Δανεικό μεγαλείο

Με τους ιστορικούς μύθους την καταβρίσκουμε. Όλοι μας. Είτε τους πιστεύουμε, είτε τους δημιουργούμε, είτε – το καλό σενάριο – τους αναπαράγουμε και τους διακινούμε μεταξύ σοβαρού και αστείου σε κυριακάτικα τραπέζια, αμπελοφιλοσοφικές συζητήσεις στα καφενεία ή σε μια κούρσα με το ταξί από το Βενιζέλος προς το κέντρο της Αθήνας.

Λόγου χάρη, ο μύθος της πατάτας που ο Καποδίστριας έκρυψε δήθεν σε αποθήκες για να την κλέψουν οι κατσαπλιάδες Έλληνες, είναι ένας από τους αγαπημένους μου. Μάλιστα τον έχω ακούσει στην παραλλαγή ότι ο Καποδίστριας έκρυψε τις πατάτες στον Παρθενώνα!

Είναι ένας από τους πολλούς και ελληνικότατους μύθους, μία από τις ανθεκτικές παρεξηγήσεις – τα fake news και τις συνωμοσιολογικές θεωρίες θα λέγαμε σήμερα – που περιλαμβάνει στα ιδιοφυή του βιβλία ο φίλος ιστορικός Σταύρος Παναγιωτίδης. Ο Σταύρος βρέθηκε την προηγούμενη εβδομάδα στην Κύπρο για πρώτη φορά. Οι παρουσιάσεις των βιβλίων του εξελίχθηκαν σε χορταστικές συζητήσεις που φυσικά εισήλθαν στο Κυπριακό, την ταυτότητα των Ελληνοκυπρίων, την Εκκλησία και όλες τις αμφιλογίες που δομούν το εθνικό, εθνικοκεντρικό ή εθνικιστικό – αναλόγως της επιδείνωσης – αφήγημα.

Συμμετείχα κι εγώ σε μια από αυτές τις παρουσιάσεις μετά από την πρόσκληση του Σταύρου αλλά και του καινούργιου φίλου Χρυσόστομου Μωυσέως που έχει δημιουργήσει στα Λιβάδια Λάρνακας το απόλυτο καταφύγιο του αναγνώστη: ένα υπέροχο παραδοσιακό «δίχωρον» με μια εντυπωσιακή εσωτερική καμάρα, το οποίο ο Χρυσόστομος αγόρασε, ανακαίνισε και σύστησε στο κοινό ως βιβλιοπωλείο «Περιδιάβαση». Εκεί έγινε και η συζήτηση. Σημειωτέα η επιμονή του βιβλιοπώλη να μην κάνει έκπτωση στο όραμά του πουλώντας χαρτικά, σχολικά είδη κτλ. τα οποία στα κυπριακά βιβλιοπωλεία συνήθως αποτελούν τη ναυαρχίδα, ενώ οι προθήκες με τα βιβλία ακολουθούν σαν ρυμουλκά.

Συζητώντας με τον Σταύρο, δεν αργήσαμε να φτάσουμε στο Παλαιστινιακό, στην τουρκική κατοχή, στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και όλες τις γεωπολιτικές αναταράξεις της περιοχής μας. Το ερμηνευτικό σχήμα του χαμένου ή ζητούμενου (ή και των δύο ειδών) «εθνικού μεγαλείου» χρησιμοποιήθηκε πολλάκις για να εξηγήσει τις βαλκανικές και μεσανατολικές στρεβλώσεις που χαρακτήρισαν αφηγήματα ή σχέδια όπως η ελληνική «Μεγάλη Ιδέα», η «Γαλάζια Πατρίδα» και η πιο πρόσφατη εκδοχή του πλέον επιθετικού σιωνισμού που γνώρισε ο κόσμος από το λανσάρισμά του στα τέλη του 19^ου αιώνα.

Κάπου εκεί αναρωτηθήκαμε ποιο μεγαλόσχημο εθνικό αφήγημα υποκαθιστά την έλλειψη αντίστοιχου θεωρήματος κυπριακού «μεγαλείου», μιας που το κυπριακό κράτος είναι ένα από τα πιο πρόσφατα πολιτειακά παράγωγα της σύγχρονης Ιστορίας. Γιατί είναι γεγονός ότι αυτή η έλλειψη, ειδικά μετά την κηδεία της «Ενώσεως», δημιουργεί έντονα στερητικά σύνδρομα τα οποία ωθούν την τοξικοεξαρτημένη Δημοκρατία μας σε διάφορα φολκλορικά υποκατάστατα. Ήρθε, λοιπόν, στο νου μου το υβριδικό θεολογικό ρεύμα του «χριστιανικού σιωνισμού».

Εν ολίγοις, η συγκεκριμένη θεωρία που άκμασε και στις ΗΠΑ στα τέλη της δεκαετίας του ’60 και συνδέθηκε με τους προτεσταντικούς κύκλους των Ευαγγελιστών και των Πεντηκοστιανών, υποστηρίζει ότι με την επικράτηση του Ισραήλ στον ιστορικό χώρο της Παλαιστίνης εκδηλώνεται η Δευτέρα Παρουσία.

Ο «χριστιανικός σιωνισμός», μετά την εξαπόλυση της γενοκτονίας στη Γάζα, ακμάζει εκ νέου ως γεωπολιτικό και γεωπολιτισμικό credo στις τάξεις πολύ ευρύτερων ευρωπαϊκών και αμερικανικών ακροατηρίων που βλέπουν στο Ισραήλ τον θεματοφύλακα του δυτικού πολιτισμού (sic) στην καρδιά της Μέσης Ανατολής· ως τελευταίο προπύργιο των δημοκρατικών αξιών μέσα σε ένα χαοτικό λάκκο αφιονισμένων δικτατόρων, αιμοδιψών μουλάδων και διαταραγμένων ανταρτών.

Η λάγνα προσμονή της έλευσης των Ισραηλινών στην Κύπρο ως απελευθερωτών του νησιού από τους «Μογγόλους» κατακτητές, μια προσμονή που έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά χιλιαστικής πίστης σε ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό των συμπατριωτών μας, φαίνεται να αποτελεί ένα απόνερο του «χριστιανικού σιωνισμού». Γιατί όταν ως κράτος δεν σου αρκεί η τύχη να έχεις μια κάπως πιο χαρούμενη γωνιά σε έναν ταραγμένο κόσμο και ειδικά όταν, λόγω μεγέθους και Ιστορίας, σου λείπει η μεγάλη προπαγάνδα, θα αναζητήσεις δανεικά μεγαλεία από τους ισχυρούς και συχνά αδίστακτους νταήδες της γειτονιάς σου.

«Νέο Ισραήλ»: έτσι αποκαλούν την Κύπρο οι νέοι έποικοι του νησιού που προσέρχονται με… χρυσωμένο κλάδο ελαίας εξαγοράζοντας τη λιγοστή γη που μας απέμεινε. «Κι εμείς φωνάζαμε ζήτω και γεια, σαν κάθε μέρα». Δανεικό μεγαλείο, δανεικό κράτος, δανεική Ιστορία. Επιτόκιο φωτιά.

Ελεύθερα, 8.11.2026