Ιατρική αμέλεια ή παράπονο; Ποια η διαφορά και πού απευθυνόμαστε

Ένας ασθενής θεωρεί ότι δεν ενημερώθηκε σωστά πριν από μια ιατρική πράξη. Κάποιος άλλος καταγγέλλει παραβίαση του ιατρικού του απορρήτου. Ένας τρίτος πιστεύει ότι ένα σοβαρό ιατρικό λάθος προκάλεσε επιδείνωση της υγείας του.

Και στις τρεις περιπτώσεις υπάρχει λόγος διερεύνησης. Δεν ακολουθείται, όμως, απαραίτητα η ίδια διαδικασία.

Άλλο η παραβίαση των δικαιωμάτων ενός ασθενούς και άλλο η ενδεχόμενη ιατρική αμέλεια. Η διάκριση είναι καθοριστική, επειδή διαφορετικοί φορείς έχουν διαφορετικές αρμοδιότητες.

Στην Κύπρο, ο μηχανισμός διαχείρισης παραπόνων ασθενών λειτουργεί υπό την εποπτεία του Συνηγόρου του Ασθενούς και καλύπτει υπηρεσίες υγείας τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, ανεξάρτητα από το εάν παρέχονται μέσω ΓεΣΥ.

Πότε υποβάλλουμε παράπονο;

Παράπονο μπορεί να υποβληθεί όταν ο ασθενής θεωρεί ότι παραβιάστηκε κάποιο από τα κατοχυρωμένα δικαιώματά του κατά τη λήψη υπηρεσιών υγείας.

Τέτοια ζητήματα μπορεί να αφορούν:

• Ελλιπή ενημέρωση για την κατάσταση της υγείας του ή την προτεινόμενη θεραπεία.
• Ζητήματα συναίνεσης πριν από ιατρικές πράξεις.
• Παραβίαση του ιατρικού απορρήτου ή της εμπιστευτικότητας.
• Προβλήματα σεβασμού της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων του ασθενούς.
• Εμπόδια στην ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.

Η υποβολή παραπόνου δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει διαπιστωθεί παράβαση. Σημαίνει ότι ο ασθενής ζητά να εξεταστούν συγκεκριμένα γεγονότα.

Πού απευθυνόμαστε πρώτα;

Το πρώτο σημείο επαφής είναι, κατά κανόνα, ο Λειτουργός Δικαιωμάτων των Ασθενών του νοσηλευτηρίου ή του παροχέα υπηρεσιών υγείας.

Ο λειτουργός ενημερώνει τον ασθενή για τα δικαιώματά του, παραλαμβάνει τα παράπονα και συμβάλλει στην επίλυση προβλημάτων.

Όταν ο ασθενής επιθυμεί επίσημη διερεύνηση και γραπτή απάντηση, πρέπει να υποβάλει το παράπονό του γραπτώς.

Η υποβολή μπορεί να γίνει με το προβλεπόμενο έντυπο, το οποίο ζητείται από τον παροχέα, είτε με φυσική παράδοση είτε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Εάν ο παροχέας απασχολεί τρία ή λιγότερα άτομα και δεν διαθέτει Λειτουργό Δικαιωμάτων Ασθενών, το παράπονο μπορεί να υποβληθεί απευθείας στην αρμόδια Επαρχιακή Επιτροπή Εξέτασης Παραπόνων.

Σε πόσο χρόνο πρέπει να απαντήσουν;

Ο Λειτουργός Δικαιωμάτων των Ασθενών οφείλει να επιβεβαιώσει την παραλαβή του παραπόνου.

Εντός δύο εργάσιμων ημερών πρέπει να ενημερώσει γραπτώς τον ασθενή για τις ενέργειες που έγιναν ή για το αποτέλεσμα του χειρισμού του.

Εάν το ζήτημα δεν επιλυθεί και προωθηθεί στην Επαρχιακή Επιτροπή Εξέτασης Παραπόνων, προβλέπεται γραπτή ενημέρωση για το αποτέλεσμα εντός ενός μηνός από την παραλαβή του παραπόνου από την Επιτροπή.

Πότε παρεμβαίνει η Επαρχιακή Επιτροπή;

Οι Επαρχιακές Επιτροπές εξετάζουν παράπονα ασθενών σε πρώτο ή δεύτερο βαθμό, ανάλογα με την περίπτωση.

Ο ασθενής μπορεί να απευθυνθεί στην αρμόδια Επιτροπή όταν δεν ικανοποιείται από τον χειρισμό του παραπόνου του ή όταν ο παροχέας δεν διαθέτει Λειτουργό Δικαιωμάτων Ασθενών.

Οι Επιτροπές εξετάζουν ζητήματα που εμπίπτουν στη νομοθεσία περί δικαιωμάτων των ασθενών.

Δεν έχουν, όμως, εξουσία να αποφασίζουν εάν υπήρξε ιατρική αμέλεια, να επιδικάζουν αποζημιώσεις ή να επιβάλλουν πειθαρχικές κυρώσεις.

Τι γίνεται όταν υποψιαζόμαστε ιατρική αμέλεια;

Η ιατρική αμέλεια αφορά περιπτώσεις στις οποίες τίθεται ζήτημα κατά πόσον ένας επαγγελματίας υγείας παρέκκλινε από το απαιτούμενο επίπεδο επαγγελματικής φροντίδας και κατά πόσον η ενδεχόμενη παράλειψη ή πράξη του προκάλεσε βλάβη στον ασθενή.

Δεν αποτελεί κάθε επιπλοκή, ανεπιθύμητο αποτέλεσμα θεραπείας ή λανθασμένη εκτίμηση αυτομάτως απόδειξη ιατρικής αμέλειας.

Η διαπίστωση ενδεχόμενης ευθύνης απαιτεί εξέταση των συγκεκριμένων περιστατικών και, συνήθως, εξειδικευμένη ιατρική και νομική αξιολόγηση.

Ο ασθενής που θεωρεί ότι υπέστη βλάβη λόγω ιατρικής αμέλειας μπορεί να ζητήσει νομική συμβουλή για τις δυνατότητες διεκδίκησης αποζημίωσης μέσω της δικαστικής οδού.

Ανάλογα με τη φύση της υπόθεσης, μπορεί επίσης να τίθενται ζητήματα επαγγελματικής πειθαρχικής ευθύνης ή ενδεχόμενης ποινικής διερεύνησης από τις αρμόδιες αρχές.

Οι διαδικασίες αυτές είναι διακριτές από τον μηχανισμό παραπόνων για τα δικαιώματα των ασθενών.

Τι στοιχεία πρέπει να συγκεντρώσουμε;

Είτε πρόκειται για παράπονο είτε για υπόθεση πιθανής ιατρικής αμέλειας, είναι χρήσιμο να διατηρούμε:

• Τις ημερομηνίες και τις ώρες των περιστατικών.
• Τα στοιχεία του νοσηλευτηρίου, του τμήματος και των εμπλεκόμενων προσώπων.
• Τις σχετικές ιατρικές γνωματεύσεις, εξετάσεις και έγγραφα που διαθέτουμε.
• Την αλληλογραφία με τον παροχέα και τις απαντήσεις που έχουμε λάβει.
• Μια σαφή καταγραφή του τι συνέβη και ποιο ζήτημα ζητούμε να εξεταστεί.

Ο ασθενής δεν χρειάζεται να χρησιμοποιεί νομική ή ιατρική ορολογία για να υποβάλει επίσημο παράπονο. Χρειάζεται, όμως, να περιγράψει με σαφήνεια τα γεγονότα.

Ποιος είναι ο ρόλος του Συνηγόρου του Ασθενούς;

Ο Συνήγορος του Ασθενούς αποτελεί ανεξάρτητο θεσμό που ενισχύθηκε με τις νομοθετικές αλλαγές του 2025.

Εποπτεύει τον μηχανισμό διαχείρισης παραπόνων, συντονίζει τους Λειτουργούς Δικαιωμάτων Ασθενών και τις Επαρχιακές Επιτροπές, παρέχει καθοδήγηση και εκδίδει συστάσεις στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του.

Δεν υποκαθιστά, ωστόσο, τα δικαστήρια ή τα αρμόδια όργανα διερεύνησης ιατρικής αμέλειας.

Στοιχεία επικοινωνίας Συνηγόρου του Ασθενούς:

Τηλέφωνο: 22 748300

Ηλεκτρονική διεύθυνση: advocate@patientadvocate.gov.cy

Διεύθυνση: Μάρκου Δράκου 10, 4ος όροφος, 1040 Λευκωσία.

Για την υποβολή παραπόνου, οι πολίτες καλούνται να απευθύνονται αρχικά στον Λειτουργό Δικαιωμάτων Ασθενών του αρμόδιου παροχέα.

Τι πρέπει να θυμόμαστε

Το δικαίωμα υποβολής παραπόνου είναι κατοχυρωμένο και η άσκησή του δεν πρέπει να επηρεάζει αρνητικά τη φροντίδα που λαμβάνει ο ασθενής.

Εάν, όμως, το ζητούμενο είναι η διερεύνηση πιθανής ιατρικής αμέλειας ή η διεκδίκηση αποζημίωσης, χρειάζεται διαφορετική διαδικασία.

Η σωστή επιλογή αρμόδιου φορέα από την αρχήμπορεί να αποτρέψει καθυστερήσεις και άσκοπη ταλαιπωρία.