ανατολή.

Διαχρονικά το νησί, λόγω της γεωπολιτικής του θέσης, ήταν μέρος ευρύτερων, παγκοσμιοποιημένων κοινωνικών, οικονομικών και πολιτιστικών συνόλων.

Το τάμπλετ που βρέθηκε είναι ένα μικρό τεκμήριο μιας ανεπτυγμένης τότε τεχνογνωσίας που περιείχε πληροφορίες για το καράβι, κάτι παρόμοιο που καταγράφουν και σήμερα τα νηολόγια.

Στη μεγάλη διάρκεια της πολυάνθρωπης και ταραγμένης ιστορίας, είναι οι Κυπραίοι που κράτησαν διαχρονικά όρθιο τον τόπο με την αδιάλειπτη παρουσία και τον ιδρώτα τους, κάποτε τα κατάφερναν, άλλες φορές όχι. Δεν ήταν ποτέ εύκολο, βρίσκαν όμως πάντα έναν τρόπο να προέχει η προστασία, η έγνοια και η σχέση για κάθε σπιθαμή της γης τους για την οποία ήταν περήφανοι.

Αυτά ελλείπουν σήμερα, ελλείπει η θέληση και η βούληση να συμβάλουμε για να ορθοποδήσει ο τόπος, να μην κατατσακιστεί ξανά το νησί επάνω στους πολλαπλούς νέους υφάλους που προβάλλονται…

Αντ’ αυτού οι περισσότεροι παραχώρησαν εαυτούς στις εκάστοτε κομματικές ηγεσίες, και επέστρεψαν στη θαλπωρή των σπιτιών τους, καθάρισαν το δικό τους πεζοδρόμιο, μερίμνησαν για τη δική τους οικογένεια, τη δική τους επιχείρηση έχοντας καθαρή τη συνείδησή τους ότι έπραξαν το πατριωτικό τους καθήκον.

Ο τόπος, ως σύνολο ανθρώπων, έχει διαλυθεί και για αυτό δε φταίει μόνο η τουρκική κατοχή. Στην απ’ εδώ μεριά η μεγάλη πλειοψηφία αποτελείται από ιδιώτες που παρακολουθούν τον τόπο μέσα από το Instagram. Τι σόι τόπος τελικά είμαστε;

[1] Πολύ σκληρό και ανθεκτικό ξύλο

Ελεύθερα, 04.10.2026