• Δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για προστασία και ενίσχυση της τροφοδοσίας

Η επισιτιστική ανασφάλεια ακολουθεί μια ανησυχητική τάση τα τελευταία 3 χρόνια, κυρίως λόγω των συγκρούσεων, της οικονομικής επιβράδυνσης και του πληθωρισμού, της ασυμμετρίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης αλλά και της κλιματικής αλλαγής. Το 2022, η επισιτιστική ανασφάλεια έφτασε σε πρωτοφανή επίπεδα, τόσο σε κλίμακα όσο και σε σοβαρότητα.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία επιδείνωσε δραματικά την κατάσταση, λόγω των επιπτώσεών της στις τιμές των τροφίμων, της ενέργειας και των λιπασμάτων, καθώς και των διαταραχών που προκάλεσε στην αλυσίδα εφοδιασμού. Είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζεται ο κίνδυνος να οδηγηθούμε σε έλλειψη τροφίμων και αγαθών πρώτης ανάγκης, ειδικά όταν αναφερόμαστε σε χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές για τις επισιτιστικές και γεωργικές τους ανάγκες. Είναι νωπές ακόμη οι μνήμες που βρεθήκαμε και στην Κύπρο προ του φάσματος ελλείψεων σε σιτηρά και ζωοτροφές.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), μέσα από τα όργανα της, ανταποκρίνεται με διάφορες συντονισμένες δράσεις σε αυτές τις προκλήσεις ώστε να βοηθήσει στην αποκατάσταση της επισιτιστικής ασφάλειας παγκοσμίως. Ταυτόχρονα, έχει κινητοποιήσει και ειδική βοήθεια για τους αγρότες που πλήττονται περισσότερο από την κρίση. Οι συντονισμένες εργασίες των χωρών της ΕΕ επικεντρώνονται σε τέσσερις άξονες δράσης: την αλληλεγγύη, την βιώσιμη παραγωγή, το εμπόριο και την πολυμερή προσέγγιση. Στόχος είναι μέσα από τις δράσεις να προωθηθεί ένα ανοικτό και προβλέψιμο εμπορικό περιβάλλον για τα γεωργικά προϊόντα και να διατηρηθεί το παγκόσμιο εμπόριο τροφίμων απαλλαγμένο από αδικαιολόγητους εμπορικούς φραγμούς.

Με ένα νέο πακέτο ανθρωπιστικής βοήθειας, ύψους 210 εκατομμυρίων ευρώ, που εξήγγειλε τον περασμένο Νοέμβριο, η ΕΕ θα παράσχει σε 15 χώρες επιπλέον βοήθεια για κάλυψη των αυξανόμενων αναγκών τους. Αυτό ανεβάζει τη συνολική υποστήριξη της ΕΕ για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια σε έως και 8 δισεκατομμύρια ευρώ μεταξύ των ετών 2020-2024. Παράλληλα, οι κυρώσεις της ΕΕ που έχουν επιβληθεί στη Ρωσία και τη Λευκορωσία εξαιρούν τον γεωργικό τομέα, με στόχο να τον προστατεύσουν. Συγκεκριμένα, η αγορά, η εισαγωγή και η μεταφορά γεωργικών προϊόντων και τροφίμων εξαιρούνται από την απαγόρευση πρόσβασης των σκαφών υπό ρωσική σημαία.

Ήδη η Επιτροπή έχει χορηγήσει έκτακτη και προσωρινή παρέκκλιση για να επιτραπεί η καλλιέργεια εκτάσεων υπό καθεστώς αγρανάπαυσης εντός της ΕΕ, διατηρώντας παράλληλα πλήρως τις ενισχύσεις οικολογικού προσανατολισμού για τους αγρότες. Επιπλέον, έχει προτείνει ένα νέο προσωρινό πλαίσιο κρίσης που θα καλύπτει επίσης τους αγρότες, τους παραγωγούς λιπασμάτων και τον τομέα της αλιείας.

Η επισιτιστική ασφάλεια αποτελεί σήμερα τη μεγαλύτερη παγκόσμια πρόκληση. Για να συμβάλουμε καθοριστικά και ουσιαστικά σε ένα βιώσιμο μέλλον, καθίσταται επιτακτική η μετάβαση της Κύπρου σε ένα βιώσιμο σύστημα τροφίμων και χρήσης της γης, καθώς εξαρτόμαστε άμεσα από τις εισαγωγές. Είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να γίνει η επισιτιστική κρίση εφαλτήριο και ισχυρός μοχλός για μείωση των εκπομπών ρύπων, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και ανάκαμψη της φύσης. Ο τομέας της γεωργίας, της κτηνοτροφίας, της αλιείας ακόμη και οι μικροκαλλιεργητές, έχουν ιδιαίτερη ανάγκη κρατικής στήριξης ώστε να υιοθετήσουν γεωργικές πρακτικές πιο ανθεκτικές στο κλίμα.

Το ΚΕΒΕ στέκεται δίπλα στις επιχειρήσεις και τις κατευθύνει μέσω του Παρατηρητηρίου Πράσινης Επιχειρηματικότητας να υιοθετήσουν στόχους βασισμένους στην επιστήμη για να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις τους για το κλίμα και να προστατεύσουν το δικό τους οικονομικό μέλλον, ώστε να μην καταλήξουν να παρασυρθούν από τις δεσμεύσεις τους για βιωσιμότητα.

Το Παρατηρητήριο, μεταξύ άλλων, ενισχύσει τις γνώσεις και τις δεξιότητες των επιχειρήσεων, ώστε να αναγνωρίσουν και να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που απορρέουν από την ενσωμάτωση πρακτικών βιώσιμης και αειφόρου ανάπτυξης στη στρατηγική τους αλλά και την πράσινη και ψηφιακή επιχειρηματικότητα.

* Λειτουργός – Τμήμα Βιομηχανικής Ανάπτυξης, Καινοτομίας & Περιβάλλοντος ΚΕΒΕ