Ιστορικά, η Αεροπορία και το Πυροβολικό αποτελούν τα κύρια μέσα υποστήριξης των αμυντικών και επιθετικών επιχειρήσεων των χερσαίων δυνάμεων. Εν τη απουσία όμως οργανικής δύναμης μαχητικών και μεγάλου αριθμού εξοπλισμένων ελικοπτέρων στη δομή της Διοίκησης Αεροπορίας, για την εκτέλεση αποστολών Εγγύς Αεροπορικής Υποστήριξης (ΕΑΥ), το Όπλο του Πυροβολικού αποκτά ειδική βαρύτητα στην αντιμετώπιση της κατοχικής απειλής.
Η δεκαπενταετής εξοπλιστική στασιμότητα που παρατηρήθηκε μετά το σχέδιο Ανάν το 2004 καθήλωσε τις ένοπλες δυνάμεις της Δημοκρατίας στο υπάρχον υλικό, που στην περίπτωση του Πυροβολικού Μάχης αποκτήθηκε από το τέλος της δεκαετίας του 1970 (γιουγκοσλάβικα οβιδοβόλα 105 χιλ. Μ56Α1 και ρουκετοβόλα 128 χιλ. Μ-63 Plamen) μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2000 (σλοβάκικα αυτοκινούμενα πυροβόλα 155 χιλ. ZUZANA).
Η σύμβαση για την προμήθεια νέων, σύγχρονων, αυτοκινούμενων πυροβόλων 155 χιλ. NORA B-52 από τη Σερβία υπογράφτηκε το 2017 και το υλικό παραλήφθηκε τμηματικά το 2019 και το 2020. Ακολούθησε η υπογραφή νέας σύμβασης για την προμήθεια άγνωστου αριθμού σύγχρονων εκτοξευτών πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων (ΠΕΠ) ΤAMNAVA από τη Σερβία και η πρώτη δημόσια εμφάνιση του συστήματος την 1η Οκτωβρίου 2025.
Τακτική Shoot and Scoot
Υιοθετώντας τα πλεονεκτήματα της πλήρους αυτοματοποίησης των διαδικασιών βολής που προσφέρει η σύγχρονη τεχνολογία, η Διοίκηση Πυροβολικού (ΔΠΒ) εφαρμόζει τη τακτική ταχείας βολής και άμεσης κίνησης (Shoot and Scoot) που ακολουθείται διεθνώς από όλους τους σύγχρονους στρατούς. Κυρίαρχο στοιχείο στο σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον δεν είναι μόνο η ακρίβεια των πυρών για την καταστροφή του αντιπάλου, αλλά και η επιβιωσημότητα των φίλιων κλιμακίων Πυροβολικού. Η τεχνολογική εξέλιξη των συστημάτων ΠΒ και ειδικά οι αυτοματισμοί που διαθέτουν (προσδιορισμός θέσης GPS, αδρανειακό σύστημα INS, εξαγωγή στοιχείων βολής από υπολογιστές, και αστραπιαία μετάδοση δεδομένων με κρυπτογραφημένες εκπομπές επικοινωνιών) παρέχουν πλέον πρωτοφανείς επιχειρησιακές δυνατότητας στην ΕΦ.
Οι σύγχρονες πυροβολαρχίες της ΔΠΒ δεν είναι πλέον αγκιστρωμένες σε χώρους τάξης και εκτεθειμένες στην εχθρική παρατήρηση, αλλά βρίσκονται αραιωμένες σε διάφορους χώρους απόκρυψης. Η κίνηση των αυτοκινούμενων στοιχείων ΠΒ προςτην περιοχή ταχείας τάξεωςεντός μερικών λεπτών, η εκτέλεση των βολών σε διάστημα μερικών δευτερολέπτων, και η άμεση εξαφάνιση και απόκρυψη τους σε νέες θέσεις, καθιστούν τον εντοπισμό τους από τα εχθρικά ραντάρ πυροβολικού σχεδόν αδύνατη.
Α/Κ Πυροβόλα NORA B-52
Το Α/Κ πυροβόλο NORA B-52 155 χιλ. με σωλήνα 52 διαμετρημάτων αποτελεί το πρώτο σύγχρονο απόκτημα της ΔΠΒ η οποία διατηρεί στο οπλοστάσιο της 24 συστήματα. Το πυροβόλο υπηρετείται από πέντε χειριστές, τον οδηγό και δυο γεμιστές στη θωρακισμένη καμπίνα του φορτηγού οχήματος 8×8 ΚΑΜΑΖ καθώς και τον αρχηγό στοιχείου και τον σκοπευτή στον θωρακισμένο πύργο του πυροβόλου. Κάθε στοιχείο μεταφέρει 36 συνολικά βλήματα 155 χιλ., εκ των οποίων 12 βρίσκονται στο αυτόματο μηχανισμό γέμισης του πυροβόλου και τα υπόλοιπα 24 μεταφέρονται επί του οχήματος. Σύμφωνα με ανοικτές πηγές, το πυροβόλο δύναται να εκτελεί 6 βολές ανά λεπτό σε βεληνεκή 32 χλμ. με κανονικά βλήματα και μέχρι 42 χλμ. με βλήματα εκτεταμένου βεληνεκούς ΒΒ (base bleed).
Κατά τη διάρκεια της ΤΑΜΣ «ΝΙΚΗΤΗΣ-ΔΗΜΗΤΡΑ 2026» διενεργήθηκε ταχεία τάξη πυροβολαρχίας υπό τον συντονισμό ΚΔΠ επί οχήματος BOV M16 Milos. Η στατικότατα του παρελθόντος και η χρήση ακοντίων για την σκόπευση των πυροβόλων, που χαρακτήριζε τις ρυμουλκούμενες Μοίρες ΠΒ, έχουν πλέον αντικατασταθεί από πολλαπλούς χώρους απόκρυψης, κωδικοποιημένη αποστολή στοιχείων βολής δια ασύρματων επικοινωνιών, ταχεία τάξη των πυροβόλων για την εκτέλεση βολών εντός δευτερολέπτων και την άμεση εγκατάλειψη του χώρου τάξης. Η τεχνολογία αιχμής και ο αυτοματισμός των συστημάτων επιτρέπει την ανάπτυξη των πυροβόλων σε μεγάλες αποστάσεις μεταξύ τους χωρίς να διασπάται η συνοχή και η ισχύς πυρός της πυροβολαρχίας, αλλά και την ταχεία αλλαγή θέσεων βολής πριν την εγκατάλειψη της ευρύτερης περιοχής τάξης για απόκρυψη σε νέες θέσεις.
ΠΕΠ TAMNAVA
Το πλέον πρόσφατο απόκτημα που εντάχτηκε στο οπλοστάσιο της ΔΠΒ είναι οι πολλαπλοί εκτοξευτές πυραύλων (ΠΕΠ) ΤAMNAVA της σερβικής Yugoimport SDRP, η οποία το παρουσίασε μόλις το 2020.
Το σύστημα αξιοποιεί φορτηγό όχημα 8×8 τύπου ΜΑΝ TGS 41.480 με θωρακισμένη καμπίνα, για την προστασία των τριών χειριστών, και δύναται να εκτοξεύσει σε ελάχιστα δευτερόλεπτα 48 ρουκέτες των 122 χιλ. από δύο κάνιστρα των 24 ρουκετών. Επιπλέον, μεταφέρονται δυο ακόμα κάνιστρα (48 ρουκέτες) για την αναχορηγία του συστήματος. Επίσης, παρέχεται η δυνατότητα χρησιμοποίησης –αντί των ρουκετών 122 χιλ.– δυο κανίστρων των 6 ρουκετών διαμετρήματος 262 χιλ. (σύνολο 12 ρουκέτες). Το σύστημα μπορεί επίσης να εκτοξεύσει ταυτόχρονα ρουκέτες και των δυο διαμετρημάτων αξιοποιώντας ένα κάνιστρο των 24 ρουκετών 122 χιλ. και ένα κάνιστρο 6 ρουκετών 262 χιλ. Σύμφωνα με ανοικτές πηγές το βεληνεκές των ρουκετών 122 χιλ. ανέρχεται σε 40 χλμ. ενώ των ρουκετών 262 χιλ. σε 70 χλμ.
Η ταχεία τάξη πυροβολαρχίας TAMNAVA που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ΤΑΜΣ «ΝΙΚΗΤΗΣ-ΔΗΜΗΤΡΑ 2026» σε ημιορεινή περιοχή, ήταν εντυπωσιακή. Μετά από σχετικό αίτημα πυρών υποστήριξης, το ΚΔΠ της πυροβολαρχίας επί οχήματος BOV M16 Milos, κινείται προς την περιοχή του χώρου τάξης, ενώ σε ελάχιστο χρόνο οι ΠΕΠ εξέρχονται των χώρων απόκρυψης και αναπτύσσονται ταχύτατα σε συγκεκριμένα σημεία, που έχουν καθοριστεί από το ΚΔΠ, σε μεγάλη απόσταση μεταξύ τους. Ο χειρισμός του συστήματος εκτελείται από τη θωρακισμένη καμπίνα του εκτοξευτή, χωρίς το προσωπικό να εξέλθει του οχήματος. Σε ελάχιστα δευτερόλεπτα εκτελούνται οι εικονικές βολές και αμέσως τα συστήματα εξαφανίζονται στις θέσεις απόκρυψης, ώστε να αποφευχθεί η προσβολή τους από εχθρικά πυρά πυροβολικού.
Η νέα εποχή του Πυροβολικού της ΕΦ
Αναμφίβολα, την τελευταία δεκαετία το Πυροβολικό της ΕΦ έχει εισέλθει σε νέα εποχή. Τα τεχνολογικά πλεονεκτήματα των σύγχρονων Α/Κ πυροβόλων Nora B-52 και των ΠΕΠ TAMNAVA προσφέρουν πρωτοφανείς δυνατότητες ακρίβειας βολών και μεγάλα βεληνεκή σε συνθήκες υψηλής επιβιωσημότητας. Η πρόθεση σταδιακής αύξησης του αριθμού τους ώστε να επιτευχθεί ομοιοτυπία συστημάτων και πυρομαχικών είναι ορθή και επιβεβλημένη, καθώς και η διατήρηση σημαντικών αποθεμάτων πυρομαχικών, όπως άλλωστε αποδεικνύουν τα προκαταρκτικά συμπεράσματα των σύγχρονων συγκρούσεων. Θα αποτελούσε σημαντική παράληψη η επικέντρωση του ενδιαφέροντος στην τεχνολογική υπεροχή των οπλικών συστημάτων χωρίς την ανάδειξη της ποιότητας και των ικανοτήτων του μόνιμου και συμβασιούχου προσωπικού που παραμένει πιστό στο ρητό «Ισχύς δια της Γνώσεως».
*Ακαδημαϊκός, αναλυτής γεωπολιτικής, άμυνας και ασφάλειας
