Μακροζωία για τις Κύπριες, αλλά όχι πάντα με καλή υγεία – Στα 85,6 χρόνια το προσδόκιμο ζωής – Τα δεδομένα για καρκίνο, καρδιαγγειακά νοσήματα και βία

Υψηλό προσδόκιμο ζωής, αλλά και σημαντικές προκλήσεις που αφορούν την ποιότητα ζωής, την πρόληψη και την ασφάλεια των γυναικών καταγράφει για την Κύπρο νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Οι γυναίκες στην Κύπρο έχουν προσδόκιμο ζωής 85,6 χρόνια, υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας του ΠΟΥ, που διαμορφώνεται στα 82,8 χρόνια.

Την ίδια ώρα όμως, σχεδόν μία στις τρεις γυναίκες που είχαν συντροφική σχέση (κατά την συγγραφή της έκθεσης), εκτιμάται ότι έχει βιώσει βία από σύντροφο κάποια στιγμή στη ζωή της, ενώ το 47% των γυναικών δεν έχει επαρκή σωματική δραστηριότητα.

Καλά τα δεδομένα για τα καρδιαγγειακά νοσήματα ενώ για διάφορα είδη καρκίνου η Κύπρος φαίνεται να βρίσκεται κοντά στον μέσο όρο των υπολοίπων κρατών.

Τα στοιχεία περιλαμβάνονται στην έκθεση Core health indicators in the WHO European Region 2026, η οποία δημοσιεύθηκε τον τρέχοντα μήνα και είναι αφιερωμένη στην υγεία των γυναικών και των κοριτσιών σε όλα τα στάδια της ζωής τους.

Ο ΠΟΥ συγκεντρώνει τους πιο πρόσφατους διαθέσιμους δείκτες από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Περιφέρειάς του, με την έκθεση να περιλαμβάνει 53 κράτη της Ευρώπης και της κεντρικής Ασίας.

Τα στοιχεία προέρχονται από διαφορετικά έτη αναφοράς και, όπου χρειάζεται, συμπληρώνονται με εκτιμήσεις του Οργανισμού, με τον ΠΟΥ, όπως προκύπτει από την έκθεση να επιχειρεί να αναδείξει μια ευρύτερη εικόνα της γυναικείας υγείας, πέρα από την εγκυμοσύνη και τη μητρότητα.

Ο Οργανισμός αναγνωρίζει ότι «έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στη μητρική υγεία κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες», τονίζει, ωστόσο, ότι «οι γυναίκες χρειάζονται την ίδια προσοχή, επένδυση και ποιότητα φροντίδας σε κάθε στάδιο της ζωής τους».

Το βασικό μήνυμα που προκύπτει από την έκθεση είναι ότι η υγεία των γυναικών δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο με βάση το πόσα χρόνια ζουν, αλλά και με βάση την ποιότητα αυτών των χρόνων, την ασφάλειά τους και την πρόσβασή τους στην κατάλληλη φροντίδα.

Προσδόκιμο ζωής 85,6 χρόνια

Σύμφωνα με την έκθεση, το προσδόκιμο ζωής των γυναικών στην Κύπρο ανέρχεται στα 85,6 χρόνια, έναντι 81,5 ετών για τους άνδρες.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Περιφέρειας του ΠΟΥ, το αντίστοιχο προσδόκιμο ζωής διαμορφώνεται στα 82,8 χρόνια για τις γυναίκες και στα 77,3 χρόνια για τους άνδρες.

Ωστόσο, ο Οργανισμός επισημαίνει ότι η μακροζωία δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την καλή υγεία.

Στην Κύπρο, το ποσοστό της ζωής που οι γυναίκες αναμένεται να περνούν σε καλή υγεία υπολογίζεται στο 83%, έναντι 81,3% στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας.

Ο ΠΟΥ σημειώνει όμως ότι, παρά τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των γυναικών, σημαντικό μέρος της μπορεί να συνοδεύεται από χρόνια νοσήματα, αναπηρία ή άλλους περιορισμούς στην υγεία.

Μητρότητα σε νεαρή ηλικία

Στην Κύπρο, ο δείκτης γεννήσεων από έφηβες ηλικίας 15–19 ετών ανέρχεται σε 7,9 ανά 1.000 κορίτσια της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας, έναντι 11,7 στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια.

Ο συνολικός δείκτης γονιμότητας στην Κύπρο διαμορφώνεται στα 1,5 παιδιά ανά γυναίκα, ελαφρώς χαμηλότερα από τον περιφερειακό μέσο όρο του 1,6.

Σχεδόν μία στις τρεις έχειβιώσει βία από σύντροφο

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το εύρημα της έκθεσης για τη βία κατά των γυναικών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΠΟΥ, το 31,6% των γυναικών στην Κύπρο που είχαν συντροφική σχέση έχει υποστεί βία από σύντροφο κάποια στιγμή στη ζωή του.

Το ποσοστό αυτό αφορά τη διαχρονική εμπειρία βίας και όχι περιστατικά που σημειώθηκαν ή καταγγέλθηκαν κατά τη διάρκεια του 2026.

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης ξεχωριστό δείκτη για τη σεξουαλική βία από άτομο που δεν ήταν σύντροφος, ο οποίος για την Κύπρο ανέρχεται στο 7,4%.

Οι δύο δείκτες καταγράφουν διαφορετικές μορφές βίας και δεν μπορούν να προστεθούν μεταξύ τους για να εξαχθεί ένα συνολικό ποσοστό.

Ο ΠΟΥ αντιμετωπίζει τη βία κατά των γυναικών ως ζήτημα δημόσιας υγείας, επισημαίνοντας ότι οι συνέπειές της μπορούν να επηρεάσουν τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία, ακόμη και πολλά χρόνια μετά την εκδήλωσή της.

Το 47% δεν έχει επαρκή σωματική δραστηριότητα

Ανησυχητικά είναι και τα στοιχεία για τη σωματική δραστηριότητα των γυναικών. Στην Κύπρο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που καταγράφονται στην έκθεση, το 47% των γυναικών έχει ανεπαρκή σωματική δραστηριότητα. Ο συγκεκριμένος δείκτης έχει ως έτος αναφοράς το 2022.

Παράλληλα, το ποσοστό των γυναικών που είναι υπέρβαρες ή παχύσαρκες υπολογίζεται στο 46,5%, με έτος αναφοράς το 2024.

Στην έκθεση καταγράφεται επίσης ότι το 18,9% των γυναικών στην Κύπρο χρησιμοποιεί προϊόντα καπνού, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις για το 2025.

Καρδιαγγειακά νοσήματα και καρκίνος

Στη θνησιμότητα από καρδιαγγειακά νοσήματα, η Κύπρος καταγράφει χαμηλότερο δείκτη από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας του ΠΟΥ.

Συγκεκριμένα, ο ηλικιακά σταθμισμένος δείκτης θνησιμότητας των γυναικών από καρδιαγγειακά νοσήματα ανέρχεται σε 78,1 θανάτους ανά 100.000 γυναίκες στην Κύπρο, έναντι 179,7 ανά 100.000 στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια.

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης στοιχεία για τους καρκίνους που αφορούν ειδικά τις γυναίκες.

Ο ηλικιακά σταθμισμένος δείκτης θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού, του τραχήλου και του σώματος της μήτρας, καθώς και των ωοθηκών, ανέρχεται στην Κύπρο σε 29 θανάτους ανά 100.000 γυναίκες. Ο αντίστοιχος περιφερειακός μέσος όρος είναι 29,6.

Για την επίπτωση του καρκίνου του μαστού στην Κύπρο, η έκθεση παραθέτει δείκτη 141,55 περιστατικών ανά 100.000 γυναίκες, ενώ για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας ο δείκτης είναι 6,23 περιστατικά ανά 100.000 γυναίκες.

Ωστόσο, τα συγκεκριμένα στοιχεία για την επίπτωση των δύο μορφών καρκίνου βασίζονται σε παλαιότερα διαθέσιμα δεδομένα, της περιόδου 2015–2020, και δεν αποτελούν καταγραφή νέων περιστατικών του 2026.

Στο 89% η εμβολιαστική κάλυψη για τον HPV

Σημαντικό στοιχείο της έκθεσης αφορά και την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η εκτιμώμενη εμβολιαστική κάλυψη έναντι του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) στα κορίτσια ηλικίας 9–14 ετών στην Κύπρο ανέρχεται στο 89%.

Ο αντίστοιχος δείκτης για την Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ διαμορφώνεται στο 38%.

Ο εμβολιασμός κατά του HPV αποτελεί σημαντικό μέτρο πρόληψης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, καθώς ορισμένοι τύποι του ιού συνδέονται αιτιολογικά με την ανάπτυξη της νόσου.