Ο νέος πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης με σοβαρότητα, υπομονή και επιμονή θα πρέπει μέσα στο 2023 να προχωρήσει σε δύο μεγάλες μεταρρυθμίσεις. Η μία αφορά τη μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος και η άλλη αφορά τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού. Πρόκειται για δύο μεγάλα και κορυφαία ζητήματα, που μέσα από σοβαρό και ποιοτικό κοινωνικό διάλογο θα πρέπει να τεθούν σε μία νέα βάση, που θα συνάδει με τα σημερινά οικονομικά, κοινωνικά και δημογραφικά δεδομένα της Κύπρου.
Όσον αφορά τη φορολογική μεταρρύθμιση, αυτή επείγει. Ήδη υπάρχει σοβαρή καθυστέρηση, που δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα του τόπου. Χρειαζόμαστε μια φορομεταρρύθμιση που θα είναι δημοσιονομικά ουδέτερη (δηλαδή δεν θα επιβαρύνει τα δημόσια ταμεία), θα απλοποιεί το φορολογικό σύστημα και θα έχει πράσινο χαρακτήρα, με την έννοια ότι θα φορολογεί τη ρύπανση και θα μειώνει το φορολογικό βάρος της εργασίας.
Μια τέτοια μεταρρύθμιση πρέπει να κλείνει τα παράθυρα της φοροδιαφυγής, θα επανεξετάζει τη φορολογία των καυσίμων (όπου τα 2/3 της τιμής είναι φόροι) και θα μελετήσει εκ νέου τους φορολογικούς συντελεστές του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας, όπως επίσης και τις καθυστερήσεις που παρατηρούνται ως προς την έγκαιρη καταβολή του στα κρατικά ταμεία.
Μια σωστή φορομεταρρύθμιση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες της οικονομίας, τις ανάγκες της κοινωνίας και δεν θα αγνοεί τα συμφέροντα των χιλιάδων εργαζομένων, που σήμερα τα εισοδήματα τους βρίσκονται κάτω από το αφορολόγητο ποσό των €19.500. Συνολικά, το 48.6% των εργαζομένων βρίσκονται σήμερα κάτω από το αφορολόγητο.
Όσον αφορά τη φορολόγηση του εισοδήματος, αυτή πρέπει να γίνει με βάση τη σύνθεση της οικογένειας και τις ηλικίες των μελών της.
Πρέπει να υπενθυμίσουμε στο σημείο αυτό πως η μεγάλη φορομεταρρύθμιση του 2022 ευνόησε τους άγαμους και τιμώρησε τις οικογένειες. Αυτά, χονδρικά, ως προς τη φορομεταρρύθμιση.
Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του Συνταξιοδοτικού, αυτή χρειάζεται να γίνει για πάρα πολλούς λόγους. Η Κύπρος χρειάζεται ένα ισορροπημένο και κοινωνικά δίκαιο σύστημα, που θα λαμβάνει σοβαρά υπόψη τα δημογραφικά δεδομένα του τόπου, θα διασφαλίζει τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ) και το οποίο:
(α) δεν θα έχει συντάξεις κάτω από το όριο της φτώχειας και
(β) θα δίνει λύσεις ορθές και δίκαιες στο θέμα της αναλογιστικής αναπροσαρμογής του 12%, αυτό δηλαδή που καταχρηστικά λέγεται πέναλτι.
Παράλληλα με τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, θα πρέπει μέσα από κοινωνικό διάλογο να ενισχυθεί, να επεκταθεί και να εδραιωθεί ο θεσμός των Ταμείων Προνοίας, ως ένας άλλος βασικός πυλώνας συνταξιοδοτικής προσφοράς και προστασίας. Όλοι οι εργαζόμενοι θα πρέπει να απολαμβάνουν Ταμείου Προνοίας, γιατί έτσι θα εξασφαλίζεται καλύτερα η Τρίτη ηλικία.
Ένα άλλο σοβαρό στοιχείο που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη είναι ο δανεισμός του κράτους από το ΤΚΑ, χωρίς την καταβολή επιτοκίου. Αυτή η τακτική που εφαρμόζεται εδώ και χρόνια δεν είναι προς το συμφέρον του Ταμείου.
Ο λόγος λοιπόν στον νέο Πρόεδρο και στη νέα Κυβέρνηση.
* Οικονομολόγος – Δημοσιογράφος
