Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google

Σταυρούλα Μπίου, «Σαμιαμίδι», εκδόσεις Αρμίδα, 2026.

Πέντε χρόνια μετά την πρώτη ποιητική συλλογή της, «Ίρις Ματωμένη» 2021, η Σταυρούλα Μπίου επανέρχεται με νέο ποιητικό βιβλίο, χωρίς ν΄ απαρνιέται τα χνάρια πάνω στα οποία πρωτοβάδισε. Ωριμάζει ποιητικά κι έχει ολοένα και βαθύτερες εστιάσεις. Όμως, οι στίχοι της παραμένουν ιδιαιτέρως ενδοσκοπικοί, με φιλοσοφική πνοή και αύρα υπαρξιακού στοχασμού. Την ίδια ώρα, η απλότητα, η λιτότητα και η οικονομία λόγου κερδίζουν περισσότερο έδαφος.

Κι όσο δυναμώνει η φωνή της, αυξάνονται τα ποιήματα ποιητικής και άλλες συναφείς νύξεις σε παρεμφερείς θεματικές. Για αρχή σημειώνω το ποίημα «Τελείες» (σελ. 16) όπου θεματοποιείται η αποστροφή της ποιήτριας για τα συμπεράσματα, τις κατακλείδες και τις τελείες, ως τελικό – καταληκτικό σημείο στίξης που φράσσει το δρόμο σε κάθε προοπτική και κάθε συνέχεια.

Η ποιήτρια καταγράφει σημεία των καιρών, των καιρών μας. Μοναξιά, θλίψη, κενότητα, αθλιότητα και αδιέξοδα διαφόρων ειδών, κυριαρχούν. Κι όλα αυτά οριοθετούν ένα βαρύ, μουντό τοπίο, από μέσα κι από έξω. Η Στ. Μπ. αρέσκεται και στα λογοπαίγνια. Όχι όμως χάριν λεξιλαγνίας, αλλά χάριν νοηματοδότησης και βαθύτερης ουσίας των πραγμάτων μα και των συναισθημάτων: «Αυτό το πάντα και το κοντά / πόσο αταίριαστα μακριά είναι;». (σελ. 18)

Η Στ. Μπ. έχει βαθιά συναίσθηση του αισθητικού κληροδοτήματος της κυπριακής ποίησης και των καταβολών της μέσα στους αιώνες. Το χρέος μένει πάντα ανεκπλήρωτο απέναντι στους μεγάλους μας ποιητές. Μα και η διεργασία, η δοκιμασία της εξόφλησης είναι οδυνηρά μαγευτική: «Σκέφτομαι πόσο με πλακώνει που / επωμίστηκα το βάρος της φυλής μου / μέσω της γλώσσας. / Στον ύπνο μου παρελαύνουν και με / αγριοκοιτούν ο Σολωμός, ο Κάλβος κι / ο μεγάλος Αλεξανδρινός. / Μα αυτοί δεν με φοβίζουν. / Πιότερο με τρομάζει ο μεγάλος ποιητής / απ’ το Λευκόνοικο έτσι θλιμμένα / – γκριζοπράσινα – / που με κοιτάζει για το πώς κατάντησα / τη γλώσσα του». (σελ. 34)

Η Στ. Μπ. απεχθάνεται την πόζα, την επίδειξη, την επιτήδευση και την επιδειξιομανία. Επιλέγει τη συστολή, τη σεμνότητα, τη διακριτικότητα, τους ήπιους, χαμηλόφωνους τόνους: «Υπάρχουν οι πολυταξιδεμένοι ποιητές / Αυτοί που γυρνάνε από πόλη σε πόλη… / …Αυτοί που γεύονται νέα εδέσματα και μένουν σε πολυτελείς / σουίτες επώνυμων ξενοδοχείων / και τραγουδούν τον έρωτά τους / τον διαλαλούν… / …υπάρχουν κι αυτοί, που κλεισμένοι σε μια κάμαρα / (σκυφτοί) / παλεύουν / Ντρέπονται την ποίησή τους / Ντρέπονται την ποίηση». (σελ. 38)

Οι διακειμενικοί διάλογοι στο βιβλίο είναι αρκετοί. Με έθελξε ιδιαίτερα αυτός με τη Μαρία Πολυδούρη. Πρόκειται στην ουσία για μια διασκευή – ανασκευή γνωστού ποιήματος της τελευταίας. Η τραγικότητα όμως παραμένει η ίδια και στις δύο εκδοχές: «Δεν τραγουδώ, παρά γιατί δεν μ’ αγάπησες  / στην αλλιώτικη μου ζωή / Και σ’ ήλιους, σε βροχές, σε θανάτους / Κι ατελέσφορες εποχές / δεν τραγουδώ, παρά γιατί δεν μ’ αγάπησες… / …Μόνο γιατί δεν μ’ αγάπησες, / γι’ αυτό γεννήθηκα και σέρνομαι / αιώνια καταραμένη, σε θεία / άγνωστα μέρη, νομίζοντας πως / η χαρά θα μου φανερωθεί». (σελ. 46 – 47)

Αξιοσημείωτη θεωρώ και τη σαρκαστική ειρωνεία της ποιήτριας για την ερωτική ποίηση, που εκλείπει πια στην εποχή μας. Μια ποίηση που δεν έχει πλέον τη λάμψη, το θάμβος, την αίγλη των κλασικών ποιητών αλλοτινών εποχών: «Πέθανε η ερωτική ποίηση / Κυρίες και κύριοι, / ξεψύχησε η ερωτική ποίηση / Δεν έχει άλλους στίχους να εξυμνήσει / άλλα ρήματα, άλλα επίθετα / άλλα αχ κι άλλα μη / Μας τελείωσαν». (σελ. 54)

Γενικά, τα ερωτικά ποιήματα της Στ. Μπ. , όπως άλλωστε και στην πρώτη της συλλογή, αφορούν ακυρωμένους, ματαιωμένους ή και προδομένους έρωτες. Η ποιήτρια περιγράφει εύθραστες, ευαίσθητες, ευάλωτες, αδύναμες, τραυματισμένες – πληγωμένες γυναικείες ψυχές, εσωστρεφείς και δεινοπαθούσες. Ακόμη κι όταν μιλά για τον πόθο και τα πάθη της σάρκας, στην ίδια θέση βάζει το φύλο της, σε θέση ακραίας ευαλωτότητας: «Χαμογέλασες με τις ανασφάλειές της / πως έκρυβε πάντα το σώμα της, όταν κάνατε έρωτα / με το σεντόνι… ». (σελ. 50)

Από την άλλη, η ποιήτρια δεν θεματοποιεί μόνο τον πόνο, θεματοποιεί και τον τρόμο. Συχνά και με έμφυλα χαρακτηριστικά, με γυναικεία ενσυναίσθηση και βαθιά θλίψη: «Τις νύχτες π’ άγρια ουρλιαχτά ξεπηδούν απ’ το μέσα σου / π’ ανήμπορη να υψωθείς, έστω να ουρλιάξεις / Τις νύχτες που τα μέσα σου κοιμούνται / η γριά Θηλιά παραμονεύει και σε κεντάει… / …Τις νύχτες που δεν είσαι πια η τάδε / που δεν χρειάζεται να είσαι η τάδε / το μικρό σαμιαμίδι τρυπώνει κάθε βράδυ στο παντζούρι / τα άσπρα μπεζ σιχαμερά πόδια του σαλιώνουν το μυαλό σου… ». (σελ. 20)

Ένα από τα πιο μακροσκελή ποιήματα στο βιβλίο είναι ο «Ωδή ποδοσφαίρου» (σελ. 22 – 24) που αφιερώνεται στα 21 θύματα της Θύρας 7, μιας τραγωδίας που συγκλόνισε την ελληνική κοινωνία πριν από πολλά χρόνια. Το ποίημα γράφεται μ’ αφορμή το ποδόσφαιρο, αλλά δεν είναι ποδοσφαιρικό, ούτε καν ποδοσφαιρόφιλο. Αυτό πραγματεύεται την απώλεια. Και κυρίως την απώλεια που γιγαντώνεται, αυτήν που θεριεύει σε στιγμές άφατης χαράς.

Θέλω ν’ αναφερθώ και στο τελευταίο ποίημα της συλλογής που επίσης εκτείνεται σε τέσσερις σελίδες κι είναι ένας διάλογος μεταξύ υποβολέα και ποιήτριας. Ένας διάλογος απογείωσης – προσγείωσης, ανάτασης – υπότασης, ευφορίας και θλίψης. Πρόκειται για ένα πολύ ωραίο αισθητικό γύμνασμα, ό,τι καλύτερο για να κλείσει ένα ποιητικό βιβλίο.

g.frangos@cytanet.com.cy