Πρόοδο αλλά και εκκρεμότητες εντοπίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην έκθεσή της για το Κράτος Δικαίου στην Κύπρο. Η έκθεση του 2026 περιλαμβάνει συγκεκριμένες συστάσεις. Μεταξύ άλλων, η Κομισιόν καλεί την Κύπρο να ολοκληρώσει τη μεταρρύθμισης της Νομικής Υπηρεσίας, να προχωρήσει στη δημιουργία Ανεξάρτητης Υπηρεσίας Δικαστηρίων και  να ενισχύσει την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς.

Στην έκθεσή της η Επιτροπή αναφέρει πως «στην Κύπρο, η εν εξελίξει μεταρρύθμιση της Νομικής Υπηρεσίας, η οποία σχεδιάζει τη σύσταση του Γραφείου Γενικού Δημόσιου Κατήγορου και τη θέσπιση αποτελεσματικού ελέγχου των αποφάσεων περί μη άσκησης δίωξης ή διακοπής της διαδικασίας, εξακολουθεί να εκκρεμεί ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων».

Προστίθεται πως «δημιουργήθηκε διακριτός κλάδος διοικητικής δικαιοσύνης. Έχουν ληφθεί μέτρα για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο δικαστικό σώμα, συμπεριλαμβανομένων νέων κατευθυντήριων γραμμών για την εξαίρεση δικαστών. Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστικό Συμβούλιο έκρινε ότι οι διορισμοί δικαστών με δοκιμαστική περίοδο βασίζονται σε μακροχρόνια πρακτική. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός του συστήματος απονομής δικαιοσύνης παραμένει περιορισμένος, καθώς τα βασικά έργα προχωρούν με αργούς ρυθμούς, ενώ συνεχίζονται οι προσπάθειες για την ενίσχυση του πλαισίου εναλλακτικής επίλυσης διαφορών. Εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις όσον αφορά τις προσλήψεις δικαστών και τις υποδομές. Ενώ η εκκαθάριση των συσσωρευμένων εκκρεμών υποθέσεων σημειώνει πρόοδο και οι νέοι δικονομικοί κανόνες αποσκοπούν στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, η διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών και οι καθυστερήσεις στην έναρξη λειτουργίας του Εμπορικού Δικαστηρίου εξακολουθούν να εγείρουν σοβαρές ανησυχίες, μεταξύ άλλων και στην επιχειρηματική κοινότητα. Η σύσταση Ανεξάρτητης Υπηρεσίας Δικαστηρίων, η οποία επιδιώκει τον εξορθολογισμό της διοίκησης των δικαστηρίων και την ελάφρυνση του φόρτου για το δικαστικό σώμα, αντιμετωπίζει επίμονες καθυστερήσεις».

Όσον αφορά την Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς (ΑΑκΔ), σύμφωνα με την Επιτροπή, «ενισχύθηκε με τη θέσπιση νέας νομοθεσίας για τις προσλήψεις», ενώ προσθέτει πως «συνεχίζονται οι προσπάθειες για τη διερεύνηση της διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο με περαιτέρω νέες καταδικαστικές αποφάσεις, δημιουργούνται νέες αστυνομικές δομές και διατυπώνονται εκκλήσεις για ειδική κατάρτιση των δικαστών και των εισαγγελέων».

Περαιτέρω, η Επιτροπή σημειώνει πως «άρχισε να εφαρμόζεται η νέα νομοθεσία σχετικά με τις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων για τους αιρετούς και διορισμένους αξιωματούχους, ενώ ενισχύεται η παρακολούθηση του νόμου για την άσκηση πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων (lobbying)».

Στην έκθεση γίνεται αναφορά σε μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση του νομικού πλαισίου σχετικά με τη διαφάνεια της ιδιοκτησίας των μέσων μαζικής επικοινωνίας, καθώς και για τη βελτίωση της διαφάνειας στον τομέα της κρατικής διαφήμισης, που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Προστίθεται πως «το Γραφείο Επιτρόπου Πληροφοριών συνεχίζει να αυξάνει την ευαισθητοποίηση σχετικά με τον νόμο που ρυθμίζει την πρόσβαση του κοινού σε πληροφορίες, ενώ απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για τη βελτίωσή του. Η συνολική κατάσταση όσον αφορά την ασφάλεια των δημοσιογράφων παραμένει σταθερή, ωστόσο οι δημοσιογράφοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επισφαλείς συνθήκες εργασίας».

Σύμφωνα με την έκθεση, «έχουν ληφθεί σημαντικά μέτρα για την ενίσχυση της συμμετοχής του κοινού στη λήψη αποφάσεων».

Όσον αφορά την Ελεγκτική Υπηρεσία, η Κομισιόν σημειώνει πως «απέκτησε οικονομική αυτονομία και θεσπίστηκαν διασφαλίσεις στη διαδικασία διορισμού του γενικού ελεγκτή και του βοηθού γενικού ελεγκτή για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας τους». Ωστόσο, όπως αναφέρει, «η Ελεγκτική Υπηρεσία αναζητά τρόπους για τη βελτίωση της πρόσβασης στις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για την εκτέλεση των καθηκόντων της».

Οι συστάσεις της Επιτροπής

Συνολικά, με βάση τις συστάσεις που διατυπώθηκαν στην έκθεση του 2025 για το κράτος δικαίου, λαμβανομένων υπόψη άλλων εξελίξεων που σημειώθηκαν κατά την περίοδο αναφοράς και παράλληλα με την υπενθύμιση των σχετικών δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και της ειδικής ανά χώρα σύστασης στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για την αποδοτικότητα του δικαστικού συστήματος, η Επιτροπή προβαίνει στις ακόλουθες συστάσεις:

  1. Περιορισμένη περαιτέρω πρόοδος σημειώθηκε ως προς τη μεταρρύθμιση της Νομικής Υπηρεσίας και την καθιέρωση αποτελεσματικού ελέγχου των αποφάσεων περί μη άσκησης δίωξης ή διακοπής της διαδικασίας. Δεδομένου ότι το σχετικό νομοσχέδιο εξακολουθεί να εκκρεμεί ενώπιον της Βουλής, συνιστάται στην Κύπρο να ολοκληρώσει την υπό εξέλιξη μεταρρύθμιση της Νομικής Υπηρεσίας και τη σύσταση της Γενικής Εισαγγελίας και να καθιερώσει τον αποτελεσματικό έλεγχο των αποφάσεων περί μη άσκησης δίωξης ή διακοπής της διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένων των αδικημάτων χωρίς θύματα, λαμβάνοντας υπόψη τα ευρωπαϊκά πρότυπα για την ανεξαρτησία και την αυτονομία της εισαγγελικής αρχής.
  2. Η διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα και σημειώνονται καθυστερήσεις στη σύσταση Ανεξάρτητης Υπηρεσίας Δικαστηρίων για τον εξορθολογισμό της διοίκησης των δικαστηρίων. Συνιστάται στην Κύπρο να προωθήσει σχέδια για τη δημιουργία Ανεξάρτητης Υπηρεσίας Δικαστηρίων με σκοπό τη βελτίωση της αποδοτικότητας του συστήματος απονομής δικαιοσύνης.
  3. Σημαντική πρόοδος σημειώθηκε ως προς τη νομοθετική μεταρρύθμιση για την ενίσχυση της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς (ΑΑκΔ) και για να διασφαλιστεί ότι η εν λόγω Αρχή διαθέτει τους ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους για την αποτελεσματική εκτέλεση των καθηκόντων της, καθώς θεσπίστηκε νέα νομοθεσία για τις προσλήψεις. Για να εξασφαλιστεί μια πλήρως αποτελεσματική ΑΑκΔ, εξακολουθούν να απαιτούνται περαιτέρω μέτρα. Για την αντιμετώπιση του εν λόγω προβλήματος, συνιστάται στην Κύπρο να ενισχύσει την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα της ΑΑκΔ.

Όσον αφορά τις άλλες συστάσεις του 2025, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι:

  • Σημειώθηκε κάποια πρόοδος ως προς i) τη διασφάλιση δίκαιης και διαφανούς κατανομής των διαφημιστικών δαπανών από το κράτος και τις κρατικές επιχειρήσεις και ii) την ισχυροποίηση των κανόνων και των μηχανισμών για την ενίσχυση της ανεξάρτητης διακυβέρνησης των δημόσιων μέσων μαζικής επικοινωνίας, καθώς κατατέθηκε νομοσχέδιο. Δεδομένου ότι τα θέματα των δύο αυτών συστάσεων καλύπτονται από τις διατάξεις του ευρωπαϊκού κανονισμού για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης (EMFA), και ενώ η έκθεση για το κράτος δικαίου θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις σημαντικές εξελίξεις και να παρουσιάζει στοιχεία σχετικά με τον αντίκτυπό τους, θα διασφαλιστεί περαιτέρω συνέχεια στο πλαίσιο της στήριξης της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη και της επιβολής του EMFA.
  • Σημαντική πρόοδος σημειώθηκε ως προς τη θέσπιση διασφαλίσεων στη διαδικασία διορισμού του γενικού ελεγκτή και του βοηθού γενικού ελεγκτή για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας τους, με τη θέσπιση καθορισμένης, μη ανανεώσιμης οκταετούς θητείας και αυστηρότερων κριτηρίων όσον αφορά τα απαιτούμενα προσόντα για τον διορισμό τους.