Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google

Αρκετοί άντρες κινηματογραφικοί κριτικοί αλλά και χρήστες των κοινωνικών δικτύων έγραψαν αυτές τις μέρες κείμενα με αφορμή την αποδημία του Τίντο Μπρας, αρχιερέα του ευρωπαϊκού soft-porn.

Ο τόνος τους, ειδικά στα πιο μεγάλα έντυπα, ήταν δυσανάλογα σοβαρός σε σχέση με το θέμα, εστιάζοντας στα  πρώτα χρόνια της καριέρας του, όταν ήταν βοηθός του Ροσελίνι, επιλογή της Warner Bros για το «Κουρδιστό Πορτοκάλι», το οποίο απέρριψε λόγω φορτωμένου προγράμματος, ανοίγοντας τον δρόμο (ευτυχώς) για τον Κιούμπρικ.

Επίσης, κατανοώ το μέγεθος του σκανδάλου μιας ταινίας ατελείωτου γυμνού με τεράστιο προϋπολογισμό και διάσημους ποιοτικούς ηθοποιούς, αλλά ο «Καλιγούλας», σε οποιαδήποτε εκδοχή του κυκλοφόρησε, είναι ένας βαρετός αχταρμάς που σκηνοθέτης και σεναριογράφος (Γκορ Βιντάλ) αρνήθηκαν να υπογράψουν. Συνεπώς, το να αναφέρεται ως το χαρακτηριστικότερο ίχνος που άφησε ο Μπρας, δίνει λάθος ιδέα για το έργο του.

Σε μικρότερα μέσα και σε διαδικτυακές αναρτήσεις ο λόγος, μαζί με την αντίστοιχη εικονογράφηση, ήταν ελαφρύς και συγκρατημένα νοσταλγικός για μια ένοχη απόλαυση του παρελθόντος. Έκπληξη μου προκάλεσε ότι πολλές από τις πάλαι ποτέ πρωταγωνίστριες των ταινιών του, έκαναν συγκινητικές δημοσιεύσεις όπου αναφέρθηκαν στη συνεργασία τους, σε όλα τα επίπεδα, με τα καλύτερα λόγια και τις πιο θετικές μνήμες.

Υπάρχει λόγος, πέρα από το όποιο ιστορικό ενδιαφέρον, να παρακολουθήσει σήμερα κανείς ταινίες του; Άραγε είναι τόσο προβληματικές σε σχέση με την έμφυλη διάσταση, που ακόμα κι αν έχουν κάποια κινηματογραφική αξία, θα ήταν προτιμότερο να κλειστούν στο χρονοντούλαπο για την αποφυγή του κριντζαρίσματος και του εκνευρισμού που πιθανό θα προκαλέσουν σε μια σύγχρονη γυναίκα θεατή; Μήπως όμως η ίδια η σεξιστική διάκριση που κάνω, υποθέτοντας διαφορετική αντίδραση από κάθε φύλο, φανερώνει περισσότερα για τη δική μου οπτική παρά για το ίδιο το θέμα; Για τίποτα από τα παραπάνω δεν είμαι απολύτως σίγουρος.

Τα θετικά: Ήξερε να στήνει σκηνές με τρομερή προσοχή στην εικαστική λεπτομέρεια. Δεν μπορώ να φανταστώ πόσοι άνθρωποι έτρεχαν για να δώσουν υλική υπόσταση στους ξέφρενα κατασκευασμένους χώρους που φωτογράφιζε με μαεστρία. Ο άνθρωπος λάτρευε τον Φελίνι. Σίγουρα δεν ήταν ο πιο επιφανής μιμητής του, αλλά τα βασικά μαθήματα τα είχε εμπεδώσει. Και τίποτα άλλο να μην κάνει ο θεατής, μπορεί να απολαμβάνει τις πυκνές εικόνες του.

Το χιούμορ του. Όχι τόσο στις υποτυπώδεις σεναριακές ανατροπές και στους διαλόγους (που μερικές φορές δίνουν την αίσθηση αυτοσχεδιασμών), αλλά στην υφή της υποκριτικής. Κανένας ηθοποιός δεν δείχνει να παίρνει τον ρόλο του στα σοβαρά, οι κλασικές ιδέες περί αρρενωπότητας και θηλυκότητας γελοιοποιούνται.

Όχι όμως με κυνικό ή αποδομητικό τρόπο, αλλά με ένα πνεύμα καταλυτικής αθωότητας — μια πλήρη κατάφαση στην αυτονομία της σεξουαλικής επιθυμίας σαν κάτι παιγνιώδες και φυσικό. Γι’ αυτό, ειδικά στις πιο εμπνευσμένες στιγμές του, η αίσθηση της χυδαιότητας είναι απούσα, ενώ η επίδρασή τους είναι κυρίως ψυχική, ως μια μορφή ηδονικής ευφορίας, παρά σωματικά διεγερτική.

Η λιμπεραλιστική απελευθερωτική του ανηθικότητα. Στις ταινίες του, δεν είχε ιερό και όσιο. Από το τρίπτυχο πατρίς, θρησκεία, οικογένεια κανένα σκέλος δεν γλίτωνε, ειδικά το τρίτο — με τη συζυγική μονογαμία να βάλλεται ανελέητα. Παρ’ όλα αυτά, η ιδέα της αγάπης, αυστηρά διακριτή όμως από την αποκλειστική ιδιοκτησία, επιβιώνει πανηγυρικά. Άλλωστε μπρος και πίσω από τα σενάρια των καλύτερων ταινιών του ήταν η γυναίκα του Κάρλα Τσιπριάνι… Πάσα αρχή παυσάτω!

Τέλος, με εξαίρεση ίσως το «Trasgredire» που πρωταγωνιστεί η Γιούλια Μαγιαρτσούκ (εξωπραγματικό μοντέλο) στις υπόλοιπες ταινίες του οι πρωταγωνιστές και τα σώματά τους είναι, δημοκρατικότατα, απλώς ελκυστικοί άνθρωποι της διπλανής πόρτας, ενώ η κινηματογράφηση της σεξουαλικής πράξης είναι αντι-ηρωική, γειωμένη στα όρια του εφικτού.

Και τα μύρια αρνητικά; Δεν πειράζει, μια άλλη φορά, ὁ ἀποθανὼν δεδικαίωται, έστω για κάποιους μήνες. Δεν ήταν και εγκληματίας. Αν θέλετε μια πρώτη επαφή με το έργο του, προσωπικές συστάσεις το «Salon Kitty» από την αβάντ-γκαρντ περίοδό του, η καλύτερη ταινία του, βασισμένη στην αληθινή ιστορία του βερολινέζικου οίκου ανοχής που οι Ναζί είχαν μετατρέψει σε κέντρο κατασκοπείας και παρακολούθησης υψηλόβαθμων αξιωματούχων. Και το υστερότερο «All ladies do it», για την οργισμένη αντίσταση στον πατριαρχικό έλεγχο των ενορμήσεων, όπως δραματοποιείται εμπεριστατωμένα στη σκηνή του rave party — πόσο υπέροχα 90’s!

Ελεύθερα, 15.11.2026