Νέα εποχή για τον Δημοτικό Κήπο Λευκωσίας: Προκηρύχθηκε ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για την ανάπλαση των €4,1 εκατ.

Την έναρξη μιας σημαντικής διαδικασίας για την πρωτεύουσα σηματοδοτεί ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για την «Ανάπλαση του Δημοτικού Κήπου Λευκωσίας». Το έργο, με προϋπολογισμό €4,1 εκατ. (πλέον ΦΠΑ), συγχρηματοδοτείται από το «Τετραετές Πρόγραμμα Αναζωογόνησης/ Αναβίωσης Περιοχών της Πράσινης Γραμμής Λευκωσίας (2023-2027)» και τον Δήμο Λευκωσίας. Κύριος στόχος είναι η προστασία και ανάδειξη του διατηρητέου αρχιτεκτονικού κληροδοτήματος, σε συνδυασμό με τη λειτουργική αναβάθμιση του δημόσιου χώρου προς όφελος των δημοτών και των επισκεπτών.

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, η προθεσμία υποβολής των μελετών από τους ενδιαφερόμενους λήγει στις 10 Νοεμβρίου 2026, ενώ η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων και η βράβευση προγραμματίζονται για την 1η Δεκεμβρίου 2026.

Με τον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό να ολοκληρώνεται μέχρι το τέλος του έτους, αναμένεται η διαδικασία μελετών και αδειοδότησης να ολοκληρωθεί εντός 9-12 μηνών. Η εκτέλεση του έργου αναμένεται να ολοκληρωθεί περί τα τέλη του 2028.

Ο Δημοτικός Κήπος, έκτασης περίπου 34.000 τ.μ., αποτελεί ιστορικό τοπόσημο και αποτελεί τον μεγαλύτερο δημοτικό κήπο της πρωτεύουσας. Βρίσκεται μεταξύ των Λεωφ. Νεχρού, Μίκη Θεοδωράκη (πρώην Μουσείου) και της οδού Κινύρα.

Αγοράστηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο το 1901 για να διαμορφωθεί εκεί ο πρώτος Δημοτικός Κήπος της πόλης. Ο κήπος ονομάστηκε αρχικά Κήπος Βικτώριας, προς τιμήν της Βασίλισσας Βικτώριας.

Η σημερινή μορφή του διαμορφώθηκε κατά την ανακατασκευή της περιόδου 1968-1969, βάσει σχεδίων του κορυφαίου Κύπριου αρχιτέκτονα του μοντερνισμού, Νεοπτόλεμου Α. Μιχαηλίδη, και με εισφορά της Πριγκίπισσας Ζήνας Κάνθερ Ντε Τύρας.

Η ψηλή σχεδιαστική ποιότητα του έργου διαφαίνεται τόσο στα κτίρια, όσο και στην τοπιοτεχνία, στις διάφορες κατασκευές, καθώς και στη φύτευση. Σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό, ο Δημοτικός Κήπος περιλάμβανε χώρους παιδικών παιχνιδιών, περιφραγμένο χώρο με πτηνά, θερμοκήπια, λίμνες με μεγάλη ποικιλία από νούφαρα, πάπιες, δεξαμενή με πίδακες, στοιχεία που έχουν διατηρηθεί μέχρι σήμερα.

Το έργο ανάπλασης του Δημοτικού Κήπου Λευκωσίας περιλαμβάνει τους δημόσιους, ανοικτούς στο κοινό, διαμορφωμένους πράσινους χώρους με τις κατασκευές τους. Στο έργο δεν περιλαμβάνονται οποιαδήποτε τμήματα του Κτιρίου και των εξωτερικών χώρων της Βουλής των Αντιπροσώπων ή του Δημοτικού Θεάτρου που βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με τον Δημοτικό Κήπο. Ο χώρος που φιλοξενεί το «Garden Cafe» εξαιρείται από την παρούσα φάση Ανάπλασης του Δημοτικού Κήπου και θα τύχει ειδικής αντιμετώπισης και ενσωμάτωσης του σε κατοπινό στάδιο.

Τι περιλαμβάνει η ανάπλαση

Το πρόγραμμα του διαγωνισμού χωρίζει τις επεμβάσεις σε τρεις διακριτές ομάδες εργασιών:

Ομάδα 1 – Συντήρηση και αποκατάσταση χαρακτηριστικών στοιχείων

• Πλήρης διατήρηση της υφιστάμενης πλούσιας βλάστησης (φοινικόδεντρων, κακτόκηπων) και προστασία του υφιστάμενου ριζικού συστήματος.

• Αποκατάσταση των έξι λιμνών με πίδακες, νούφαρα, χήνες, συντήρηση των κλουβιών πτηνών (φασιανοί, χήνες) συμπεριλαμβανομένου του ιστορικού κυκλικού μεταλλικού κλουβιού και των ειδικών φωλιών.

• Διατήρηση των πέτρινων δομών/ σκαλοπατιών, αντικατάσταση υλικών όπως η πέτρα Καρύστου με αυθεντικά υλικά, και διατήρηση του υφιστάμενου ποδηλατόδρομου. Παράλληλα, ολοκληρώνεται η περίφραξη για τη λειτουργία του Κήπου με ελεγχόμενο ωράριο. Θα διατηρηθούν και οι υφιστάμενες προτομές: α) Κωστή Παλαμά β) Μαχάτμα Γκάντι, γ) Βλαδίμηρου Καυκαρίδη δ) Γιούρι Γκαγκάριν.

Ομάδα 2 – Λειτουργικές μετατροπές υφιστάμενων κτισμάτων

• Αποκατάσταση του διατηρητέου κτίσματος του Κτιρίου Φυτωρίου και μετατροπή του σε χώρο φιλοξενίας εκδηλώσεων, εκθέσεων και κοινωνικών δρώμενων.

• Μετατροπή του Αναψυκτηρίου (πρώην κτίριο Κηπουρών) σε σύγχρονο «snack bar» (73 τ.μ. εσωτερικοί χώροι) με εξωτερικό καθιστικό ανάμεσα στα δέντρα και άμεση οπτική επαφή με την Παιδική Χαρά.

• Αναδιαμόρφωση για την παροχή σύγχρονων εξοπλισμών και προσβασιμότητας ΑμεΑ στους Χώρους Υγιεινής.

Ομάδα 3 – Νέες προσθήκες και υποδομές

• Αναβάθμιση του υφιστάμενου χώρου της παιδικής χαράς με πλήρη αντικατάσταση του παλαιού εξοπλισμού και δημιουργία ενός ασφαλούς, περιφραγμένου χώρου για παιδιά 2-12 ετών, με φυσικά υλικά, παιχνίδια για παιδιά με αναπηρίες (ΑμεΑ) και καθιστικά για γονείς.

• Κατασκευή νέων χώρων υγιεινής και χώρων αποθήκευσης/ γραφείων για το προσωπικό, εγκατάσταση «smart» φωτισμού και δικτύων, καθώς και πρόβλεψη σημείου για μελλοντική τοποθέτηση έργου τέχνης προς τιμήν του Πολωνού μουσικοσυνθέτη και πιανίστα Φρεντερίκ Σοπέν.

Τα βραβεία

Για την αξιολόγηση των αρχιτεκτονικών προτάσεων έχει συσταθεί επταμελής Κριτική Επιτροπή, με πρόεδρο την πολιτικό μηχανικό Κούλα Ιωάννου (εκπρόσωπος Αγωνοθέτη) και μέλη αρχιτέκτονες/ πολεοδόμους από τον Δήμο, το ΕΤΕΚ και τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Κύπρου.

Ο διαγωνισμός προνοεί τα εξής χρηματικά βραβεία: 1ο Βραβείο: €20.000 (συνοδεύεται από την ανάθεση της οριστικής μελέτης και επίβλεψης του έργου) 2ο Βραβείο: €15.000 3ο Βραβείο: €12.000 Επαίνοι (έως 3): €3.000 έκαστος

Ο Δήμος προσδοκεί σημαντικά οφέλη από το συγκεκριμένο έργο. Η ανακατασκευή του Δημοτικού Θεάτρου και η κατασκευή του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου, σε συνάρτηση με τον πεζόδρομο και ποδηλατόδρομο περιμετρικά των Τειχών (Περιμετρικό Τόξο) και το υπό αδειοδότηση έργο της αναβάθμισης του Γραμμικού Πάρκου Πεδιαίου, δίνουν ένα κεντρικό ρόλο στον Δημοτικό Κήπο. Είναι μια ευκαιρία για να αγκαλιαστεί περισσότερο από ανθρώπους όλων των ηλικιών και κυρίως από οικογένειες ένα μοναδικό τοπόσημο της περιοχής. Η βελτίωση των παιδότοπων και της ασφάλειας σε ένα πράσινο περιβάλλον θα είναι σημαντική.

Περαιτέρω, δίνεται η δυνατότητα πλήρους ένταξης του χώρου στην πολιτιστική πλατφόρμα της πρωτεύουσας, κάτι που αναμένεται με ανυπομονησία από πολιτιστικούς φορείς που είναι διαχρονικά συνδεδεμένοι με το χώρο και την περιοχή.