Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί την πιο συχνή κακοήθη νόσο στους άνδρες. Το ευχάριστο γεγονός είναι ότι στην πλειοψηφία τους τα νεοδιαγνωσθέντα περιστατικά αφορούν σε τοπική εντόπιση του καρκίνου, χωρίς να έχει επηρεάσει δηλαδή άλλα όργανα. Αυτό βεβαίως, δηλαδή η έγκαιρη διάγνωση, έχει να κάνει κυρίως με τον προσυμπτωματικό έλεγχο (screening). Ως προσυμπτωματικός έλεγχος ορίζεται η διενέργεια συγκεκριμένων κλινικοεργαστηριακών εξετάσεων στοχεύοντας στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου πριν προλάβει να δώσει συμπτώματα. Ο έλεγχος αυτός γίνεται με μια ειδική ανάλυση αίματος, το γνωστό σε όλους PSA (ειδικό προστατικό αντιγόνο) και την αξιολόγηση/κλινική εξέταση από τον Ουρολόγο. Η ανάλυση αίματος από μόνη της δεν είναι αρκετή και θα πρέπει απαραιτήτως πάντα να συνδυάζεται με την ουρολογική εξέταση.
Απεικονιστικές μέθοδοι
Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια στα πλαίσια του προσυμπτωματικού ελέγχου, ιδιαίτερα βοηθητική είναι και η πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία (mpMRI) του προστάτη προσφέροντας επιπλέον σημαντικές πληροφορίες που ενδεχομένως θα επηρεάσουν την απόφαση του ουρολόγου στο αν χρειάζεται ή όχι να ληφθεί βιοψία προς αποκλεισμό ή επιβεβαίωση της ύπαρξης κακοήθειας. Σε ορισμένες περιπτώσεις ιδιαίτερα επίσης βοηθητικό μπορεί να είναι και το PET/CTPSMA, μια εξέταση πυρηνικής ιατρικής η οποία μπορεί να αναδείξει παθολογικά ευρήματα μη ανιχνεύσιμα με τις συμβατικές τεχνικές απεικόνισης όπως η αξονική τομογραφία και το σπινθηρογράφημα οστών.
Εντοπισμένη νόσος
Ο εντοπισμένος καρκίνος του προστάτη αποτελεί νόσημα που μπορεί να αντιμετωπιστεί με απόλυτη επιτυχία προσφέροντας πλήρη ίαση στον ασθενή. Πριν λίγους μήνες στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας στο Μιλάνο παρουσιάστηκαν τα ανανεωμένα δεδομένα μιας πολύ σημαντικής μελέτης (PROTECTtrial) που έδειξε ότι η επιβίωση των ασθενών παραμένει ιδιαίτερα υψηλή ανεξαρτήτως του τύπου της ριζικής θεραπείας που χορηγείται (χειρουργικής ή ακτινοθεραπευτικής). Συνήθως ο άνδρας που θα διαγνωστεί με καρκίνο του προστάτη από τον ουρολόγο του θα παραπεμφθεί ακολούθως για αξιολόγηση στον Ογκολόγο. Μετά την αρχική αξιολόγηση και την ενδελεχή λήψη του ιατρικού ιστορικού του ασθενούς, ο θεράπων Ογκολόγος θα συμπληρώσει αν χρειάζεται τον έλεγχο με περαιτέρω απεικονιστικές εξετάσεις με στόχο να έχει μια πλήρη και ξεκάθαρη εικόνα για την έκταση του προβλήματος, αν δηλαδή ο όγκος είναι περιορισμένος στον προστάτη ή αν έχει επηρεάσει και άλλα όργανα. Στη συνέχεια όλα τα περιστατικά θα συζητηθούν στα πλαίσια ενός ειδικού ιατροσυμβουλίου (Ογκολογικό Συμβούλιο) όπου ομάδα ιατρών αποτελούμενη από Ογκολόγους, Ουρολόγους, Ιστοπαθολόγους και Ακτινολόγους θα συστήσει την βέλτιστη θεραπεία για τον κάθε ασθενή.
Τα τελευταία χρόνια στην Κύπρο υπάρχει σημαντική αναβάθμιση και εξέλιξη των θεραπευτικών επιλογών που μπορούμε να προσφέρουμε στους ασθενείς μας. Σχετικά με την χειρουργική μέθοδο, έχει καθιερωθεί στις μέρες μας η Ρομποτικά υποβοηθούμενη Λαπαροσκοπική Προστατεκτομή κατά την οποία αφαιρείται ο προστάτης αδένας με ή χωρίς τους τοπικοπεριοχικούς λεμφαδένες ανάλογα με το στάδιο του όγκου και την ομάδα κινδύνου που ανήκει. Συνήθως ο χρόνος νοσηλείας είναι βραχύς και σχετικά σύντομη η ανάρρωση του ασθενούς. Σχετικά με την ακτινοθεραπεία να τονίσω ότι με τις νεότερες τεχνικές ακτινοθεραπείας της διαμορφούμενης έντασης δόσης, της ογκομετρικά διαμορφούμενης τοξοειδούς ακτινοθεραπείας, της απεικονιστικά καθοδηγούμενης ακτινοθεραπείας καθώς και της στερεοτακτικής ή ακτινοχειρουργικής (IMRT, VMAT, SBRT) το θεραπευτικό αποτέλεσμα είναι εξαιρετικό ενώ παράλληλα οι παρενέργειες είναι πολύ περιορισμένες σε βαρύτητα και συχνότητα συγκριτικά με το τι συνέβαινε στο παρελθόν. Αυτό βεβαίως έχει να κάνει κυρίως με την εξέλιξη της τεχνολογίας των ακτινοθεραπευτικών μηχανημάτων που διαθέτουμε. Σε γενικές γραμμές τόσο με τις σύγχρονες τεχνικές χειρουργικής όσο και με τις νεότερες ακτινοθεραπευτικές τεχνικές οι δείκτες ποιότητας ζωής των ασθενών σαφώς είναι βελτιωμένοι.
Μεταστατική νόσος
Για εκείνες τις λίγες περιπτώσεις που κατά τη διάγνωση ο καρκίνος του προστάτη θα έχει προλάβει να δώσει μεταστάσεις, διαθέτουμε επίσης πολύ αποτελεσματικές θεραπείες, οι οποίες επιγραμματικά περιλαμβάνουν την ενέσιμη ορμονοθεραπεία, τα νεότερης γενιάς αντιανδρογόνα που στοχεύουν στο μονοπάτι του ανδρογονικού υποδοχέα, την συστηματική χημειοθεραπεία και σε πολύ επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χορηγηθεί ανοσοθεραπεία καθώς και διάφορες ραδιοφαρμακευτικές θεραπείες όταν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Παράλληλα κερδίζει συνεχώς έδαφος και η χρήση της Στερεοτακτικής ακτινοθεραπείας ή ακτινοχειρουργικής στους ασθενείς με ολιγομεταστατική νόσο.
MD, PhD. Διευθυντής Τμήμα Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας & Πυρηνικής Ιατρικής
