Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on GoogleΑκούω πολλούς να λένε ότι για τον ρατσισμό φταίει η αμορφωσιά. Στην εποχή, ωστόσο, της πιο απρόσκοπτης πληροφόρησης, ακόμα και αν κάποτε αυτή η θέση έστεκε, πλέον δεν αντέχει την σύγκρουση με την πραγματικότητα. Βεβαίως, άλλο πληροφόρηση, άλλο γνώση και άλλο κριτική σκέψη. Η αποδόμηση της εσωτερικευμένης μας βλακείας έχει σαν προϋπόθεση την ανάβαση αυτής της απαιτητικής σκάλας.
Πάντως οι μισοί επιτελείς του Χίτλερ ήταν διδάκτορες: ο Γκέμπελς είχε διδακτορικό στη Λογοτεχνία και Φιλολογία, ο Φρανκ (κυβερνήτης της κατεχόμενης Πολωνίας) και ο Μπεστ (SS και Γκεστάπο) στο Δίκαιο. Πιστεύω ότι o ρατσισμός οφείλεται στο μίσος που είναι μια ψυχοδιανοητική δομή και μια συνθήκη πολύ πιο περίπλοκη από την έλλειψη παιδείας. Αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση.
Πρόσφατα βρέθηκα στην ακτή Αμάλφι της Ιταλίας, σε έναν μικρό αλλά εντυπωσιακό οικισμό, το Ραβέλλο, όπου συμμετείχα σε ένα διεθνές συνέδριο για την πολιτιστική κληρονομιά. Επιστήμονες από όλο τον πλανήτη, μέσα από εμβριθείς και σκυροδεμένες παρεμβάσεις, αναζητούσαν απάντηση και λύση στο πρόβλημα της αδιαφορίας – των κυβερνήσεων, του κεφαλαίου, των πολιτών, της εκπαίδευσης, των παιδιών – απέναντι στον πολιτισμικό πλούτο που εμείς, οι άνθρωποι, δημιουργήσαμε.
Στην Κύπρο είμαστε σταθερά της άποψης ότι αυτή η αδιαφορία ανατρέπεται με τσιμέντο. Άλλωστε αυτό μαρτυρεί η ανιστόρητη δήλωση του Υφυπουργείου Πολιτισμού ότι το κατά τα άλλα πανέμορφο αρχιτεκτόνημα του Νέου Κυπριακού Μουσείου θα είναι το «νέο αρχαιολογικό μουσείο του Κυπριακού Ελληνισμού». Απλά μεταφέρουμε τον τεχνητό ελληνοκεντρισμό του παλιού μουσείου στο καινούργιο.
Τις προάλλες πήγα για πολλοστή φορά με το γιο μου που του αρέσουν τα αγάλματα, στο υπάρχον Κυπριακό Μουσείο, στη Λευκωσία. Είναι ένα μουσείο που αγαπώ πολύ και το οποίο προσωπικά θα μου λείψει κυρίως για τις αντιφάσεις του: βικτωριανό, αποικιακό εξωτερικό και αγχωμένο, μπερδεμένο εσωτερικό που παλεύει να μοιάσει στο πρότυπο των ελληνικών μουσείων από το ’60 και το ’70· μια άριστη αναπαράσταση της σύγχυσης γύρω από την κυπριακή ταυτότητα.
Αυτό όμως που με εντυπωσιάζει ακόμα, έντεκα χρόνια μετά την πρώτη μου επίσκεψη, είναι τα εκθέματα της περιόδου πριν την ελληνική κυριαρχία στο νησί. Πρόσωπα που σε τίποτα δεν θυμίζουν τη μανία του κλασικού ελληνικού πολιτισμού για τελειότητα και αψεγάδιαστες μορφές. Χαρακτηριστικά που θυμίζουν περισσότερο Φοίνικες, Βαβυλώνιους, Πέρσες, Ασσύριους.
Σε μια μικρή αίθουσα δίπλα στις τουαλέτες, οι πλάκες με την κυπρογραμμική γραφή, σαν τους κρατούμενους στο μπουντρούμι της Ιστορίας, ψιθυρίζουν μία μακραίωνη γηγενή ταυτότητα που θάφτηκε κάτω από τα μουστάκια του Γρίβα και τα ράσα του Μακάριου. Κι όλα αυτά τα φοβερά να ασφυκτιούν σε παράμερες προθήκες ενώ κεντρική θέση κατέχουν τα κλασικά ελληνικά αγάλματα, που τρυπούν το ταβάνι πάνω στα ογκώδη βάθρα τους.
Λοιπόν, έλεγα για τον ρατσισμό. Φαντάζομαι ότι οι φίλοι του Κασιδιάρη στην Κύπρο, δεν μπορεί, έστω σε μια εκδρομή με το σχολείο, θα διαπίστωσαν ότι με βάση τις αρχαιότητες του νησιού τους – αφήνω τον καθρέφτη τους- δεν μοιάζουν με τον Λεωνίδα. Αλλά και τι μ’ αυτό; Ο ρατσιστής, όπου γης, θα ζήσει με τα σύνδρομά του. Θα σφηνώσει τις ρίζες του στη γαλαρία του μυαλού του και θα φαντασιώνεται ταυτότητες αλλότριες.
Εν τω μεταξύ, ο κατά το ήμισυ Κύπριος γιος μου που μεγαλώνει, όταν ήταν πιο μικρός φοβόταν τα μεγάλα κλασικά αγάλματα του μουσείου και έδειχνε να ησυχάζει μπροστά στις κοντοστούπικες θωριές σαν και της φωτογραφίας του σημερινού σημειώματος. Αναρωτιέμαι, λοιπόν: μήπως η αποστροφή ενός παιδιού και αργότερα ενός πολίτη προς τα μουσεία οφείλεται και σ’ αυτή την αλλοτριωτική επιμονή να πείσουμε τον επισκέπτη ότι είναι κάτι που δεν νιώθει; Ότι ανήκει σε ένα πλαίσιο που το επινοήσαμε εμείς και ουδέποτε υπήρξε πραγματικά;
Δεν υποστηρίζω ότι υπάρχει άμεση και αποκλειστική συνάφεια μεταξύ της βαρεμάρας και του εθνικισμού. Λέω όμως ότι όταν το έκθεμα υπερτιμάται ή υποτιμάται ερμηνευτικά μέσα από το διαθλαστικό φίλτρο του εθνοκεντρισμού, οι ακόμα αμόλυντες κεραίες των μικρών παιδιών θα προσλάβουν το γεμάτο παράσιτα μήνυμα. Εναπόκειται στην οικογένεια και στο σχολείο αν αυτό το μήνυμα θα οδηγήσει το παιδί στη θαλπωρή του σοβινισμού ή στη βάσανο της κριτικής σκέψης. Άνιση μάχη; Μπορεί. Πάντως αναγκαία.
Ελεύθερα, 15.11.2026