Ύμνοι και λάβαρα…

…σημαίες και μπαϊράκια, θυρεοί και εθνόσημα, ακόμα και γραμματόσημα που γίναν προσφυγόσημα, όλα με τον καιρό σημαδεύουν την αυτοσυνειδησία μας, γι’ αυτό και δεν αρμόζει να τα χλευάζουμε, πόσω μάλλον να τα αμφισβητούμε ελαφρά τη καρδία με νομικίστικα επιχειρήματα σε χυδαίες αντιδικίες στα «σόσιαλ», όπως είδαμε να συμβαίνει για μια ακόμη φορά, με αφορμή τις δηλώσεις μιας φευγάτης Yπουργού Δικαιοσύνης.

Σε τέτοια ταυτοτικά θέματα πιο ενδιαφέρουσες είναι οπωσδήποτε οι απόψεις των ανθρώπων του πολιτισμού, στην καλύτερη περίπτωση των ίδιων των δημιουργών, των συνθετών και άλλων που μας χάρισαν στο πέρασμά τους υπέροχα ακούσματα, όπως το υμνητικό «Χρυσοπράσινο Φύλλο», αλλά και των νεότερων που τραγουδούν τις κατεχόμενες πόλεις μας με τα «…καρτερικά ελληνικά ονόματα».

Ενδιαφέρουσες βέβαια και οι απόψεις των άφαντων Τουρκοκυπρίων που σχεδίασαν τις σημαίες, τόσο την επίσημη της Κυπριακής Δημοκρατίας όσο κι αυτή που αναβοσβήνει απαισίως στην πλαγιά του βουνού απέναντι, σε κραυγαλέα αντίστιξη με τον αγαπητικό ύμνο στην ιδεατή Πατρίδα που «…έχει μοιραστεί στα δυο», και «…ποιο κομμάτι πρέπει ν’ αγαπώ;»

Δύσκολο το ερώτημα, υπαρκτική η απορία, στα όρια της διπολικής διαταραχής, ρητό και το δίλημμα, παρεισφρέει μονίμως στον δημόσιό μας βίο, αναστέλλοντας αδίκως τη σύνολη πολιτιστική ανάπτυξη του τόπου, τόσο σε σχέση με τον διεθνή περίγυρο όσο και με τον εσώτερο κόσμο των δημιουργών, εκεί που συχνά υποβόσκει ως βασανιστικό «double bind», ως ένας «διπλός δεσμός», όπως αποκαλούν οι ψυχοθεραπευτές τις αδιέξοδες επικοινωνιακές καταστάσεις, όταν οι άνθρωποι δέχονται αντικρουόμενα μηνύματα, με αποτέλεσμα η όποια αντίδρασή τους να θεωρείται λανθασμένη.

Βέβαια, πέρα από τους όποιους ψυχολογισμούς, εδώ έχουμε κι ένα «διπλό δεσμό» γεωπολιτικής φύσεως, που στα πλαίσια του ισχύοντος ακοινώνητου δικοινοτισμού δεν θα μπορέσει ποτέ να δώσει σαφή απάντηση στο ποιητικό ερώτημα της Νεσέ Γιασίν, πόσω μάλλον να οδηγήσει σε κάποιον κοινώς αποδεκτό ή μονομερώς επίλεκτο «ύμνο» για την Κυπριακή Δημοκρατία.

Ας μην ξεχνούμε όμως πως όταν ο 17χρονος Όθωνας έφτασε στο Ναύπλιο το 1833, προσωρινός ύμνος της Ελλάδας ήταν ο Βαυαρικός με προσαρμοσμένους ελληνικούς στίχους. Ο «Ύμνος εις την Ελευθερία» καθιερώθηκε αργότερα, το 1865, επί βασιλείας Γεωργίου Ά.

Nα θυμίσουμε επίσης πως ο Πρόεδρος Μακάριος είχε κάποτε αναθέσει στον Σόλωνα Μιχαηλίδη να συνθέσει ένα «κρατικό» ύμνο για τη νεοσυσταθείσα Κυπριακή Δημοκρατία, κάτι που δεν επικράτησε αφού μεσολάβησε η «τουρκανταρσία» του 1963 κι έτσι το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε το 1966 πως ο ελληνικός εθνικός ύμνος θα είναι και ο δικός μας.

Αλλά και στο «ψευδοκράτος» του 1983 επικράτησε το λεγόμενο «Εμβατήριο της Ανεξαρτησίας» του 1921, ο εθνικός ύμνος της κατοχικής Τουρκίας, «…sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak», κι ας σβήνουν τις …«αυγές», «şafaklarda», τα λαμπιόνια της σημαίας στον Πενταδάκτυλο με αυτόματο διακόπτη, χάριν οικονομίας παρακαλώ.

Εν κατακλείδι όμως και χάριν δικαιοσύνης δεν γίνεται ν’ αφήσουμε εδώ εκτεθειμένο τον άτυχο σχεδιαστή εκείνης της σημαίας, τον εβδομηνταεπτάχρονο σήμερα εικαστικό Εμίν Τσιζενέλ, δις εκτοπισμένο, το 1964 και το 1974, με καταγωγή απ’ τη Μαλιά της επαρχίας Λεμεσού και νυν κάτοικο Κερύνειας.

Κι αυτό γιατί δεν φταίει για την απαράδεκτη «επιστράτευση» του σχεδίου του στον ψυχολογικό πόλεμο εναντίον των κατοίκων της πρωτεύουσας, των Ελληνοκυπρίων εν γένει. Ίσως μάλιστα να τη σχεδίασε με τη φρούδα προσδοκία πως έτσι θα συνέβαλε στην αποτροπή της πλήρους απορρόφησης της κοινότητάς του από την κατοχική Τουρκία, όπως υπαινίχθη μια μη εξουσιοδοτημένη απολογήτριά του, κούνια που την κούναγε.

Εξάλλου, στη μακρά πορεία του, ο εξαίρετος αυτός εικαστικός δεν κόλλησε στα διδάγματα του Ντεβρίμ Εμπίλ, του μέντορά του στη Σχολή Καλών Τεχνών της Κωνσταντινούπολης, κι ούτε επέμεινε στη μετεξέλιξη κάποιων οθωμανικών προτύπων. Πειραματίστηκε με 3D εγκαταστάσεις, βίντεο και άλλα εναλλακτικά υλικά, ενδιέτριψε στην έννοια της αποαποικιοποίησης και αποδόμησε όσο λίγοι στον τόπο μας το αποικιακό «imagery» που κατέλειπαν οι κουφάλες οι Βρετανοί.

Έστησε δε το 2014 μια αξιομνημόνευτη έκθεση με θέμα τη σχέση δασκάλου-μαθητή, «Cirak -Ustas», την αμφίσημη σχέση του ουστά με το τσ̆ιράκι, όπως θα λέγαμε παρ’ ημίν, χωρίς να παρεξηγιόμαστε.

Ελεύθερα, 25.10.2026