Συνηθίσαμε να τρώμε έτοιμα φαγητά και να πίνουμε καφέ που διατίθενται σε διάφορες συσκευασίες χάρτινες, πλαστικές ή σύνθετες και αφού τις χρησιμοποιήσαμε για χρόνια αποσύρονται με την υποψία ότι περιέχουν καρκινογόνες ουσίες.
Ανάμεσα στα ύποπτα δοχεία περιλεμβάνονται τα χάρτινα μπολ για σαλάτες ή noodles με ανθεκτική επίστρωση, κουτιά για burger ή τηγανητά τρόφιμα, περιτυλίγματα για σάντουιτς και γύρο, σακούλες για αρτοποιήματα με λιπαρή επιφάνεια, χάρτινα δοχεία για ζεστά ή λιπαρά γεύματα, καθώς και άλλες συσκευασίες που έρχονται σε άμεση επαφή με τρόφιμα.
Η μεγάλη ανατροπή της απόσυρσης έρχεται στις 12 Αυγούστου, σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, ύστερα από ανησυχίες ότι οι συνθετικές ουσίες από τις κατασκευάζονται τα πακέτα take-away και delivery δυνατόν να επιφέρουν σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, όπως: Καρκινογένεση, μεταλλαξιογένεση, τοξικότητα στην αναπαραγωγή και επιπτώσεις σε όργανα μετά από μακροχρόνια έκθεση.
Η αλλαγή έρχεται μέσω Κανονισμού ο οποίος, όπως εξηγεί ο τέως βουλευτής, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, είναι δεσμευτικός και, μάλιστα, δεν προβλέπει περίοδο προσαρμογής, οπόταν εφαρμόζεται αμέσως σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Οι αποσύρσεις επιβάλλονται όταν τα διάφορα πακέτα υπερβαίνουν το νέο όριο χημικών ουσιών το οποίο θα καθοριστεί.
Σύμφωνα με τον κ. Θεοπέμπτου, στην Κύπρο πρώτα θα επηρεαστούν οι παραγωγοί και εισαγωγείς συσκευασιών, καθώς και οι προμηθευτές που διαθέτουν χάρτινα, πλαστικά ή σύνθετα υλικά για τρόφιμα. Επηρεάζονται, επίσης, υπεραγορές, αρτοποιεία, ζαχαροπλαστεία, καφετέριες, εστιατόρια, επιχειρήσεις take-away και delivery, ξενοδοχεία, οργανωμένοι χώροι εστίασης, catering και επιχειρήσεις HORECA.
Παρατηρεί, επίσης, πως σε μια χώρα με έντονη τουριστική δραστηριότητα και μεγάλη χρήση συσκευασιών μίας χρήσης σε παραλίες, ξενοδοχεία, φεστιβάλ και χώρους αναψυχής, η προσαρμογή πρέπει να γίνει έγκαιρα.
Με τον Κανονισμό PPWR, ο οποίος γενικά αφορά συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασίας, τίθενται συγκεκριμένα όρια για την παρουσία PFAS σε συσκευασίες που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα και επειδή αυτός είναι Κανονισμός είναι αυτόματα δεσμευτικός. (Τα PFAS είναι μεγάλη οικογένεια συνθετικών χημικών ουσιών οι οποίες χρησιμοποιούνται για στην κατασκευή των πιο πάνω συσκευασιών). Αξίζει να σημειωθεί πως τα PFAS συχνά αποκαλούνται «παντοτινά χημικά», επειδή είναι εξαιρετικά ανθεκτικά και παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στο περιβάλλον. Σε ορισμένες εφαρμογές χρησιμοποιήθηκαν επειδή προσφέρουν ιδιότητες που είναι εμπορικά ελκυστικές: αντοχή στο λίπος, στο νερό και στους λεκέδες.
Γι’ αυτό, όπως εξηγεί ο κ. Θεοπέμπτου, μπορεί να συναντώνται σε χάρτινες ή ινώδεις συσκευασίες τροφίμων με ειδική επίστρωση, σε περιτυλίγματα fast food, σε δοχεία take-away, σε σακουλάκια ή χαρτιά για λιπαρά τρόφιμα και σε άλλες συσκευασίες που χρειάζονται φραγμό απέναντι σε υγρασία ή λάδι.
Ο νέος Κανονισμός (ΕΕ) 2025/40 (PPWR), θέτει συγκεκριμένα όρια για την παρουσία PFAS (συνθετικών χημικών ουσιών) σε συσκευασίες που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα και επειδή αυτός είναι Κανονισμός, είναι αυτόματα δεσμευτικός.
Ο κ. Θεοπέμπτου εξηγεί, επίσης, πως το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία όταν η συσκευασία έρχεται σε άμεση επαφή με τρόφιμα. Σημειώνεται, πως ένα ζεστό, λιπαρό ή υγρό τρόφιμο μπορεί να βρίσκεται για αρκετή ώρα μέσα σε δοχείο ή περιτύλιγμα.
Ο Κανονισμός θεωρεί ότι η παρουσία PFAS σε υλικά επαφής με τρόφιμα, οδηγεί αναπόφευκτα σε έκθεση του ανθρώπου και γι’ αυτό επιβάλλει περιορισμό στις συσκευασίες τροφίμων.
Από τις 12 Αυγούστου 2026, συσκευασία που έρχεται σε επαφή με τρόφιμα δεν θα μπορεί να τοποθετείται στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης εάν περιέχει PFAS ίσα ή πάνω από τα όρια του Κανονισμού.
Ο κ. Θεοπέμπτου αναφέρει και τα ακόλουθα: Ο Κανονισμός θα έχει επιπτώσεις στις επιχειρήσεις υπό την έννοια ότι δεν θα μπορούν να βασίζονται σε γενικές διαβεβαιώσεις του τύπου «η συσκευασία είναι ασφαλής» ή «είναι food grade», αλλά θα απαιτείται συγκεκριμένη τεκμηρίωση για τη συμμόρφωση με τον Κανονισμό (PPWR). Η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις για PFAS πρέπει να αποδεικνύεται στην τεχνική τεκμηρίωση της συσκευασίας.
Οι προμηθευτές πρέπει να παρέχουν πληροφορίες και έγγραφα που επιτρέπουν στον κατασκευαστή ή εισαγωγέα να αποδείξει τη συμμόρφωση της συσκευασίας με τον PPWR.
Οι προμηθευτές πρέπει να παρέχουν την αναγκαία πληροφόρηση ώστε να εντοπίζονται PFAS ή άλλες ουσίες ανησυχίας και να συντάσσεται η δήλωση συμμόρφωσης.
Από την πλευρά τους, οι επιχειρήσεις πρέπει να ζητούν δηλώσεις συμμόρφωσης, τεχνικά δελτία, πληροφορίες για υλικά και επιστρώσεις, στοιχεία ιχνηλασιμότητας ανά τύπο ή παρτίδα συσκευασίας και, όπου υπάρχει κίνδυνος, εργαστηριακές αναλύσεις. Η αξιολόγηση συμμόρφωσης αφορά ολόκληρη τη μονάδα συσκευασίας, όχι μόνο το βασικό υλικό: Μπορεί να περιλαμβάνει μελάνια, βερνίκια, κόλλες και επιστρώσεις.
Ο κ. Θεοπέμπτου υποδεικνύει επίσης πως οι επιχειρήσεις δεν πρέπει να περιμένουν μέχρι τον Αύγουστο του 2026 για να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα με δεδομένο ότι η αλλαγή προμηθευτή, η συλλογή εγγράφων, η επιβεβαίωση των υλικών και ο προγραμματισμός αποθεμάτων απαιτούν χρόνο.
