Το μυστικό της πιο αργής γήρανσης μπορεί να κρύβεται στο έντερο – Ποια βακτήρια μπορεί να συνδέονται με τη μακροζωία

Το μυστικό της μακροζωίας μπορεί να βρίσκεται, εν μέρει, σε ένα σημείο του ανθρώπινου οργανισμού που τα τελευταία χρόνια συγκεντρώνει ολοένα μεγαλύτερο επιστημονικό ενδιαφέρον: το έντερο.

Μια επιστημονική μελέτη του Πανεπιστημίου της Χαβάης δείχνει ότι η σύνθεση των βακτηρίων που ζουν στο πεπτικό μας σύστημα συνδέεται με τον ρυθμό της βιολογικής γήρανσης.

Με απλά λόγια, οι μικροοργανισμοί που ζουν στο έντερό μας ενδέχεται να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για το πόσο γρήγορα γερνά το σώμα μας, ανεξάρτητα από την ηλικία που αναγράφεται στην ταυτότητά μας.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε από το Πανεπιστήμιο της Χαβάης μέσω του ScienceDaily.

Τι είναι το μικροβίωμα και γιατί ενδιαφέρει τους επιστήμονες

Το εντερικό μικροβίωμα είναι το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν στο έντερό μας. Περιλαμβάνει κυρίως βακτήρια, αλλά και άλλους μικροσκοπικούς οργανισμούς, οι οποίοι αλληλεπιδρούν διαρκώς με το ανθρώπινο σώμα.

Οι μικροοργανισμοί αυτοί συμμετέχουν σε λειτουργίες που σχετίζονται με την πέψη, τον μεταβολισμό και το ανοσοποιητικό σύστημα.

Η σύνθεσή τους δεν είναι ίδια σε όλους τους ανθρώπους. Επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η διατροφή, ο τρόπος ζωής, τα φάρμακα και το περιβάλλον.

Αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους επιστήμονες που μελετούν τη γήρανση. Σε αντίθεση με τα γονίδιά μας, η σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος μπορεί να μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της ζωής μας.

Το ερώτημα, επομένως, είναι κατά πόσο αυτές οι μεταβολές σχετίζονται και με την ταχύτητα με την οποία γερνά ο οργανισμός.

Τι έδειξε η μελέτη σε 123 ανθρώπους

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής συγγραφέα τον Braden P. Kunihiro και ανώτερο συγγραφέα τον καθηγητή Alika K. Maunakea, ανέλυσε δείγματα κοπράνων και αίματος από 123 συμμετέχοντες διαφορετικών ηλικιών.

Αρχικά, οι επιστήμονες εξέτασαν ποια βακτήρια υπήρχαν στο έντερο κάθε συμμετέχοντα. Στη συνέχεια, συνέκριναν τα ευρήματα με μοριακούς δείκτες στο αίμα, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση του ρυθμού βιολογικής γήρανσης.

Το σημαντικότερο εύρημα ήταν ότι οι διαφορές στη σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος συνδέονταν με περίπου το 15% της διακύμανσης στον εκτιμώμενο ρυθμό βιολογικής γήρανσης των συμμετεχόντων.

Το ποσοστό αυτό δεν σημαίνει ότι τα βακτήρια καθορίζουν το 15% της διάρκειας της ζωής μας. Σημαίνει ότι, στο συγκεκριμένο δείγμα, η σύνθεση του μικροβιώματος μπορούσε να εξηγήσει στατιστικά ένα μέρος των διαφορών που παρατηρήθηκαν σε έναν μοριακό δείκτη γήρανσης.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η συγκεκριμένη συσχέτιση δεν εξαρτιόταν απλώς από τη χρονολογική ηλικία των συμμετεχόντων.

Μία από τις βασικές έννοιες της μελέτης είναι η διαφορά ανάμεσα στη χρονολογική και τη βιολογική γήρανση. Η χρονολογική ηλικία είναι ο αριθμός των ετών που έχουν περάσει από τη γέννησή μας. Η βιολογική γήρανση, αντίθετα, αφορά τις μεταβολές που συμβαίνουν στα κύτταρα και στους ιστούς μας με την πάροδο του χρόνου. Δύο άνθρωποι της ίδιας ηλικίας μπορεί να παρουσιάζουν διαφορετικό ρυθμό βιολογικής γήρανσης.

Τα βακτήρια που συνδέθηκαν με πιο αργή και πιο γρήγορη γήρανση

Οι ερευνητές εντόπισαν συγκεκριμένα είδη βακτηρίων που παρουσίαζαν ιδιαίτερα ισχυρές συσχετίσεις με τον εκτιμώμενο ρυθμό βιολογικής γήρανσης.

Το βακτήριο Bifidobacterium adolescentis συγκαταλεγόταν σε εκείνα που συνδέθηκαν περισσότερο με βραδύτερη γήρανση.

Αντίθετα, το Succinivibrio dextrinosolvens παρουσίασε μία από τις ισχυρότερες συσχετίσεις με ταχύτερη γήρανση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το πρώτο βακτήριο αποτελεί «φάρμακο μακροζωίας» ή ότι το δεύτερο προκαλεί πρόωρη γήρανση.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι ορισμένοι μικροοργανισμοί ενδέχεται να λειτουργούν ως ενδείξεις διαφορετικών βιολογικών διαδικασιών, τις οποίες οι επιστήμονες χρειάζεται να διερευνήσουν περαιτέρω.

Μπορούμε να επηρεάσουμε τη γήρανση μέσω της διατροφής;

Το γεγονός ότι το μικροβίωμα επηρεάζεται από τη διατροφή και τον τρόπο ζωής δημιουργεί εύλογα το ερώτημα εάν θα μπορούσαμε, αλλάζοντας τις καθημερινές μας συνήθειες, να επηρεάσουμε και τον ρυθμό βιολογικής γήρανσης.

Προς το παρόν, όμως, η συγκεκριμένη μελέτη δεν δίνει τέτοια απάντηση.

Οι επιστήμονες δεν δοκίμασαν κάποια ειδική δίαιτα, προβιοτικό ή άλλη παρέμβαση με στόχο την επιβράδυνση της γήρανσης. Εξέτασαν τη σχέση ανάμεσα στα βακτήρια του εντέρου και σε μοριακούς δείκτες.

Επομένως, δεν μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η κατανάλωση συγκεκριμένων τροφίμων ή συμπληρωμάτων θα αυξήσει τη διάρκεια ζωής.

Η σημασία της ανακάλυψης βρίσκεται κυρίως στο ότι αναδεικνύει έναν πιθανό νέο τομέα έρευνας για την υγιή γήρανση.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τη μακροζωία

Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν τα αποτελέσματα ένα πρώτο βήμα προς την καλύτερη κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στο μικροβίωμα και στη βιολογική γήρανση.

Η μελέτη περιέλαβε σχετικά μικρό αριθμό συμμετεχόντων και δεν παρακολούθησε κατά πόσο όσοι είχαν συγκεκριμένα βακτήρια έζησαν τελικά περισσότερα χρόνια ή εμφάνισαν λιγότερες ασθένειες.

Επιπλέον, η ύπαρξη συσχέτισης δεν αποδεικνύει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Είναι πιθανό το μικροβίωμα να επηρεάζει ορισμένες διαδικασίες γήρανσης, αλλά είναι επίσης πιθανό να αντανακλά άλλους παράγοντες που σχετίζονται με την υγεία και τον τρόπο ζωής.

Για να διαπιστωθεί εάν η τροποποίηση του μικροβιώματος μπορεί πράγματι να επιβραδύνει τη βιολογική γήρανση, θα χρειαστούν μεγαλύτερες μελέτες και έρευνες που θα εξετάζουν συγκεκριμένες παρεμβάσεις.

Το ερώτημα που καλούνται πλέον να απαντήσουν οι επιστήμονες δεν είναι μόνο εάν τα βακτήρια του εντέρου μπορούν να αποκαλύψουν πόσο γρήγορα γερνάμε, αλλά και εάν η γνώση αυτή θα μπορούσε κάποτε να αξιοποιηθεί για να γερνάμε με καλύτερη υγεία.

Η επιστημονική μελέτη: Gut microbiome signatures associate with DNA methylation-based biological aging, Scientific Reports.