Έφυγε από τη ζωή, στα 86 του χρόνια, ο πρώην υπουργός Στέφανος Μάνος

Σε ηλικία 87 ετών, έφυγε από τη ζωή ο πρώην υπουργός της Ελλάδας, Στέφανος Μάνος, ο οποίος τα τελευταία χρόνια αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας.

Με πολιτική διαδρομή που εκτεινόταν σε περισσότερες από τρεις δεκαετίες, ο Στέφανος Μάνος διετέλεσε μεταξύ άλλων, υπουργός Περιβάλλοντος, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ενώ υπήρξε ιδρυτής των Φιλελευθέρων και συνιδρυτής της Δράσης.

Το όνομά του συνδέθηκε παράλληλα με παρεμβάσεις που άλλαξαν την Αθήνα, από την ανάπλαση της Πλάκας και τις πρώτες πεζοδρομήσεις έως τις λεωφορειολωρίδες, αλλά και με μεγάλα έργα υποδομής που καθόρισαν την Ελλάδα των επόμενων δεκαετιών, όπως το Μετρό της Αθήνας, το αεροδρόμιο στα Σπάτα και η Αττική Οδός. Παράλληλα, οι απόψεις του, κυρίως για την οικονομία, προκάλεσαν πολιτικές αντιπαραθέσεις. 

Σε προσωπικό επίπεδο ήταν παντρεμένος και πατέρας πέντε παιδιών.

Από τις επιχειρήσεις στην πολιτική

Γεννημένος στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 1939, ο Στέφανος Μάνος ήταν γιος του χειρουργού Αλέξανδρου Μάνου, πρώην διευθυντή του νοσοκομείου «Ευαγγελισμός», και της Μαριέττας Πανούτσου.

Σπούδασε μηχανολόγος μηχανικός με ειδίκευση στην αεροδυναμική στο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης και στη συνέχεια απέκτησε MBA από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ.

Πριν την ενασχόλησή του με την πολιτική, δραστηριοποιήθηκε επιχειρηματικά, αναλαμβάνοντας κορυφαίες διοικητικές θέσεις στην «Αλλατίνη Α.Ε.». Το 1977 αποχώρησε από την εταιρεία κατέβηκε για πρώτη φορά υποψήφιος στις εκλογές.

Κατά την επαγγελματική του διαδρομή διετέλεσε επίσης πρόεδρος του Συνδέσμου Ελλήνων Βιομηχάνων, καθώς και του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιά.

Μακρά πολιτική διαδρομή

Εξελέγη βουλευτής Β΄ Αθηνών με τη Νέα Δημοκρατία το 1977 και ανέλαβε υφυπουργός Δημοσίων Έργων. Τα επόμενα χρόνια πέρασε από σειρά κυβερνητικών θέσεων, ενώ στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη διετέλεσε υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Το 1998 η σύγκρουσή του με τον τότε πρόεδρο της ΝΔ Κώστα Καραμανλη τον οδήγησε στη διαγραφή του από το κόμμα. 

Τον Απρίλιο του 1999 ίδρυσε το κόμμα των Φιλελευθέρων, με έμβλημα τον ταύρο, που στις ευρωεκλογές του ίδιου έτους έλαβε 1,62%. Στις εθνικές εκλογές του 2000 οι Φιλελεύθεροι συνεργάστηκαν με τη Νέα Δημοκρατία και ο Μάνος επέστρεψε στη Βουλή, ενώ δύο χρόνια αργότερα ανέστειλε τη λειτουργία του κόμματός του.

Έντονες συζητήσεις προκάλεσε η απόφασή του το 2004 να συμπεριληφθεί ως ανεξάρτητος συνεργαζόμενος σε εκλόγιμη θέση στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ.

Η ίδρυση της «Δράσης»

Τον Μάρτιο του 2009 επέστρεψε στην προσπάθεια δημιουργίας ενός αυτόνομου φιλελεύθερου πολιτικού φορέα.

Μαζί με τον Βασίλη Κοντογιαννόπουλο και τον Γιάννη Μπουτάρη ίδρυσε τη «Δράση», αναλαμβάνοντας την ηγεσία της.

Το 2012 η «Δράση» συνεργάστηκε εκλογικά με τη «Δημιουργία, Ξανά!». Στις εκλογές του Ιουνίου το κοινό σχήμα συγκέντρωσε 1,59% και δεν κατάφερε να περάσει το όριο του 3% για την είσοδο στη Βουλή.

Λίγες ημέρες αργότερα, στις 19 Ιουνίου 2012, ο Στέφανος Μάνος υπέβαλε την παραίτησή του από την ηγεσία της «Δράσης», δηλώνοντας παράλληλα ότι θα παρέμενε ενεργός.

Η Πλάκα, οι πεζοδρομήσεις και οι παραδοσιακοί οικισμοί

Ο Στέφανος Μάνος συνέδεσε το όνομά του με παρεμβάσεις στην πολεοδομία, στο περιβάλλον και στην καθημερινότητα των πόλεων. Επί των ημερών του προώθησε την προστασία εκατοντάδων παραδοσιακών οικισμών, ενώ καθιερώθηκαν αυστηρότεροι περιβαλλοντικοί κανόνες και πρόστιμα για βιομηχανίες που προκαλούσαν ρύπανση.

Χαρακτηριστική θεωρείται η παρέμβασή του για την Πλάκα, όπου προώθησε την πεζοδρόμηση και την απομάκρυνση των νυχτερινών κέντρων. Επίσης, επί της θητείας του έγιναν πεζοδρομήσεις στην Αθήνα και προωθήθηκαν οι λεωφορειολωρίδες. δημόσιες συγκοινωνίες.

Στην ίδια κατεύθυνση εντάχθηκαν η προώθηση των πρώτων παιδότοπων, η απόσυρση παλαιών και ρυπογόνων αυτοκινήτων σε μια εποχή κατά την οποία το νέφος αποτελούσε μείζον πρόβλημα για την Αθήνα, καθώς και η απομάκρυνση των εγκαταστάσεων φωταερίου από το κέντρο της πόλης.

Μετρό, Σπάτα, Αττική Οδός και Ρίο-Αντίρριο

Παράλληλα, κατά την κυβερνητική του διαδρομή, προώθησε μεγάλα έργα υποδομών. Επί των ημερών του προχώρησε η σύμβαση για την κατασκευή του Μετρό της Αθήνας, ενώ ο ίδιος είχε ενεργό ρόλο στην προώθηση της μεταφοράς του αεροδρομίου από το Ελληνικό στα Σπάτα.

Επίσης, προώθησε την απεμπλοκή του σχεδιασμού της Αττικής Οδού και τις διαδικασίες για τη γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου.

Η κινητή τηλεφωνία και το άνοιγμα των αγορών

Με την κυβερνητική του παρουσία συνδέθηκε η θεσμική είσοδος της κινητής τηλεφωνίας στην Ελλάδα. Ο Στέφανος Μάνος υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της απελευθέρωσης αγορών και της μεγαλύτερης συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στην οικονομία. Σε αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνονται η απελευθέρωση της ραδιοφωνίας και παρεμβάσεις για το άνοιγμα αγορών που βρίσκονταν υπό τον μονοπωλιακό έλεγχο κρατικών οργανισμών, όπως η ΔΕΗ και ο ΟΤΕ.

Ο Στέφανος Μάνος είχε τιμηθεί από τη Γαλλική Δημοκρατία με τον τίτλο του Ιππότη της Λεγεώνος της Τιμής.

Η ανάρτηση του στενού του συνεργάτη Αριστοτέλη Αϊβαλιώτη

«Κάποιοι τον κατηγορούσαν σαν «ανάλγητο», γιατί απλά δεν χάιδευε αυτιά. Αλλά εμείς που τον ξέραμε, βλέπαμε έναν ευαίσθητο άνθρωπο, με τεράστιες γνώσεις, με ένα φανταστικό πρακτικό μυαλό, και με ένα ανεξάντλητο χιούμορ. Ενας πραγματικά «Αναγεννησιακός» άνθρωπος. Πάει πια. Θα μας λείψει. Αλλά δεν θα τον ξεχάσουμε», έγραψε σε ανάρτησή του ο στενός του συνεργάτης και πρώην ΓΓ του υπουργείου Περιβάλλοντος Αριστοτέλης Αϊβαλιώτης.

Αναλυτικά η ανάρτησή του:

«Θρηνώ και οδύρομαι όταν εννοήσω τον θανατον»
Όλοι οι άνθρωποι είμαστε μόρια σκόνης, διάσπαρτα στο απέραντο σύμπαν. Οπως τα πεφταστέρια που βλέπουμε στον νυχτερινό ουρανό. Αλλα μικρά, σαν κόκκοι άμμου, άλλα μεγάλα, σαν τεράστιοι βράχοι που αφήνουν μια μεγάλη φωτεινή τροχιά στον ορίζοντα.

Τέτοιος τεράστιος βράχος ήταν ο Στέφανος Μάνος που μας άφησε σήμερα.

Φαντάζομαι, σαν και εμένα θα υπάρχουν ακόμα πολλοί που σήμερα αισθάνονται ορφανοί. Γιατί ο Στέφανος Μάνος για πολλά χρόνια μας έδινε ελπίδα ότι ορθολογισμός και πολιτική δεν είναι έννοιες ασύμβατες. Γιατί το πολύμορφο έργο που άφηνε όπου του δινόταν η ευκαιρία βελτίωνε την ζωή όλων μας. Και γιατί, για όσους τον γνώριζαν πιο προσωπικά, ήταν ένας ωραίος άνθρωπος.

Ο Στέφανος Μάνος μπόρεσε να βρει κουράγιο και να αφήσει τον χώρο των επιχειρήσεων, στον οποίο θα είχε λάμψει ίσως περισσότερο, και να μπει στην πολιτική το 1977, με την παρότρυνση ενός άλλου μεγάλου, του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Το διάστημα 1977-1981 καθώς και εκείνο του 1990-1993 του δόθηκε η δυνατότητα, σαν υπουργός να βάλει την σφραγίδα του στα σημαντικότερα έργα που σήμερα θεωρούμε την μηχανή της ανάπτυξης της χώρας. Η πολεοδομική αναμόρφωση, το αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος, το Μετρό της Αθήνας, η Αττική Οδός, το σύστημα των παραχωρήσεων, και τόσα άλλα είναι έργα του Στέφανου Μανου, σε αυτό το σύντομο παράθυρο διοίκησης του.

Του χρωστάμε πολλά. Πόσα περισσότερα θα ήταν αν το πολιτικό σύστημα δεν τον απέρριπτε τόσο σύντομα. Γιατί ο Στέφανος Μάνος είχε ένα χαρακτηριστικό, που για κάποιους ήταν θαυμαστό, για άλλους ανάθεμα: έλεγε τα σύκα σύκα και την σκάφη σκάφη και δεν συμβιβαζόταν εύκολα με ισορροπίες. Ετσι, στην μικρή μας ελληνική παρέα, όπου όλοι θέλουν να κρατάνε τους άλλους από κάπου, αυτός ήταν ένας μόνος του.

Μόνος, αλλά Μάνος.

Προσπάθησε να ξεπεράσει τον αποκλεισμό με την δημιουργία νέων κομμάτων, υπό την ηγεσία του, το 1999 με τους Φιλελεύθερους, το 2008 με την Δράση. Η αποτυχία του σηματοδοτεί, μεταξύ άλλων, την αποτυχία του ελληνικού πολιτικού συστήματος και της ελληνικής κοινωνίας να πειραματίζεται και να δοκιμάζει κάτι άλλο, εκτός από τις διαφορετικές αποχρώσεις του λαϊκισμού.

Ίσως σε μια άλλη χώρα τα πειράματα του Στεφανου Μανου να είχαν ευτυχή κατάληξη. Ισως σε μια άλλη εποχή, μια άλλη χρονική στιγμή. Ομως, παρόλη την αποτυχία, για όσους ζήσαμε μαζί του αυτήν την διαδρομή, τι σχολείο ήταν αυτό, τι καταπληκτική εμπειρία.

Για εμάς τους φανατικούς φίλους και οπαδούς του ο Στέφανος Μάνος αντιπροσώπευε μια ελπίδα για την Ελλάδα. Αλλά ήταν και ένας ωραίος άνθρωπος.

Κάποιοι τον κατηγορούσαν σαν «ανάλγητο», γιατί απλά δεν χάιδευε αυτιά. Αλλά εμείς που τον ξέραμε, βλέπαμε έναν ευαίσθητο άνθρωπο, με τεράστιες γνώσεις, με ένα φανταστικό πρακτικό μυαλό, και με ένα ανεξάντλητο χιούμορ. Ενας πραγματικά «Αναγεννησιακός» άνθρωπος
Πάει πια. Θα μας λείψει. Αλλά δεν θα τον ξεχάσουμε.

Captain, oh, my Captain.